İskandinavya’daki İlk Çiftçiler İklim Değişikliğinin Üstesinden Nasıl Geldi?
Dünya günümüz iklim değişikliğinin zorluklarıyla yüzleşirken, bilimsel araştırmalar diğer amaçlarının yanı sıra insan toplumlarının çevresel değişimleri nasıl yönettiğini de araştırıyor. Geçmişin araştırılması bu konuda değerli bilgiler sağlamaktadır.
Kiel Üniversitesi ROOTS Mükemmellik Kümesi araştırmacıları ile Oslo, Tromsø ve Stavanger’den (Norveç) meslektaşları tarafından Quaternary Science Reviews dergisinde yayınlanan yeni bir çalışma, Neolitik ve Erken Tunç Çağı’nda (yaklaşık 4100 ila 1100 yılları arası) günümüz Kuzey Almanya ve İskandinavya’sında iklim değişiklikleri, nüfus dinamikleri ve kültürel değişimler arasındaki bağlantıları ortaya koyan benzeri görülmemiş derecede kapsamlı bir arkeolojik ve çevresel veri seti sunuyor.
Çalışmanın başyazarı Dr. Magdalena Bunbury, “Toplumların çevresel değişimlerin pasif alıcıları olduğu düşüncesinin aksine, bu çalışma, bu eski toplulukların değişen koşullara uyum sağlamak ve yön bulmak için sofistike stratejiler geliştirdiğini ortaya koyuyor” diyor.
Daha önce benzeri görülmemiş derecede kapsamlı bir arkeolojik veri setinden yararlanan çalışmada, araştırma alanındaki insan faaliyetlerinin izlerini tarihlendirmek için karbon izotop analizinden yararlanıldı. Yazarlar son 17.000 yıla ait 20.000’den fazla 14C örneği topladı. Sıkı kalite kontrolünden sonra, çalışma için değerli olan 6.268 örnek kaldı. Dr. Bunbury, “Çoklu istatistiksel yaklaşımlar kullanarak, belirli dönemlerde nüfus sayılarının artıp artmadığını ya da azalıp azalmadığını yeniden yapılandırabiliyoruz” diyor.
Çalışmayı başlatan ROOTS Mükemmellik Kümesi’nden Dr. Mara Weinelt, “Ayrıca 50 ila 70 derece kuzey enlemleri arasındaki 49 yüksek çözünürlüklü iklim arşivini analiz ettik ve M.Ö. 4100 ila 1100 yılları arasında çalışma bölgesindeki çevresel koşulların ayrıntılı bir şekilde yeniden yapılandırılmasını sağladık” diye ekliyor. Ayrıca ekip, çalışma alanının büyük bölümünde yaklaşık 1.500 sit alanından 3.600’den fazla evle ilgili arkeolojik bilgileri bir araya getirdi.
Bu kapsamlı veri setine dayanan çalışmanın bulguları, bölgesel iklim eğilimleri ile yerel adaptasyonlar arasındaki incelikli ilişkinin altını çiziyor. Örneğin, İskandinavya’da MÖ yaklaşık 7050 ile 2050 yılları arasında yaşanan belirgin bir Holosen sıcak döneminin enleme bağlı olarak değişen etkileri olmuştur.
2022’ye kadar ROOTS Mükemmeliyet Kümesi’nde doktora sonrası araştırmacı olarak çalışan ve şu anda Avustralya’nın Cairns kentindeki James Cook Üniversitesi’nde görev yapan Dr. Bunbury, “Güney İskandinavya’da bu daha sıcak iklim, MÖ 4. binyılın başlarında tarımın yayılmasını kolaylaştırmış ve önemli bir nüfus artışıyla aynı zamana denk gelmiş olabilir” diyor.
MÖ 2250 civarındaki soğuma eğilimi, çalışma alanındaki enlemler ve bölgeler arasında süre ve zamanlama açısından farklılık gösteren bir iklim değişikliğinin başlangıcına işaret etmiştir. Güney Norveç’teki Neolitik topluluklar, soğuma eğilimleriyle karşı karşıya kalmalarına rağmen, büyümeye ve bölgeye yerleşmeye devam ederek direnç göstermişlerdir.
Eş zamanlı olarak, Danimarka’da insanlar daha çeşitli ürünler yetiştirmiş ve hasadı daha uzun süre depolayabilecek evler geliştirmiştir. Kiel Üniversitesi’nden eş yazar Dr. Jutta Kneisel, “Bu süreçler değişen çevresel koşullara açık adaptasyonlar olarak yorumlanabilir” diyor.
Kuzey Kutbu Norveç’in soğuk bölgelerinde farklı bir yaklaşım ortaya çıktı. Topluluklar kendilerini büyük ölçekli tarıma vermek yerine, hayatta kalma stratejisi olarak yiyecek aramaya, yani doğadan yiyecek toplamaya yöneldiler. Dr. Bunbury ayrıca, “Kuzey Kutbu Norveç toplulukları, tarımsal faaliyetlerini yoğunlaştırmak yerine, riskleri azaltmak için ekonomik faaliyetlerini çeşitlendirerek stratejik zekâlarını ortaya koydular” diyor.
Çalışma ayrıca M.Ö. 2. binyıla kadar uzanarak ani soğuma dönemlerini ve buna bağlı olarak nüfus sayılarındaki düşüşleri ortaya koymaktadır. İlgili veriler, nüfus sayılarında eş zamanlı kısa vadeli düşüşlere işaret etmektedir. Arkeolojik bulgular Kıta Avrupası ile ticaret ağlarında kesintiler olduğunu göstermektedir.
Bu kısa süreli soğuma dönemlerinden sonra, nüfus 2. binyılın ortalarından itibaren yeniden artmaya başlamış ve yeni, istikrarlı bir ev formu geliştirmiştir.
“İnsan toplumlarındaki tüm değişiklikleri iklime bağlayamayız. Ancak veriler, bir yandan nüfus gelişimi, yerleşim ve ekonomik uygulamalar ile diğer yandan iklim eğilimleri arasında önemli bağlantılar olduğunu açıkça göstermektedir. Özellikle 2. binyıldaki ani soğuma olaylarından sonra nüfus sayılarının toparlanması, İskandinavya’daki erken toplumların iklim değişkenliğine karşı dayanıklılığının veya uyum sağlayabilirliğinin açık bir göstergesidir” diyor Dr. Weinelt. Daha küçük bölgelere odaklanan başka araştırmalar, insanlar ve çevre arasındaki bağlantıya dair daha fazla bilgi sağlayabilir.
Kaynak: https://phys.org
Derleyen: Figen Berber
https://www.bizsiziz.com/hayatinizda-ne-kadar-iklim-degisikligine-tanik-oldunuz/