Buzul Çağı’ndan Sanatsal Bir Miras: Kadın ve Kaz Figürü Keşfedildi
İnsan hayal gücünün kadim ve modern anlayışını birleştiren dikkat çekici bir keşifle arkeologlar, insan-hayvan etkileşiminin bilinen en eski tasvirini temsil eden, Kuzey İsrail’den 12.000 yıllık bir kil heykelcik ortaya çıkardılar. Sadece 3,7 santimetre boyundaki bu küçük heykel, sırtında bir kazla öne doğru çömelmiş bir kadını tasvir ediyor ve Paleolitik Çağ’ın sonlarında Celile Denizi kıyılarında yaşayan Geç Natufian halklarının manevi ve sembolik dünyasına eşi benzeri görülmemiş bir pencere sunuyor.
Bu heykelcik, Kudüs İbrani Üniversitesi Arkeoloji Enstitüsü’nden Dr. Laurent Davin ve Profesör Leore Grosman tarafından kazılan tarih öncesi bir köy olan Nahal Ein Gev II’de keşfedildi. Ulusal Bilimler Akademisi Bildirileri’nde (PNAS) yayımlanan çalışma, bu hassas sanat eserinin Neolitik dönemden öncesine ait olduğunu ve doğalcı ayrıntıları mitolojik hayal gücüyle birleştirerek, binlerce yıl sonrasına kadar tam olarak ortaya çıkmayacak şekilde sanatsal ifadede bir dönüm noktasını işaret ettiğini ortaya koyuyor.
Celile Denizi’ne bakan Nahal Ein Gev kazı alanı. (Kudüs İbrani Üniversitesi)
Erken Piroteknolojinin Bir Başyapıtı
Bu heykelciğin yaratılışı, tarih öncesindeki yetenekler önceki şeylere meydan okuyan gelişmiş bir teknik bilgi ortaya koyuyor. Yerel kilden yapılmış ve kasıtlı olarak yaklaşık 400°C’ye kadar olan parça olan eser, Phys.org’un bildirdiğine göre, tıbbi işlemlerla kullanılan kontrollü piroteknolojinin en eski örneklerinden birini temsil etmektedir. Araştırma ekibi tarafından yapılan mikroskobik ve kimyasal analizler, hem nesnenin bileşimi hem de üretim hakkında büyüleyici ayrıntılar ortaya çıkıyor.
Hem kadınlarda hem de kazda aşı boyası olarak kırılgan kırmızı pigment kalıntıları oranları ve bu heykelciğin bir zamanlar canlı kızıl tonlarda boyanmadığını düşündürmektedir. Belki de en ilgi çekici olanı, ince kilde bırakılmış sıradan bir parmak izi, sanatçının muhtemelen genç bir yetişkin veya yetişkin bir kadın olduğunu göstermektedir. Heykeltıraş, ışık ve gölgeyi manipüle ederek derinlik ve perspektif yaratmak için gelişmiş teknikler kullanılmış ve binlerce yıl sonra Neolitik döneme kadar yaygınlaşmayacak yeniliklerin habercisi olmuştur.
Böylesine kadim bir eser için detay seviyesi olağanüstü. Kazın gagası, kanatları ve duruşu anatomik doğruluk gözetilerek özenle işlenmiş; kadın figürü ise belirgin göğüsleri ve kasık bölgesini sergiliyor. Dr. Davin, Times of Israel’e yaptığı açıklamada, “Heykeltıraş derinlik ve perspektif yaratmak için ışık ve gölgeyi kullanmış,” diyerek, kadim sanat geleneklerinde tam anlamıyla gelişmesi binlerce yıl sürecek teknik inceliği vurguladı.
Prof. Leore Grosman ve Dr. Laurent Davin heykelcikle birlikte. (Hadas Goldgeier/İbrani Üniversitesi).
