Primatlar Arasında Benzersiz Olan İnsanların Çoğunlukla Sağ Elini Kullanmasındaki Gizem Çözüldü

Primatlar Arasında Benzersiz Olan İnsanların Çoğunlukla Sağ Elini Kullanmasındaki Gizem Çözüldü

Dünya genelinde insanların yaklaşık %90’ı sağ elini kullanıyor. Bu evrimsel özellik benzersizdir ve primatlar arasında benzeri yoktur. Yaygınlığına rağmen, bilim insanları bu eğilimin nedenlerini henüz ortaya çıkaramamıştır. Yeni bir çalışma, sağ el kullanımının yaygınlığını etkileyen iki olası faktörü açıklıyor.

Elbette, bilim insanları daha önce sağ ve sol el kullanımına ilişkin beyin, genler ve gelişim süreçleri üzerine çalışmalar yaparak bu gizemi çözmeye çalıştılar, ancak bu çalışmalar tek ve kesin bir cevaba yol açmadı.

Oxford Üniversitesi’nden araştırmacılar, 41 primat türünden 2.025 bireyden veri topladı . Ardından, Bayes modellemesi kullanarak, insanlarda sağ el kullanımının nedenlerine ilişkin mevcut çeşitli hipotezleri test ettiler; bu hipotezler arasında alet kullanımı, beslenme, yaşam alanı, vücut ağırlığı, sosyal yapı ve hareket biçimi yer alıyordu.

Analizin sonunda, modeller Homo sapiens’i belirgin sağ el kullanımı ve sağ elin artan gücüyle ayırt edilen, filogenetik tahminlerle örtüşmeyen evrimsel bir istisna olarak tanımladı.

Ancak araştırmacılar iki faktör daha eklediklerinde—beyin büyüklüğü ve uzuvlar arası mesafe indeksi (iki ayak üzerinde yürümeye uyum derecesini belirleyen kol ve bacak uzunluklarının oranı)—tablo değişti: İnsanlar artık evrimsel bir anormallik gibi görünmüyordu.

Sağ el kullanımının nedenleri

Sonuçlar, el tercihini etkileyen faktörün beyin büyümesi ve dik duruş olduğunu gösterdi.

Daha sonra, aynı modelleri kullanarak, araştırmacılar soyu tükenmiş insan atalarında hangi el tercihinin baskın olduğunu açıklığa kavuşturmaya karar verdiler.

Erken hominidlerin (Ardipithecus ve Australopithecus) görünüşe göre hafif bir sağ el tercihi vardı. Ancak Homo cinsinin ortaya çıkmasıyla birlikte, bu eğilim Homo ergaster, Homo erectus ve Neandertaller aracılığıyla hızla artmaya başladı ve Homo sapiens’te zirveye ulaştı.

Dolayısıyla, sağ el kullanımının gelişimi iki aşamada gerçekleşti. İlk olarak, dik bir yürüyüş ortaya çıktı, elleri serbest bıraktı ve ince motor becerilerinin gelişmesi ve el fonksiyonlarının lateralizasyonu için yeni koşullar yarattı. Daha sonra, daha büyük bir beyin ortaya çıktı ve bununla birlikte, daha ileri yarım küre uzmanlaşması için ön koşullar oluştu.

Derleyen: Feyza ÇETİNKOL

Kaynak: Primatlar Arasında Benzersiz Olan İnsanların Çoğunlukla Sağ Elini Kullanmasındaki Gizem Çözüldü

Doğanın Minik Akrobatları: Otostopçu Solucanların Gizemli Kule İnşaatı