Yapay Zeka Sadece Sesinizi Dinleyerek Gırtlak Kanserini Teşhis Edebilir
Sesiniz, söylediklerinizden daha fazlasını ortaya çıkarabilir. Nodüller veya polipler gibi taşıdığınız iyi huylu rahatsızlıklar ve hatta gırtlak kanserinin erken evreleri hakkında gizli ipuçları içerebilir.
Yakın zamanda yapılan bir araştırma, sesimizin ses tellerindeki anormallikleri işaret edebileceğini ve sorunların erken teşhis edilmesine yardımcı olabileceğini buldu.
Yapay zeka, gırtlak kanserini erken tespit ediyor
Araştırmacılar, sesi kaydedebilen, analiz edebilen ve gırtlak kanserinin erken belirtilerini tahmin edebilen bir yapay zeka aracı geliştirdiler.
Dr. Phillip Jenkins, “Bu veri setiyle ses biyobelirteçlerini kullanarak ses teli lezyonu olan hastaların seslerini, bu lezyonu olmayan hastaların seslerinden ayırt edebileceğimizi gösteriyoruz” dedi.
Dr. Jenkins ve meslektaşları, ” Bridge2AI-Voice ” projesinin bir parçası olarak, biyomedikal zorlukları çözmek için yapay zekanın uygulamalarını araştırıyorlar. Kuzey Amerika genelinde 306 katılımcının 12.523 ses kaydını incelediler.
Sesin nasıl üretildiğini ve kanserin sesi nasıl değiştirdiğini anlamak, yapay zekanın sorunları erken tespit edebilmesini açıklamaya yardımcı oluyor.
Gırtlak yapısını anlamak
Gırtlak, yaygın olarak ses kutusu olarak bilinir ve boynumuzun ortasında bulunan içi boş bir tüptür. Fısıldamak, şarkı söylemek veya bağırmak gibi sesler çıkarmamıza yardımcı olur. Ses çıkardığımızda, gırtlakta bulunan kas bantları olan ses telleri titreşir ve ses üretir.
Gırtlak kanseri, yaygın olarak ses kutusu kanseri olarak bilinir ve giderek artan bir halk sağlığı sorununa yol açmaktadır. Bazı insan papilloma virüsü ( HPV ) türlerinden kaynaklanabileceği gibi, sık tütün ve alkol kullanımıyla da güçlü bir bağlantısı vardır.
Epidemiyolojik çalışmalar, yalnızca 2021 yılında dünya genelinde yaklaşık 1,1 milyon gırtlak kanseri vakası teşhis edildiğini ve yaklaşık 100 bin kişinin bu hastalıktan öldüğünü gösteriyor.
Erken teşhis edilirse ve tümör uygun bir yerde bulunursa hayatta kalma şansı yüksektir. Ancak ileri evrede tespit edilirse tedavisi daha zor olabilir.
Mevcut tanı yöntemlerinin sınırlamaları
Günümüzde ses kutusu anomalilerinin tanısında biyopsiler ve video nazal endoskopiler kullanılmaktadır.
Biyopsi, tümörden küçük bir doku parçasının alınıp mikroskop altında incelenmesini içeren invaziv bir işlemdir.
Burun endoskopisi, larinksi görüntülemek için burun yolundan endoskop adı verilen ince, esnek ve kameralı bir tüpün sokulmasını içerir.
Bu işlem minimal invaziv olup etkilenen bölgenin doğrudan görülmesini sağlarken, yine de rahatsızlığa, ağrıya ve bazı durumlarda kanamaya veya bayılmaya neden olabilir.
Bu tanı işlemlerini her doktor yapamadığı için hastalar doğru tanı uzmanını bulma konusunda gecikmelerle karşılaşabiliyor.
Bu dezavantajlar, yakın zamanda geliştirilen yapay zeka aracı gibi daha güvenli, daha az invaziv ve daha erişilebilir bir tanı yaklaşımını gerektiriyor.
Sesin özelliklerinin ölçülmesi
Ekip, sesin kalitesi, perdesi ve yüksekliği gibi akustik özelliklerini, yani fiziksel özelliklerini ölçtü.
Katılımcılar arasında teşhis edilmiş gırtlak kanseri, iyi huylu ses teli lezyonları veya diğer ses bozuklukları olan kişiler yer aldı. Araştırmacılar, ses netliğini ölçen Harmonik-gürültü oranını (HNR) analiz etti.
Örneğin, yüksek bir HNR’niz varsa, sesiniz net, net harmonikler ve daha az gürültüyle duyulur. Öte yandan, laringeal anomalileri olan kişilerde HNR genellikle düşük olma eğilimindedir.
Ayrıca temel frekansı da yakından takip ettiler. Bu, sesin ortalama perdesini ifade eder. Ekip, bu ölçümleri katılımcılar arasında karşılaştırarak, ses sağlığıyla bağlantılı farklı kalıplar belirledi.
Çalışmanın ortaya koyduğu şey
Çalışmada ses bozukluğu olmayan erkeklerde, iyi huylu ses teli lezyonu olanlarda ve gırtlak kanseri olanlarda ses parametrelerinde belirgin farklılıklar bulundu.
Kadın katılımcılar arasında bu parametrelerde belirgin farklılıklar tespit edemediler, ancak daha geniş bir veri setinin bunları ortaya çıkarabileceğini umuyorlar.
Yazarlar, bu yaklaşımın en azından erkeklerde ses teli lezyonlarını ve erken gırtlak kanserini klinik olarak değerlendirebileceği sonucuna vardılar.
Dr. Jenkins, “Sonuçlarımız, Bridge2AI-Voice gibi etik kaynaklı, büyük, çok kurumlu veri kümelerinin, sesimizi klinik bakımda kanser riski için pratik bir biyobelirteç haline getirmeye yardımcı olabileceğini gösteriyor” dedi.
Yapay zeka ses araçları için bir sonraki adım
Yazarlar, yapay zekanın gırtlak kanserinin erken teşhisinde etkili olabileceğini gösterdiğinden, bir sonraki adım bunu klinik ortamlarda daha fazla ses örneğiyle test etmektir.
Bunu kullanışlı bir yapay zeka aracına dönüştürmek için araştırmacıların aynı yaklaşımı kullanarak daha fazla ses kaydını analiz etmeleri gerekiyor.
Dr. Jenkins, “Daha sonra sistemin kadınlar ve erkekler için eşit derecede iyi çalıştığından emin olmak için test etmemiz gerekiyor,” dedi.
Çalışmaya göre, ses analizi için yapay zeka destekli sağlık araçları henüz kliniklerde veya hastanelerde kullanıma hazır değil. Ancak, önümüzdeki birkaç yıl içinde erken aşama testlerine geçebilirler.
Yapay zeka aracı, mevcut tanı yöntemlerine umut verici bir katkı sunabilir.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Yapay Zeka Sadece Sesinizi Dinleyerek Gırtlak Kanserini Teşhis Edebilir
/Yapay Zeka Sadece Sesinizi Dinleyerek Gırtlak Kanserini Teşhis Edebilir/