Kilden Mitolojik Hayal Gücü
Bu figürü gerçekten devrim niteliğinde kılan şey, yalnızca yaşı veya işçiliği değil, aynı zamanda temsil ettiği şeydir. Figürlerin konumlandırılması, basit bir av sahnesinin veya natüralist bir gözlemin çok ötesinde bir şeye işaret ediyor. Boynu uzatılmış ve kanatları kadını kucaklar gibi saran kaz, canlı ve hayali bir etkileşim içinde görünüyor.
Dr. Davin, çalışmasında, “Gerçek bir kaz bir kadın üzerinde böyle bir pozisyon almazdı ve bu nedenle bunun gerçek bir sahneden ziyade hayali bir sahne olduğunu anlıyoruz,” diye belirtti.
Araştırmacılar, bu kompozisyonu, insanları ve hayvanları fiziksel alemin ötesinde dönüşüm ve etkileşim yeteneğine sahip, ruhsal olarak birbirine bağlı varlıklar olarak algılayan bir dünya görüşü olan animistik inançlarla tutarlı mitolojik veya ritüel bir karşılaşmayı tasvir ettiği şeklinde yorumluyor. Bu tür inançlar, binlerce yıldır dünya çapındaki insan kültürlerinde varlığını sürdürmüş ve şamanik vizyonlarda, erotik rüyalarda ve hikâye anlatma geleneklerinde tezahür etmiştir. Zeus’un Leda’yı baştan çıkarmak için kuğuya dönüştüğü Yunan miti, Natufian halklarının inançlarına benzer kadim köklere sahip olabilecek benzer temaların daha sonraki bir tekrarını temsil ediyor.
Kil üzerine işlenmiş bu sahne, kimlik, doğayla bağlantı ve insan ile hayvan dünyaları arasındaki sınırlar gibi sorularla boğuşan erken dönem insan topluluğunu gözler önüne seriyor.
Profesör Grosman, yayınlanan çalışmada, “Gezici avcı-toplayıcıların dünyasıyla ilk yerleşik toplulukların dünyasını birbirine bağlıyor ve hayal gücünün ve sembolik düşüncenin insan kültürünü nasıl şekillendirmeye başladığını gösteriyor,” diye vurguladı.
12.000 yıllık heykelciğin sanatsal rekonstrüksiyonlarla farklı görünümleri. (Laurent Davin/İbrani Üniversitesi).
Yerleşik Kültürün Şafağında Yaşam
Heykelcik, Kibbutz Ein Gev yakınlarında en az 1.000 metrekarelik bir alana yayılan Nahal Ein Gev II yerleşiminde, mezarlar ve törensel kalıntıların bulunduğu yarım daire biçimli bir taş yapıdan ortaya çıkarılmıştır. Yaklaşık 12.000 yıl öncesine tarihlenen bu alan, avcı-toplayıcı toplulukların kalıcı köyler kurmaya başladığı insanlık tarihinde önemli bir anı temsil eder. Yaklaşık 15.000 ila 11.500 yıl öncesine uzanan Natufian kültürü, insanlığın tamamen göçebe yaşam tarzlarından karmaşık sosyal yapılara ve sembolik uygulamalara sahip yerleşik topluluklara geçişini simgeler.
Heykelcikciğin keşfedildiği bina, başlangıçta bir mezar odası olarak hizmet vermiş ve arkeologlar kireç sıva katmanlarının altında en az 20 bireye ait kalıntılar ortaya çıkarmıştır. Terk edildikten sonra yapı, ritüel kalıntılarının bulunduğu bir alana dönüşmüş ve bu da topluluğun kutsal önemine dair kültürel hafızasını koruduğunu göstermektedir. Mezarlardan alınan kömürün radyokarbon tarihlemesi, definlerin 12.630 ila 12.041 yıl öncesine tarihlendiğini ve figürinlerin en az birkaç on yıl sonra, sıva tabakasının yaklaşık 90 santimetre üzerine yerleştirildiğini göstermektedir.
