Bilim İnsanları Antik Çiçek Resimlerinde Gizli Matematiksel İfadeler Buldu
Halafian çömlekleri, erken tarım toplumlarının yazıdan çok önce bitki temalı sanat yoluyla gelişmiş matematiksel düşünme pratiği yaptığını gösteriyor.
Araştırmacılar, Kuzey Mezopotamya’daki Halafian kültürünün (yaklaşık MÖ 6200-5500) tarih öncesi sanatta bilinen en eski sistematik bitki imgelerini yarattığını bildiriyor. Bu döneme ait ince işçilikli çömleklerde, çiçekler, çalılar, dallar ve ağaçlar dikkatli bir simetri ve tekrarlayan sayısal desenlerle düzenlenmiştir; özellikle 4, 8, 16, 32 ve 64 taç yaprağı ve çiçek sayısı dikkat çekmektedir. Bu tasarımlar, Yakın Doğu’daki erken tarım topluluklarının, yazı veya resmi sayı sistemleri ortaya çıkmadan çok önce, muhtemelen ortaklaşa ekilen topraklardan elde edilen hasadın adil bir şekilde paylaşılması gibi günlük işlerle bağlantılı olarak, alanı ve miktarları bölmek için pratik matematiksel akıl yürütmeyi zaten kullandığını göstermektedir.
Bulgular, Dünya Tarih Öncesi Dergisi’nde yayınlanan bir çalışmadan geliyor ve bitkilerin en eski sanatsal tasvirlerinden bazılarının sadece dekoratif olmadığını, aynı zamanda altta yatan matematiksel yapıyı yansıttığını gösteriyor.
Irak’taki Arpachiyah’da bulunan Mallowan kazısından bir kesit. British Museum ve UCL koleksiyonlarından. Fotoğraf: Yosef Garfinkel
İbrani Üniversitesi’nden Prof. Yosef Garfinkel ve Sarah Krulwich, antik seramikler üzerinde yaptıkları detaylı incelemeyle, insanlık tarihinde bitkisel motiflerin en eski ve tutarlı kullanımını, 8.000 yıldan daha eski bir döneme, Kuzey Mezopotamya’daki Halafian kültürüne (yaklaşık MÖ 6200-5500) kadar uzanan bir tarihe dayandırdılar. Analizleri, bu erken tarım toplumlarının çiçekleri, çalıları, dalları ve ağaçları bilinçli bir hassasiyetle boyadığını ve tasarımlarına gelişmiş geometrik ve aritmetik düşüncenin kanıtlarını yerleştirdiğini ortaya koyuyor.
Irak’taki Arpachiyah’da bulunan Nax Mallowan kazısı. British Museum ve UCL koleksiyonlarından. Kaynak: Kudüs İbrani Üniversitesi
Tarih Öncesi Sanata Yeni Bir Bakış
Tarih öncesi sanatın büyük bir kısmı insanları ve hayvanları vurguluyordu. Halafian çömlekleri, bitkilerin tutarlı ve görsel olarak rafine bir şekilde sanatsal ifadenin merkezi bir konusu haline geldiği nokta olarak öne çıkıyor.
Garfinkel ve Krulwich, 29 arkeolojik alandan elde edilen materyalleri inceleyerek, yüzlerce özenle işlenmiş bitki motifini kaydetti. Bazıları gerçekçi görünürken, diğerleri daha soyut; ancak hepsi rastgele bir dekorasyondan ziyade kasıtlı tasarım seçimlerini gösteriyor.
Yazarlar, “Bu kaplar, insanların botanik dünyayı sanatsal ilgiye değer bir konu olarak tasvir etmeyi seçtikleri tarihteki ilk anı temsil ediyor” diye belirtiyor. “Bu, köy yaşamına bağlı bilişsel bir değişimi ve simetri ve estetiğe dair artan bir farkındalığı yansıtıyor.”
