Mezopotamya’nın Gerçek Kökeni: Yeni Bulgular Eski Teorileri Çürütüyor
Yeni bir araştırma, antik gelgitlerin Sümer’in yükselişini nasıl şekillendirdiğini ortaya koyuyor.
Yeni yayınlanan bir çalışma, kentsel uygarlığın antik Mezopotamya’da nasıl ortaya çıktığına dair yerleşik inançları sorgulayarak, Sümer’in gelişiminin Basra Körfezi’nin kuzey kıyısındaki nehirler, gelgitler ve tortu birikintilerinin karmaşık etkileşiminden kaynaklandığını öne sürüyor.
PLOS ONE’da yayınlanan araştırma, Woods Hole Oşinografi Enstitüsü’nde (WHOI) Jeoloji ve Jeofizik alanında Kıdemli Emekli Bilim İnsanı Liviu Giosan ve Clemson Üniversitesi, Baruch Sosyal Ekoloji ve Orman Bilimi Enstitüsü’nde (BICEFS) Çevresel Sosyal Bilimler Yardımcı Doçenti Reed Goodman tarafından yürütüldü.
Çalışma, gelgit kuvvetlerinin Sümer tarımının ilk aşamalarını ve karmaşık toplumların yükselişini şekillendirdiğini öne süren yeni bir paleoçevre modeli sunuyor. Bu bulgular, Iraklı arkeologlar ve Pensilvanya Üniversitesi’ndeki Penn Müzesi’nin ortak çalışması olan ve devam eden Lagash Arkeoloji Projesi’ne katkıda bulunuyor.
Giosan, “Sonuçlarımız, Sümer’in kelimenin tam anlamıyla ve kültürel olarak su ritimleri üzerine kurulu olduğunu gösteriyor,” dedi. “Gelgitlerin döngüsel örüntüleri ve delta morfodinamiği (dinamik süreçler nedeniyle bir arazinin zaman içinde nasıl şekillendiği) Sümerlerin mitlerine, yeniliklerine ve günlük yaşamlarına derinlemesine işlenmiştir.”
Ur’un Ay tanrısına adanmış Büyük Zigguratı. Zigguratlar, Mezopotamya’ya özgü devasa yapılardır. Sümerler, tanrıların zigguratların tepesindeki tapınakta yaşadığına inanırlardı. Kaynak: Reed Goodman, Clemson Üniversitesi.
Medeniyetin Beşiği Yeniden Tasarlandı
Sümer, günümüz Irak topraklarında, Güney Mezopotamya’da bulunan kadim bir medeniyetti. Yazının, tekerleğin ve organize yoğun tarımın icadı da dahil olmak üzere sayısız yeniliği nedeniyle genellikle medeniyetin beşiği olarak kabul edilir. Sümer toplumu, her biri kendi yöneticisine ve dini kurumlarına sahip Ur, Uruk veya Lagaş gibi şehir devletleri şeklinde yapılandırılmıştı.
Çalışma, yaklaşık 7000 ila 5000 yıl önce Basra Körfezi’nin iç kesimlere doğru genişlediğini ve gelgitlerin tatlı suyu günde iki kez Dicle ve Fırat’ın alt kesimlerine kadar ittiğini gösteriyor. Bilim insanları, ilk toplulukların bu güvenilir hidrolojiden yararlanarak ekinleri ve hurma bahçelerini sulamak için kısa kanallar açmış ve böylece büyük ölçekli bir altyapıya ihtiyaç duymadan yüksek verimli tarım yapmış olabileceklerini öne sürüyor.
Irak Bataklık Arapları, taze kesilmiş kamışlarla dolu geleneksel kanolarda sırıkla geziyor. Fotoğraf: Reed Goodman, Clemson Üniversitesi.
Nehirler Körfez’in başında deltalar oluşturdukça, iç kesimlere gelgit erişimi kesildi. Bunun sonucunda oluşan gelgit kaybı, büyük olasılıkla ekolojik ve ekonomik bir krizi tetikledi; bu da iddialı bir toplumsal tepki gerektirdi. Bunu izleyen kapsamlı sulama ve taşkın koruma çalışmaları, nihayetinde Sümerlerin altın çağını tanımladı.
Goodman, “Antik manzaraları genellikle durağan olarak hayal ederiz,” diyor. “Ancak Mezopotamya deltası hiç de öyle değildi. Hareketli, değişken toprakları yaratıcılık ve iş birliği gerektiriyordu ve tarihin ilk yoğun tarım ve öncü cesur sosyal deneylerinden bazılarını tetikledi.”
Mit, Kültür ve Çevresel Miras
Çalışma, çevresel etkenlerin ötesinde, bu su temelinin kültürel etkilerini de araştırıyor ve Mezopotamya’nın sel mitlerini ve su merkezli Sümer panteonunu birbirine bağlıyor.
Mezopotamya Bataklıkları, Güney Irak. Kaynak: Reed Goodman, Clemson Üniversitesi.
Penn Müzesi Lagash Arkeoloji Projesi Direktörü Holly Pittman, “Bu çalışmanın radikal sonuçları Lagash’ta bulduklarımızda açıkça görülüyor,” diye ekliyor. “Hızlı çevresel değişim, eşitsizliği, siyasi konsolidasyonu ve dünyanın ilk kentsel toplumunun ideolojilerini besledi.”
Antik çevre ve arazi verilerini, antik Lagash arkeolojik alanından alınan yeni örnekleri ve ayrıntılı uydu haritalarını kullanan yazarlar, Sümer kıyılarının uzun zaman önce nasıl göründüğünü yeniden canlandırabildiler ve sakinlerinin şekil değiştiren doğasına nasıl tepki verdiğini hayal edebildiler.
Giosan, “Çalışmamız, ciddi bir çevresel kriz karşısında toplumsal yeniden yapılanmanın hem fırsatlarını hem de tehlikelerini vurguluyor,” diye sözlerini tamamladı. “Bu modern dersin ötesinde, efsanelerde saklı gerçek bir tarih bulmak her zaman şaşırtıcıdır ve bizimki gibi disiplinlerarası bir araştırma bunu ortaya çıkarmaya yardımcı olabilir.”
Kaynak: https://scitechdaily.com
“Su” Antik Mezopotamya’da Dünyanın İlk Kentsel Toplumunu Şekillendirdi