Alan genelindeki hayvan kalıntıları, Natufian sakinleri ile kazlar arasındaki özel ilişkiyi pekiştirmektedir. Kazların birçok besin kaynağından yalnızca birini temsil ettiği diğer çağdaş yerleşimlerin aksine, Nahal Ein Gev’de bu su kuşları arkeolojik kayıtlara hakimdir. Kanıtlar, köylülerin kazları sadece etleri için avlamakla kalmayıp aynı zamanda tüylerini süs olarak yolduklarını ve bazı kemikleri süs eşyalarına dönüştürdüklerini göstermektedir. Bu da, yalnızca beslenmenin ötesine uzanan çok yönlü bir sembolik bağlantıyı göstermektedir.
Alan, bu figürinin ötesinde, tekerlek teknolojisi ve gelişmiş sıva üretim tekniklerinin en eski kanıtları da dahil olmak üzere çok sayıda çığır açıcı keşif ortaya çıkarmıştır. Dr. Davin, “Natufian’lar insanlığın ilk köylerini kurdular” diye açıkladı. “Hala avcı-toplayıcıydılar, yiyeceklerini üretmiyorlardı, ancak yaşadıkları yerlerde dairesel veya yarım daire şeklinde taş yapılar inşa ediyorlardı.”
Mit ve Anlam Tohumları
Teknik başarılarının ötesinde, bu küçük heykel, insanlığın üç boyutlu sanat aracılığıyla mit yaratma ve anlatısal ifade etme konusundaki en eski girişimlerini somutlaştırıyor. Endonezya, Sulawesi’de 51.000 yıllık bir toplu domuz avı sahnesi ve Fransa’nın Lascaux Mağarası’nda mızraklı bir bizonla birlikte 18.000 yıllık bir kuş başlı figür de dahil olmak üzere, insan-hayvan etkileşimlerini tasvir eden daha eski mağara resimleri mevcutken, Nahal Ein Gev heykelciği bu tür bir etkileşimi gösteren ilk taşınabilir heykeli temsil ediyor.
Dr. Davin, yayınlanan çalışmada “Bu keşif birçok açıdan olağanüstü,” dedi.
“Bu, yalnızca insan-hayvan etkileşimini tasvir eden dünyanın en eski heykelciği değil, aynı zamanda Güneybatı Asya’da bulunan bir kadının en eski natüralist tasviri.”
Eser, tarım ve hayvan evcilleştirmenin gelişmesinden çok önce, ilk yerleşik toplulukların sanat yoluyla karmaşık sembolik sözcükler oluşturduklarını ve insanlık ile doğa arasındaki ilişkileri salt temsili bir bakış açısıyla değil, hayal gücüyle incelediklerini gösteriyor.
Natufian halkı, daha önceki dönemlerde benzeri görülmemiş sembolik davranışlara dair bol miktarda kanıt bıraktı. Özenle hazırlanmış süs eşyaları, boncuklar ve takılar yaptılar; ev zeminlerinin altına gömme gibi yeni cenaze törenleri geliştirdiler; ve bilinmeyen ritüel amaçları için mezarlardan insan kafatasları topladılar. Bu heykelcik, Güneybatı Asya ve ötesindeki sonraki medeniyetlerde gelişecek mitolojik geleneklerin, dini uygulamaların ve sanatsal geleneklerin temellerini atan sanatsal ve manevi ifade patlamasını temsil eden bu daha geniş kültürel devrime uyuyor.
On iki bin yıl boyunca gizemli bir şekilde kucaklaşan minik kadın ve kaz, doğal dünyadaki yerimizi anlama, fiziksel sınırları aşan bağlantılar hayal etme ve bu vizyonları kalıcı bir biçimde ifade etme gibi temel insan ihtiyaçlarına hitap ediyor. Bunlar bize medeniyetin, mitolojinin ve manevi yaşamın tohumlarının Neolitik dönemdeki çiftçiler tarafından değil, yaratıcılığın ve sembolik düşüncenin insan kültürünü derin ve kalıcı biçimlerde yeniden şekillendirmeye başladığı Nahal Ein Gev gibi yerlerdeki avcı-toplayıcılar tarafından ekildiğini hatırlatıyor.
Kaynak: https://www.ancient-origins.net
Bilim İnsanları Uyarıyor: Küresel Isınmayı Aşırı Önleme Buzul Çağına Yol Açabilir