Dünyanın En Büyük Demir Cevheri Yatakları 1 Milyar Yıl Önce Süper Kıta Parçalanmasında Oluştu.
Batı Avustralya’nın Hamersley Eyaleti’ndeki devasa demir cevheri yatakları, büyük tektonik olayların süper kıta Kolombiya’nın parçalanmasına ve Avustralya’nın birleşmesine yol açmasıyla oluşmuştur.
Yeni bir araştırmaya göre, dünyanın en büyük demir cevheri yatakları, antik süper kıta Kolombiya yaklaşık 1,4 milyar yıl önce parçalandığında oluştu.
Günümüzde Batı Avustralya’daki Hamersley Eyaleti’nde bulunan yataklar, Pilbara Kratonu olarak bilinen bir yerkabuğu parçasının üzerinde yer alıyor. Pilbara Kratonu, Arkaean Eon’a (3,8 milyar ila 2,5 milyar yıl önce) kadar uzandığı bilinen sadece iki kabuk parçasından biridir ve gezegenimizdeki en eski kayalardan bazılarına ev sahipliği yapmaktadır (diğer Arkaean kabuğu Güney Afrika’daki Kaapvaal Kratonu’dur).
Araştırmacılar yeni çalışmada, Pilbara Kratonu’ndaki kayaların birkaç süper kıtanın doğuşuna ve parçalanmasına tanıklık ettiğini, yani bölgenin zengin maden yataklarının kökenleri hakkında ipuçları taşıdığını söyledi. Özellikle, 1,7 milyar ila 1,45 milyar yıl önce var olan süper kıta Kolombiya’nın parçalanması ve ardından 1,4 milyar ila 1,1 milyar yıl önce Avustralya’nın birleşmesi, Hamersley Eyaleti’nde devasa demir cevheri rezervlerinin nasıl oluştuğunu açıklayabilir.
Ekip, bulgularını 23 Temmuz’da PNAS dergisinde yayınlanan bir çalışmada ortaya koydu.
Boulder’daki Colorado Üniversitesi’nde jeokronolog ve doktora sonrası araştırmacı olan çalışmanın baş yazarı Liam Courtney-Davies yaptığı açıklamada, “Bu destansı jeolojik faaliyetten kaynaklanan enerji muhtemelen Pilbara’da milyarlarca ton demir açısından zengin kaya üretimini tetikledi” dedi.
Hamersley Eyaleti, jeologların daha önce yaklaşık 2,2 milyar yıl önce oluştuğunu düşündükleri 55 milyar tondan (50 metrik gigaton) fazla demir cevheri barındırıyor. Ancak doğrudan tarihleme tekniklerine dayanan yeni çalışma, yatakların aslında bundan çok daha genç olduğunu, 1,4 milyar ila 1,1 milyar yıl önce oluştuğunu ortaya koydu.
Courtney-Davies ve meslektaşları, yatakların yaşını belirlemek için sekiz bantlı demir oluşumundaki mineralleri tarihlendirdi – manyetit ve hematit gibi demir oksitlerin ve çört gibi demir açısından fakir minerallerin dönüşümlü katmanlarını içeren dev tortul kaya blokları. Araştırmacılar, kayadaki demir oksitlerin içindeki uranyum ve kurşun izotoplarını analiz etmeyi içeren yeni bir jeokronoloji tekniği kullandılar ve bu da araştırmacılara Hamersley Eyaleti yatakları için ilk doğrudan yaş ölçümlerini verdi.
Ölçümler, demir cevherinin, Nuna olarak da bilinen süper kıta Kolombiya’nın parçalanarak ilkel bir Avustralya kıtasının ortaya çıkmasıyla aynı zamanda oluştuğunu ortaya koydu.
Avustralya’daki Curtin Üniversitesi’nde jeoloji doçenti olan çalışmanın eş yazarı Martin Danisik yaptığı açıklamada, “Araştırmamız bu yatakların büyük tektonik olaylarla birlikte oluştuğunu gösteriyor” dedi.
Araştırmaya göre, bu tektonik olaylar Pilbara Kratonu’nun tamamında gerçekleşmiş, gerekli büyük miktarda enerjiyi sağlamış ve devasa yatakları oluşturmak için derin yeraltından yeterli mineral bakımından zengin sıvıyı zorlamış olabilir.
Bulgular, jeologların gelecekte başka demir yataklarının yerini tespit etmelerine yardımcı olabilir. Demir cevheri, demir ve çelik üretiminde temel bir bileşendir. Bu nedenle, kaynak arama şirketleri her zaman çıkarabilecekleri yeni demir cevheri yatakları aramaktadır.
Courtney-Davies, “Bu dev demir cevheri yatakları ile süper kıta döngülerindeki değişiklikler arasındaki bağlantının keşfi, eski jeolojik süreçlere ilişkin anlayışımızı geliştiriyor ve gelecekte nereleri keşfetmemiz gerektiğini tahmin etme becerimizi artırıyor” dedi.
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak:Dünyanın En Büyük Demir Cevheri Yatakları 1 Milyar Yıl Önce Süper Kıta Parçalanmasında Oluştu
Hava Durumu Uzmanları Fırtınaların Beklenmedik Yeni Etkisini Ortaya Çıkardı
Hava Durumu Uzmanları Fırtınaların Beklenmedik Yeni Etkisini Ortaya Çıkardı