Bilim İnsanları Uyarıyor: Küresel Isınmayı Aşırı Önleme Buzul Çağına Yol Açabilir
Yeni bir araştırma, Dünya’nın küresel ısınmayı nasıl aşırı düzeltebileceğini ortaya koyuyor.
Uzun bir süre boyunca bilim insanları, silikat kayaçların kademeli olarak parçalanmasının Dünya ikliminin düzenlenmesinde başrol oynadığına inanıyorlardı. Bu doğal süreçte yağmur, atmosferden karbondioksiti (CO2) emer ve açıkta kalan kaya yüzeylerine düşerek mineralleri yavaşça eritir. Ortaya çıkan kimyasal reaksiyonlar, karbon ve kalsiyumu okyanuslara taşır ve burada kabuklar ve mercan resifleri için yapı taşı görevi görürler. Milyonlarca yıl boyunca bu malzemeler deniz tabanında birikerek karbonu Dünya’nın derinliklerinde hapseder.
Dominik Hülse, “Gezegen ısındığında, kayalar daha hızlı ayrışır ve daha fazla CO2 emer, bu da Dünya’nın tekrar soğumasına olanak tanır,” diye açıklıyor.
Ancak, Dünya tarihi boyunca tüm gezegenin kar ve buzla kaplı olduğu zamanlar da olmuştur. Araştırmacılar, bu aşırı buzullaşmaların yalnızca kayaların ayrışmasıyla açıklanamayacağını, yani gezegenin derin donmasına başka mekanizmaların da katkıda bulunmuş olması gerektiğini belirtiyorlar.
Görünüşe göre kilit faktörlerden biri, karbonun okyanus tabanında nasıl depolandığı. Atmosferdeki CO2 seviyeleri yükseldikçe ve gezegen ısındıkça, okyanuslara daha fazla besin, özellikle de fosfor taşınıyor. Bu besinler, fotosentez yoluyla karbon yakalayan alglerin büyümesini destekliyor. Algler öldüğünde, sıkışan karbonu da beraberinde taşıyarak deniz tabanına çöküyorlar.
Geri Besleme Döngüleri ve Oksijen Kaybı
Ancak, alg büyümesinin arttığı daha sıcak bir dünyada, okyanuslar da oksijen kaybeder ve bu da fosforun tortularda uzun süreli depolanması yerine geri dönüştürülmesine neden olur. Bu bir geri besleme döngüsü yaratır: Suda daha fazla besin bulunması, daha fazla alg oluşmasına ve bunların ayrışmasıyla daha fazla oksijen tüketilmesine, dolayısıyla daha da fazla besinin geri dönüştürülmesine yol açar. Aynı zamanda, tortulara büyük miktarda karbon gömülür ve bu da Dünya’nın soğumasına neden olur.
Hülse ve Ridgwell, birkaç yıldır bu süreçlerin daha fazlasını dahil ederek Dünya Sistemi’nin bir bilgisayar modelini geliştiriyorlar. “Bu daha kapsamlı Dünya Sistemi modeli, bir ısınma evresinden sonra iklimi her zaman kademeli olarak dengelemiyor; aksine, aşırı telafi ederek Dünya’yı başlangıç sıcaklığının çok altına kadar soğutabiliyor; ancak bu süreç yine de yüz binlerce yıl sürebiliyor. Çalışmanın bilgisayar modelinde bu, bir buzul çağını tetikleyebilir. Sadece silikat ayrışmasıyla bile bu kadar aşırı değerleri simüle edemedik,” diye açıklıyor Dominik Hülse.
Antik Buzul Çağları ve Atmosferik Oksijen
Çalışma, jeolojik geçmişte atmosferde meydana gelen düşük oksijen konsantrasyonlarının daha güçlü besin geri beslemelerini tetiklemiş ve böylece Dünya tarihinin erken dönemlerindeki aşırı buzul çağlarına yol açmış olabileceğini gösteriyor.
Günümüzde insanlar atmosfere daha fazla CO2 ekledikçe, gezegen ısınmaya devam edecek. Ancak bilim insanlarının modeline göre, bu durum uzun vadede tekrar bir soğuma aşımına yol açabilir. Ancak, bir sonraki olay muhtemelen daha hafif olacak, çünkü günümüz atmosferi uzak geçmişe göre daha fazla oksijen içeriyor ve bu da besin geri beslemesini zayıflatıyor.
Ridgwell, “Sonuç olarak, bir sonraki buzul çağının başlangıcının 50, 100 veya 200 bin yıl sonra olması gerçekten önemli mi?” diye soruyor. “Şimdi devam eden ısınmayı sınırlamaya odaklanmalıyız. Dünya’nın doğal olarak tekrar soğuması, bize yardımcı olacak kadar hızlı gerçekleşmeyecek.”
Hülse, bir sonraki adımda, Dünya Sistemi’nin geçmişteki iklim bozulmalarından zaman zaman şaşırtıcı derecede hızlı bir şekilde nasıl kurtulduğunu ve deniz tortularıyla etkileşimlerin buna nasıl katkıda bulunduğunu anlamak için bu modeli kullanmak istiyor.
Kaynak: https://scitechdaily.com
Küresel Isınmanın İkili Etkisi: Karada Canlanma, Denizde Yıkım