Uzayda ‘Yaşam İzleri’: K2-18b’de Gizemli Biyolojik Sinyaller
Yeni bir çalışma, James Webb Uzay Teleskobu’nun K2-18b ötegezegeninde tespit ettiği olası biyolojik kimyasalların sadece metan gazı olabileceği konusunda uyarıyor. Planlanan takip gözlemleri bu gizemi tamamen çözebilir.
James Webb Uzay Teleskobu’nun (JWST) geçen yıl Dünya benzeri bir gezegenin atmosferinde tespit ettiği “uzaylı osuruğu” mu, yoksa sadece metan bulutları mıydı? Yeni bir çalışma ikincisini öne sürerek güneş sistemi dışında yaşamın keşfedildiğine dair umutları azaltıyor.
K2-18b olarak adlandırılan tartışmalı dış gezegen, hidrojen bazlı atmosfere sahip sıcak, sulu bir dünyadır. Dünya’dan yaklaşık 120 ışık yılı uzaklıkta bulunan gezegen, kendi yıldızının etrafında sıvı suyun (ve dolayısıyla potansiyel olarak yaşamın) mümkün olduğu yaşanabilir bölgede yer alıyor.
Bu uzak dünya geçen yıl JWST’nin Yakın Kızılötesi Spektrografı (NIRSpec) ile yapılan gözlemlerin gezegenin atmosferinde dimetil sülfür (DMS) adı verilen biyolojik olarak üretilen bir gazın olası izlerini ortaya çıkarmasının ardından manşetlere taşındı. Dünya’da bu kimyasalın sadece fitoplankton gibi mikroskobik deniz canlılarından kaynaklandığı bilinmektedir – araştırmacılara belki de K2-18b okyanuslarının da yaşamla yüzdüğü umudunu vermektedir.
Bununla birlikte, tespit, çoğunlukla Dünya’dan bu kadar aşırı mesafelerde görüldüğünde kimyasal sinyallerin zayıflığına dayanan uyarılarla birlikte geldi.
Riverside’daki California Üniversitesi’nde proje bilimcisi olan çalışmanın başyazarı Shang-Min Tsai yaptığı açıklamada, “Webb teleskobundan gelen DMS sinyali çok güçlü değildi ve veriler analiz edilirken yalnızca belirli şekillerde ortaya çıktı” dedi. “Emin olup olamayacağımızı bilmek istedik.”
The Astrophysical Journal Letters’da 2 Mayıs Perşembe günü yayınlanan yeni araştırma, bu heyecan verici keşif üzerinde daha fazla frene basıyor. Organik olarak üretilen DMS’nin büyük miktarlarda birikmeden önce Dünya atmosferinde hızla kaybolduğu gerçeğinden hareket eden araştırmacılar, DMS’nin hidrojen bakımından zengin bir ötegezegenin atmosferinde tespit edilebilir seviyelere ulaşıp ulaşamayacağını modellemek için bilgisayar simülasyonları kullandılar.
Ekip, K2-18b’nin okyanuslarındaki varsayımsal yaratıkların Dünya’daki planktonlardan 20 kat daha fazla DMS pompaladığı sürece, DMS’nin tespit edilebilir seviyelere ulaşabileceğini belirledi.
Tsai, bunun potansiyel olarak yaşanabilir su dünyası için tek başına bir anlaşma kırıcı olmadığını; hakkında bildiğimiz diğer her şeyin gezegeni “yaşam bulmak için ideal bir durum” haline getirdiğini de sözlerine ekledi.
Ancak ekibin araştırması, JWST’nin NIRSpec ile incelediği belirli dalga boylarında bir DMS sinyalini diğer, daha yaygın atmosferik gazlardan ayırabilmesinin pek mümkün olmadığını da ortaya koydu.
Tsai, “Sinyal metanla büyük ölçüde örtüşüyor ve DMS’yi metandan ayırmanın bu aletin kapasitesinin ötesinde olduğunu düşünüyoruz” dedi.
Basitçe söylemek gerekirse, K2-18b’nin atmosferinde biyolojik bileşikler ve okyanuslarında üretken bir yaşam olabilir, ancak JWST muhtemelen bunu tespit etmedi.
İyi haber şu ki, JWST’nin üzerinde daha geniş bir dalga boyu aralığını tespit edebilen ve DMS’yi metandan ayırıştırmak için çok daha uygun olabilecek başka bir araç – Orta Kızılötesi Araç (MIRI) – var. K2-18b’nin MIRI kullanılarak yapılacak takip gözlemleri bu yıl için planlanmış olup, bilimsel sonuçların yılsonundan önce alınması beklenmektedir. Eğer K2-18b’de yaşam varsa – osuruk ya da başka türlü – yakında çok daha iyi bir fikre sahip olabiliriz.
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: Uzayda ‘Yaşam İzleri’: K2-18b’de Gizemli Biyolojik Sinyaller
Yeni Bulgular Antik Mars’ta Dünya Benzeri Bir Ortama İşaret Ediyor
Yeni Bulgular Antik Mars’ta Dünya Benzeri Bir Ortama İşaret Ediyor