Cerrahi Bir Robot Sıfır Yer Çekimi Ameliyatının İlk Gösterimini Yaptı
SpaceMIRA robotu, Nebraska’daki cerrahların uzaktan kumandası altında 400 kilometre yükseklikteki ISS yörünge laboratuvarında model dokular üzerinde çeşitli işlemler gerçekleştirdi.
Böyle bir robotik cerraha sadece uzayda ihtiyaç duyulmuyor. Telesurgery, acil cerrahi bakıma ihtiyaç duyulduğunda ve bir hastane uzakta olduğunda Dünya’nın uzak bölgelerinde de yardımcı olacaktır.
Teknolojinin geliştiricileri, Uluslararası Uzay İstasyonu’ndaki bir cerrahi robotun ağırlıksız ortamda ilk gösteri ameliyatını tamamladığını söyledi.
Bilim insanları bunu, başarılı ve uzun süreli insan uzay yolculuğu için önemli olan teknolojilerin geliştirilmesinde ileri bir adım olarak değerlendiriyor.
Bu tür yolculuklar sırasında cerrahi acil durumlar meydana gelebilir. Uzaktan ameliyat teknikleri Dünya’nın uzak bölgelerindeki tıbbi bakım için de önemlidir.
Uzayda çalışan robotik bir cerrah
SpaceMIRA 1 Şubat’ta UUİ’ye ulaştı. Ağırlığı 0,9 kg’dır. Yaklaşık bir mikrodalga fırın büyüklüğündeki kompakt tasarımı onu uzay yolculuğu için uygun bir alet haline getiriyor.
SpaceMIRA’yı geliştiren Shane Farritor, aletin insan hareketlerini taklit etmek için iki ‘kol’ kullandığını söylüyor: “Sol el kavramak için, sağ el ise kesimi yapmak için.
20 yıldır uzaktan ameliyat teknolojisi geliştiren Farritor, “Robot, Dünya’daki cerraha ‘eller’ ve ‘gözler’ veriyor ve birçok prosedürü gerçekleştirmesini sağlıyor,” diyor.
Cerrahi robot gösterisi nasıl geçti
Gösteri sırasında Dünya’daki bir cerrah robot kollarını kontrol etti. Lastik bantlardan yapılmış gerilmiş model doku makasla kesildi.
Robotla yapılan uzaktan testler altı cerrah tarafından gerçekleştirildi. Yaygın bir cerrahi görev olan gerilmiş dokuyu doğru yerde kesmek tüm gösteriler başarılı bulundu.
Uzaydaki bir robotu Dünya’dan kontrol etmenin zorluklarından biri, bir komutun gönderilmesi ile robotun bunu alması arasındaki zaman gecikmesidir.
Cumartesi günü SpaceMIRA testlerine katılan cerrah Dr. Michael Jobst bu gecikmenin yaklaşık 0,85 saniye olduğunu söylüyor.
“Eğer yaşayan bir hastada kanama varsa bunu derhal durdurmam gerekir. 800 ila 850 milisaniyelik bir gecikme kan kaybına yol açabilir,” diyor.
Jobst, MIRA’nın yer tabanlı versiyonunu klinik deneylerde insanlar üzerinde kullanan ilk cerrahlardan biriydi. MIRA kullanarak toplam 15 insan ameliyatı gerçekleştirdi.
Jobst, “Ameliyatta beş saniye sonsuzluktur ama yarım saniye de büyük fark yaratır” diyor. Ancak cerraha göre, yer testlerine bakılırsa, zaman gecikmelerinde bile robotla çalışmak mümkün.
SpaceMIRA robotik cerrahı ilkbaharda Dünya’ya dönecek. Farritor şöyle diyor: “Geriye kalan pek çok soru var. Ancak doğru yönde gerçekten önemli bir adım atıldığını düşünüyoruz.”
Dünya’da tele-cerrahiye ihtiyaç var
MIRA testlerinin sonuçları Dünya’da da değerlidir. “Eğer bu tür bir tele-cerrahi yapabilseydiniz, kırsal bir bölgedeki ya da uzak bir yerdeki büyük bir hastaneden bir uzmana gidebilirdiniz ve onlar da uzaktan ameliyat yapabilirlerdi. Bence bunun çok büyük avantajları var” diyor Farritor.
Ve Dünya’da robot-cerrahın boyutu konusunda katı sınırlar olmayacak: SpaceMIRA, Dünya’da kullanılmak üzere tasarlanan muadilinden 7,6 santimetre daha kısa, diyor.
Yer robot-cerrahları zaten mevcut ve oldukça uzun bir süredir geliştiriliyorlar. Ancak uzayda SpaceMIRA bir ilk oldu. Avantajları kompaktlığı, hareket kabiliyeti ve kolay konuşlandırılmasıdır ve bunlar çok önemlidir.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Cerrahi Bir Robot Sıfır Yer Çekimi Ameliyatının İlk Gösterimini Yaptı
Uzayda Üretilen Bir İlaç Dünya’ya Güvenli Bir Şekilde İndirildi