İlk Yazının Doğum Yeri Antik Sümer Şehri Uruk’ta 4000 Yıllık Tekne Kurtarıldı
Uruk, Fırat Nehri’nin kurumuş antik kanalı üzerinde yer alan, eski bir Sümer ve daha sonra Babil şehriydi. Uruk, MÖ 4.bin yılın ortalarında Sümer’in erken kentleşmesinde öncü bir rol oynadı ve MS 633-638’in İslami fethinden kısa bir süre önce veya sonra terk edilene kadar büyük bir nüfus merkezi olarak ortaya çıktı.
Arkeologlar, tekneyi 4.000 yıl önce dünyanın en büyük kentinin hareketli hinterlandı olabilecek bir bölgede buldular. MÖ 5000 yılında kurulan Uruk, dünyanın ilk büyük şehirlerinden biriydi ve muhtemelen dünyanın ilk yazısının doğum yeriydi.
Sümer Kral Listesi, efsanevi kahraman kral Gılgamış’ın MÖ 2600’lerde Uruk’taki koltuğundan hüküm sürdüğünü iddia eder; bu, yakın zamanda kazılan teknenin inşa edilmesinden, denize açılmasından ve batmasından çok önce değildir.
Tekne, ilk önce 2018 yılında Uruk-Warka bölgesinin sistematik belgelenmesi sırasında orada bulundu ve fotogrametrik olarak belgelendi. Kırılgan yapı, son yıllarda kısmen erozyona maruz kalmıştı ve son zamanlarda yer üstünde bile görülebiliyordu. Keşif alanının yakınından geçen trafik, teknenin korunması için ciddi bir tehdit oluşturuyordu.
O sırada, Irak Devlet Eski Eserler Kurulu ve Alman Arkeoloji Enstitüsü’nden arkeologlar, eski nehrin siltinin onu çürümeye ve hasara karşı korumaya devam edebileceği yerde, tekneyi gömülü bırakmayı seçtiler. Ancak son birkaç yılda, teknenin dinlenme yerinde artık güvenli olmadığı anlaşıldı.
Bu, arkeologların tekneyi bir zamanlar sulu, şimdi siltli mezarından dikkatli bir şekilde kazarken aciliyet ile inceliği dengelemek zorunda kaldıkları bir kurtarma görevine yol açtı. Tekneyi ve çevresindeki tortu bloğunu, güvenli bir şekilde ortaya çıkarmayı ve taşımayı kolaylaştırmak için kil ve alçı sıvadan yapılmış bir kabukla kapladılar.
Irak-Alman araştırma ekibi yavaş yavaş çok kırılgan tekneyi ortaya çıkardı ve böylece benzersiz bulguyu yaptı: Kamış, palmiye yaprakları ve ahşaptan yapılan tekne, su geçirmez ve yapışkan özellikleriyle bilinen ham petrolün damıtılmasıyla üretilen bir madde olan bitümle kaplıydı. 7 m uzunluğunda ve 1,4 m genişliğindedir. Birçok yerde 1 cm’den kalın değildir.
Organik kalıntılar artık korunmamaktadır ve sadece bitümde iz olarak görülmektedir. Siltli tortu katmanlarındaki dinlenme yerine dayanarak, teknenin bir nehirde battığı ve onu hızla gömdüğü ve sonraki 4.000 yıl boyunca koruduğu anlaşılıyor.
Şimdi, talihsiz son yolculuğuna çıktıktan 4.000 yıl sonra, tekne yeni bir ana limana sahip: Bağdat’taki Irak Müzesi, arkeologlar burada gövdeden geriye kalanları inceleyecek ve muhafaza edecek ve sonunda onu halka sergileyecek.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Eridu, Sümerlilerin Aden(Cennet) Bahçesi ve Dünyanın En Eski Şehri mi?
/İlk Yazının Doğum Yeri Antik Sümer Şehri Uruk’ta 4000 Yıllık Tekne Kurtarıldı/