Kongo’da Şarbon En Az 30 Su Aygırının Ölümüne Neden Oldu
Geçtiğimiz ay içinde, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin doğusundaki Virunga Milli Parkı’nda en az 30 su aygırı şarbon hastalığından öldü. Henüz insan vakası bildirilmedi, ancak epidemiyologlar vakaların tespit edilemeyebileceğinden endişe ediyor. Salgın, ülkenin zaten Ebola, kolera ve silahlı çatışmanın sonuçlarıyla mücadele ettiği bir dönemde ortaya çıktı.
Şarbon sporları on yıllarca uykuda kalabilir. 2016 yazında Yamal’da yaşanan anormal sıcaklıklar donmuş toprağı eritti ve muhtemelen 1941 salgını sırasında ölen bir ren geyiğinin cesedini ortaya çıkardı. Yaklaşık 2.350 ren geyiği öldü. 20’den fazla kişi hastalandı ve 12 yaşında bir çocuk hayatını kaybetti. Orada ren geyiği aşılamaları yaklaşık on yıl önce durdurulmuştu; hastalık ortadan kalkmış kabul ediliyordu.
İlk ölü su aygırları Eylül ayında bulundu ve laboratuvar testleri hayvanların Bacillus anthracis bakterisinin neden olduğu ciddi bir enfeksiyon olan şarbon hastalığından öldüğünü doğruladı. Bu bakterinin sporları dünya çapında toprakta bulunur ve evcil hayvanlar ile vahşi hayvanlar bunlarla temas ederek enfekte olabilirler. Park yetkililerine göre, etkilenen bölge izleniyor, cesetler güvenli bir şekilde kaldırılıp imha ediliyor ve son iki haftadır ölü hayvan bulunmadı.
Massey Üniversitesi’nden (Yeni Zelanda) ekolojist David Heyman, insanlar için en büyük tehlikenin enfekte olmuş hayvanların kesilmesi ve kontamine olmuş etin tüketilmesi olduğunu açıklıyor . Hastalık erken teşhis edilirse antibiyotiklerle tedavi edilebilir; tedavi edilmezse ölümcül olabilir. Uganda Ulusal Halk Sağlığı Enstitüsü’nden epidemiyolog Charity Mutesi, insan vakalarının bildirilmeden kalabileceği konusunda uyarıyor. Etkilenen kişiler genellikle ülserleri bitkilerle tedavi ediyor, eczanelere, özel kliniklere veya geleneksel şifacılara gidiyor ve bunlar vakaları gözetim sistemine bildirmiyor.
Eski mezarlıkların mirası
Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde salgınlar tekrarlıyor: Mart 2025’te şarbon yaklaşık 65 su aygırının ölümüne neden olurken, komşu Uganda’da 15 kişi hastalandı ve bunlardan ikisi hayatını kaybetti. Queensland Üniversitesi’nden (Avustralya) epidemiyolog Ricardo Soares Magalhães, cesetlerin imha edilmesinde kullanılan önceki yöntemlerin mevcut salgına yol açmış olabileceğine inanıyor. Sporlar toprakta yıllarca, hatta on yıllarca kalabiliyor. Magalhães, şiddetli yağmurların gömme alanlarının üzerindeki üst toprağı yıkayarak yakındaki otlayan hayvanları enfekte etmiş olabileceğini öne sürüyor. Araştırmalar, yağmurlu mevsimde, akıntı ve solucanlar sporları açık alana taşıdığı için vakaların arttığını gösteriyor.
Charity Mutesi, sık sık yaşanan salgınların insanları hastalığa karşı daha az dikkatli hale getirdiğinden endişe ediyor. Bazıları, ucuz olduğu için ölü hayvanların etini yemeye razı oluyor ve ilk belirtide antibiyotik almayı umuyor. Çiftlik hayvanları için aşılama çalışmaları devam ediyor, ancak bu hem çiftçiler hem de hükümet için maliyetli.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Kongo’da Şarbon En Az 30 Su Aygırının Ölümüne Neden Oldu
Ölüm Anında Zihin Neden Canlanıyor?: Bilim İnsanlarının ‘Klinik Ölü’ Hastalarda Yakaladığı O Sır