Araştırmaya Göre İzlanda’daki Volkanik Patlamalar On Yıllar Boyunca Devam Edebilir

Araştırmaya Göre İzlanda'daki Volkanik Patlamalar On Yıllar Boyunca Devam Edebilir

Araştırmaya Göre İzlanda’daki Volkanik Patlamalar On Yıllar Boyunca Devam Edebilir

İzlanda’nın Reykjanes Yarımadası’ndaki volkanlar, neredeyse 800 yıllık göreceli uyku halinin ardından yenilenmiş bir şiddetle hayata dönüyor.

2021’den bu yana sekiz patlama meydana geldi ve yeni araştırmalar, volkanik faaliyetteki artışın sadece 10 kilometre (6,2 mil) genişliğinde ve yüzeyin sadece 9-12 kilometre altındaki sığ bir magma havuzundan kaynaklandığını gösteriyor.



Yetkililerin bu magma kaynağına karşı uyarılması, bölge sakinlerinin devam eden güvenliği açısından kritik önem taşırken, araştırmacılar magma havuzunun bölgedeki benzer büyüklükteki volkanik patlamaları yıllarca, belki de on yıllarca daha besleyebileceğini iddia ediyor.

Çalışmayı yöneten İsveç Uppsala Üniversitesi’nden jeolog Valentin Troll, “[Mevcut] patlamaların tarihsel olaylarla karşılaştırılması, İzlanda’nın bu volkanik olayların bir süre, hatta muhtemelen yıllar ve on yıllar boyunca devam etmesi için hazırlıklı olması gerektiğine dair güçlü kanıtlar sunuyor” diyor.

Troll ve meslektaşları, ülke nüfusunun çoğuna ev sahipliği yapan İzlanda’nın güneybatısındaki Reykjanes Yarımadası’nın yeraltı haritasını çıkarmak için volkanik patlamalardan ve deprem ‘sürülerinden’ elde edilen sismik dalga verilerini kullandı.

Fagradalsfjall volkanik sisteminin 2021’deki patlamalarının bir magma cebi tarafından beslendiğini ve daha sonra jeolojik hatlar boyunca 2023’ün sonlarından bu yana volkanların lav püskürttüğü Sundhnúkur’a sızdığını buldular.

Her iki püskürme bölgesinin de benzer jeokimyasal ‘parmak izlerine’ sahip lavlar püskürtmesi nedeniyle bulgular, iki volkanik sistemi birleştiren “bağlantılı bir magma tesisat sistemi” olduğunu göstermektedir.

Tarihsel veriler, bu ortak magma havuzunun muhtemelen 2002 ile 2020 yılları arasında oluştuğunu, 2023’te yeniden şarj edildiğini ve sığ derinliklerden hafif eğimli yollarla yüzey çatlaklarına ve menfezlere magma sağlamaya devam ettiğini göstermektedir. Mantonun derinliklerindeki kayaların erimesi magma havuzunu yeniler, bu nedenle önümüzdeki on yıllar boyunca patlamaları besleyebilir.

Troll ve meslektaşları yayınladıkları makalede, “Devam eden püskürme olaylarını besleyen magma tedarik sisteminin daha iyi anlaşılmasına ihtiyaç var” diye yazıyor.

“Öngörülebilir gelecekte patlama sıklığının artması beklenmelidir.”

Artık magma havuzu tanımlandığına göre, haritalanabilir ve toplulukları meydana gelebilecek olaylara hazırlamak için izlenebilir.

Tekrarlanan tahliyeler, insanların güvenliğini sağlamak için bariz ama çok gerekli bir kesinti olacaktır. Sık sık meydana gelen patlamalar, İzlanda’ya elektrik ve ısı sağlayan jeotermal enerji santralleri ve karbondioksit (CO2) ve diğer gaz halindeki kirleticileri gözenekli kayalara enjekte eden deneysel karbon tutma tesisleri gibi önemli altyapılara da zarar verebilir.

Kuzey Amerika ve Avrasya’yı birbirinden ayıran tektonik plaka sınırı olan Orta Atlantik Sırtı’nın tepesinde yer alan İzlanda, volkanik patlamalara yabancı değil.

Ancak son üç yıldır meydana gelen patlamalar özellikle yıkıcı olmuştur ve potansiyel olarak ülke için uzun süreli kalıcı volkanik patlamalar döneminin başlangıcına işaret edebilir. Ancak doğa nadiren öngörülebilirdir, bu nedenle araştırmacılar bölgenin sürekli izlenmesi çağrısında bulunuyor.

Oregon Üniversitesi’nde volkanolog olan çalışma yazarı Ilya Bindeman, “Önümüzdeki on hatta yüz yıl boyunca ne kadar süreyle ve ne sıklıkta devam edeceğini bilmiyoruz” diyor.

“Bir model ortaya çıkacaktır, ancak doğada her zaman istisnalar ve düzensizlikler vardır.”

Derleyen: Deniz KAFKAS

Kaynak: Araştırmaya Göre İzlanda’daki Volkanik Patlamalar On Yıllar Boyunca Devam Edebilir

Bilim İnsanları Dünya’daki En Yalnız Bitkisine Bir Eş Arıyor

Bilim İnsanları Dünya’daki En Yalnız Bitkisine Bir Eş Arıyor

 

Bir yanıt yazın

Bu site, istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanıyor. Yorum verilerinizin nasıl işlendiği hakkında daha fazla bilgi edinin.

Çok Okunan Yazılar