Irak’taki Arpachiyah’da bulunan Nax Mallowan kazısı. British Museum ve UCL koleksiyonlarından. Kaynak: Kudüs İbrani Üniversitesi
Çalışmanın en çarpıcı bulgularından biri, Halafian çiçek tasarımlarındaki hassas sayısal örüntülerdir. Birçok kasede, taç yaprağı sayıları geometrik bir ilerlemeyi takip eden çiçekler bulunur: 4, 8, 16, 32 ve hatta 64 çiçekli düzenlemeler.
Araştırmacılar, bu dizilerin kasıtlı olduğunu ve yazılı sayıların ortaya çıkmasından çok önce uzamsal bölme konusunda gelişmiş bir kavrayışı gösterdiğini savunuyorlar.
Irak’taki Arpachiyah’da bulunan Nax Mallowan kazısı. British Museum ve UCL koleksiyonlarından. Kaynak: Kudüs İbrani Üniversitesi
Garfinkel, “Bu çiçek motiflerinde yansıyan, alanı eşit olarak bölme yeteneğinin, hasat paylaşımı veya ortak tarlaların tahsisi gibi günlük yaşamda pratik kökenleri olması muhtemeldir” diye açıklıyor.
Bu çalışma, kültürel ifadede yerleşik matematiksel bilgiyi tanımlayan etnomatematik alanına katkıda bulunuyor.
Prof. Yosef Garfinkel, Kudüs İbrani Üniversitesi. Kaynak: Kudüs İbrani Üniversitesi
Belgelenen motifler, botanik spektrumun tamamını kapsıyor:
Çiçekler, özenle düzenlenmiş ve dengeli taç yapraklarıyla gösteriliyor.
Fidanlar ve çalılar, botanik formlarına açıkça dikkat edilerek tasvir ediliyor. Dalların düzenli, ritmik ve tekrarlayan desenler halinde düzenlenmesi dikkat çekiyor. Uzun ağaçlar, bazen hayvanlar veya mimari özelliklerle birlikte, baskın formlar olarak tasvir ediliyor.
Önemli olan, resimlerin hiçbirinde yenilebilir ürünlerin gösterilmemesi; bu da amacın tarımsal veya ritüelistik olmaktan ziyade estetik olduğunu düşündürüyor. Yazarlar, çiçeklerin olumlu duygusal tepkilerle ilişkilendirildiğini ve bunun da onların öne çıkmasını açıklayabileceğini belirtiyor.
Kareli dama tahtası deseninin içinde dört taç yapraklı küçük çiçekler. Fotoğraf: Yosef Garfinkel
Matematiğin Tarihini Yeniden Gözden Geçirmek
Yazılı matematik metinleri Sümer’de binlerce yıl sonra ortaya çıkarken, Halafian çömlekleri simetri, tekrar ve geometrik organizasyona dayanan daha eski, sezgisel bir matematiksel akıl yürütme biçimini ortaya koymaktadır.
Krulwich, “Bu desenler, matematiksel düşüncenin yazıdan çok önce başladığını gösteriyor,” diyor. “İnsanlar bölmeleri, dizileri ve dengeyi sanatları aracılığıyla görselleştirdiler.”
Çeşitli düzenlemelerde dört taç yapraklı küçük çiçekler. Fotoğraf: Yosef Garfinkel
Bu bitkisel motifleri kataloglayarak ve matematiksel temellerini ortaya koyarak, çalışma, erken dönem topluluklarının doğal dünyayı nasıl anladıkları, çevrelerini nasıl organize ettikleri ve bilişsel karmaşıklığı nasıl ifade ettikleri konusunda yeni bir bakış açısı sunuyor.
Tek bir büyük çiçeğin, 16 veya 32 taç yaprağıyla simetrik bir düzenlemeyle tasvir edildiği ve 64 (+ 12) çiçek içeren bir kaseyi gösteren titizlikle yapılmış bir çizim. Kaynak: Yosef Garfinkel
Kaynak: https://scitechdaily.com