On Yıllarca Bilim İnsanları Bu İnka Çocuğunun Nasıl Öldüğünü Bildiklerini Sandılar; Yanıldılar
Bu çalışma, İnka tanrılarına kurban edilen üç çocuğun son anlarına dair yeni bir bakış açısı sunuyor.
1954’te yağmacılar küçük bir çocuğun mumyalanmış kalıntılarını buldu . Kısa süre sonra arkeologlar devreye girdi ve sonunda yaklaşık 8 yaşında olan çocuğun, deniz seviyesinden yaklaşık 5400 metre yükseklikteki yüksek And Dağları’nda bir İnka töreni sırasında hipotermiden öldüğü sonucuna vardılar. Ancak olaylar sandığımızdan çok farklı gelişmiş olabilir.
Cerro El Plomo Çocuğu olarak adlandırılan çocuğun yanı sıra , araştırmacılar Şili’deki Atacama Çölü’nde bulunan Cerro Esmeralda’dan 9 ve 18 yaşlarında iki mumyalanmış kız çocuğunu da yeniden incelediler. Bulgularını ele alan ve yakın zamanda Science Advances dergisinde yayınlanan bir makaleye göre, kapsamlı bir analiz, bu İnka çocuklarının nasıl öldüğüne dair önceki varsayımları alt üst ediyor. Yeni yoruma göre, El Plomo Çocuğu kafatasına aldığı darbe sonucu ölmüş, Cerro Esmeralda kızlarındaki boğulma belirtileri ise muhtemelen ölümden sonra meydana gelmiş ve ölüm nedenleri gizemini korumaktadır.
İspanya’daki Valensiya Üniversitesi’nde doktora araştırmacısı ve çalışmanın baş yazarı Verónica Silva-Pinto, yaptığı açıklamada, “Bu çalışma, yeni araştırma soruları, yeni teknolojiler ve etik koruma kriterleri uygulayarak, son derece önemli kültürel miras bağlamlarını yeniden incelememizi sağladı” dedi .
Ölümden sonraki yaşam
Üç çocuğun , İnka İmparatorluğu’nun en önemli törenlerinden biri olan Capacocha’ya katılmış olmaları muhtemeldir . Araştırmacılar makalede, çocukların “sadece birer kurban” olmadığını açıkladılar. Aksine, İnkalar bu ritüelin onları “kutsal dünyaya” göndereceğine ve orada yaşayanlar ile tanrılar arasında ilahi aracı olacaklarına inanıyorlardı.
Buna göre, örneğin El Plomo çocuğu, 1998 tarihli bir NOVA belgeseline göre, “enfes İnka tekstilleri ve mücevherleriyle süslenmişti” ve altın ve gümüşten yapılmış süs eşyaları taşıyordu; bunlar İnka tanrılarına sunulan tipik adaklar arasındaydı . Dahası, makaleye göre, Capacocha için seçilen bireylerin uzun bir hac yolculuğuna çıkmış olmaları muhtemeldi. Araştırmacılar, bu arka plan bilgisinden yola çıkarak, uzun zaman önce ölmüş çocukların yaşamlarını yeniden incelemek için BT taramaları, adli analizler ve İnka tarihi ve kültürü üzerine edebi incelemeler kullanarak çalışmalarını tasarladılar.
Genç bir hayatın izini sürmek
Çalışmanın önemli bir bölümü, mumyaların saç ve derilerinin izotopik analizlerini içeriyordu ve bu analizler, “özellikle beslenme, hareketlilik ve yaşamın son aylarında meydana gelen değişiklikler açısından, insanların geçmişteki yaşamları hakkında son derece ayrıntılı bilgiler sağlıyor,” diye belirtti çalışmanın ortak yazarı ve Valensiya Üniversitesi’nden araştırmacı Domingo C. Salazar-García açıklamada.
Bu analize göre, El Plomo’daki çocuk muhtemelen ölümünden dokuz ay önce 2.600 ila 2.800 kilometre (1.615 ila 1.740 mil) yol kat etmişti, Cerro Esmeralda’daki kızlar ise son üç aylarında 900 ila 1.200 kilometre (560 ila 745 mil) yol kat etmişlerdi. Radyokarbon tarihlemeleri, çocuğun yaklaşık 1480 yılında, kızların ise yaklaşık 1450 yılında kurban edildiğini gösterdi.
Son anlar yeniden canlandırıldı
Özellikle, son araştırmalar El Plomo çocuğunun kafatasında daha önce bilinmeyen bir girintiyi ortaya çıkardı. Ayrıntılar vahim; simülasyonlar, bu kafa travmasına neden olan silah için en iyi “eşleşmenin” künt, yıldız şeklinde bir topuz olduğunu gösterdi. Araştırmacılar, hipoterminin ölüm nedeni olarak belirlenmesinin zor olduğunu, bu nedenle kafatası yaralanmasının çocuğun ölümünün daha olası açıklaması olduğunu söyledi.
Öte yandan, araştırmacılar Cerro Esmeralda kızlarının hayattayken ciddi fiziksel yaralanmalar geçirdiğine dair kesin bir kanıt bulamadılar. Daha önce boğulma belirtisi olduğuna inanılan boyunlarındaki izler, ölümlerinden sonra “tekstil veya giysilerin neden olduğu baskıyla” daha tutarlı görünüyor. Başka bir deyişle, kızların tam olarak nasıl öldüğünden artık emin değiliz.
Yapılan detaylı analizlerde, yemek borusunun genişlemiş olduğu ve midenin yiyecekle dolu olduğu, ayrıca giysilerinde de yiyecek kalıntıları bulunduğu tespit edildi. Ekip, makalede çocukların kurban edilmelerinden kısa bir süre önce beslendiklerini ve ölümlerine neden olan şeyin kusmalarına yol açmış olabileceğini öne sürdü. Her iki durumda da, ölümden sonra bedenleri, yüksek rakımlardaki dondurucu koşullar sayesinde zaman içinde korunmuş, “canlıya benzer, uyku pozisyonunda” düzenlenmişti.
Yorumların yeniden doğuşu
Live Science’ın haberine göre , çalışmaya dahil olmayan uzmanlar çalışmaya karışık bir değerlendirme getirdi . Örneğin, Polonya’daki Varşova Üniversitesi’nden biyolojik arkeolog Dagmara Socha, çalışmanın “ilginç ve potansiyel olarak değerli” olduğunu söyledi. Bununla birlikte, izotopik analizlerin tek başına hac yolculuğunun tartışılmaz kanıtını oluşturmadığını ve “bazı yorumların mevcut kanıtlardan güvenilir bir şekilde çıkarılabileceklerin ötesine geçtiğini” de ekledi.
Çalışmanın yazarları da bu endişelerin bazılarını kabul ediyor. Ekip, açıklamada mumyaların keşif, otopsi ve bazı anatomik yapıların kaybı nedeniyle çok sayıda değişikliğe uğradığını belirtti. Buna rağmen, araştırmacılar makalede çalışmanın “Capacocha’nın sosyopolitik ve dini boyutları ile eski And gelenekleri içindeki ritüel bağlantıları hakkındaki anlayışımızı derinleştirdiğini” sonucuna vardılar.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: On Yıllarca Bilim İnsanları Bu İnka Çocuğunun Nasıl Öldüğünü Bildiklerini Sandılar; Yanıldılar
İnsanlardan ve Dinozorlardan Çok Önce: Bilim İnsanları Evrenin İlk Sağlak Canlısını Buldu
/On Yıllarca Bilim İnsanları Bu İnka Çocuğunun Nasıl Öldüğünü Bildiklerini Sandılar; Yanıldılar/