Hücre Yenileyici İlacın İnsan Klinik Denemeleri Başladı
İnsanlık tıbbi bir devrimin eşiğinde: Kısmi hücre gençleştirme teknolojisinin ilk insan klinik denemeleri bu yıl başlayacak. Harvard Üniversitesi’nden David Sinclair liderliğindeki bir bilim insanı ekibi, glokom hastalarının göz dokusuna özel genler iletmek için bir virüs kullanmayı planlıyor.
Bilim insanlarının amacı, yaşlı ve hasar görmüş retina hücrelerinin gençlik hallerini “hatırlamalarını” ve yenilenmeyi başlatarak kaybedilen görmeyi geri kazandırmalarını sağlamaktır.
Hücresel kimlik . Olgun bir hücre, bir uzman olarak düşünülebilir: örneğin, bir nöron deneyimli bir mühendistir. Yamanaka faktörleri, onu “gençleştirerek” öğrenci durumuna geri döndürür.
Bir hata yapılırsa, mühendis tüm becerilerini unutur ve “bebek” (kök hücre) haline gelir; dürtüleri iletemez ancak çok hızlı ve kaotik bir şekilde bölünür. Bu, teratomların -özel tümör türlerinin- oluşmasına yol açar. İnsan deneyleri, hücrenin işlevselliğini korurken “kırışıklıklarını” kaybetmesi için ideal dengeyi bulmayı amaçlamaktadır.
Bilim insanlarının önerdiği yöntem, yetişkin bir hücreyi kök hücreye dönüştürebilen proteinler olan Yamanaka faktörlerinin keşfine dayanmaktadır. Ancak araştırmacılar, biyolojik saati tamamen sıfırlamak yerine, hücreyi uzmanlaşmasından mahrum bırakmadan gençleştiren kısa süreli bir müdahale kullanmayı öneriyorlar.
Hayvanlar üzerinde yapılan ön çalışmaların başarısı, Silikon Vadisi yatırımcılarına ilham verdi ve Altos Labs gibi girişimlere milyarlarca dolar yatırım yaptılar. Bilim insanları, fareler üzerinde bu terapinin kalp yaralarını iyileştirmeye, kasları onarmaya ve hatta hafızayı geliştirmeye yardımcı olduğunu zaten gösterdiler.
Ancak insan tedavisine geçiş son derece dikkat gerektiriyor. Glokom hastaları üzerinde yapılacak denemeler çok önemli bir güvenlik kontrolü olacak: Genler çok uzun süre aktif kalırsa, hücre kimliğini kaybedebilir ve kanserli hale gelebilir. Riskleri en aza indirmek için, kontrolsüz hücre bölünmesini teşvik eden tehlikeli c-Myc proteini protokolden çıkarıldı.
Epigenetik geri dönüş ve yüksek risk
Yenilenme mekanizması, yaşla birlikte değişen DNA üzerindeki kimyasal işaretleyiciler kümesi olan “epigenom” ile bağlantılıdır. Yamanaka faktörleri, hücreler tarafından biriktirilen zamanın izlerini kelimenin tam anlamıyla siler. Bu konseptin yazarlarından biri olan Noah Davidson, ilk endişelerini şöyle hatırlıyor :
“Açıkçası, ilacı farelere verdik ve ölmelerini bekledik.” Ancak kemirgenler ölmedi; bunun yerine, sağlıklarında iyileşme gösterdiler ve yaşıtlarından daha uzun yaşadılar.
Ancak bilim camiası bu konuda hâlâ biraz şüpheci. Temel soru, sinir fonksiyonunun geri kazandırılmasının tüm vücudun gerçek anlamda gençleştirilmesi olarak kabul edilip edilemeyeceğidir. Bazı uzmanlar bunu yaşlı bir sporcuyu eğitmeye benzetiyor: daha güçlü olabilirler, ancak teknik olarak gençleşmezler.
Eğer bu denemeler başarılı olursa, böbrek, karaciğer ve hatta beyin dokusunun yenilenmesinin önünü açacak ve yaşlılığı kaçınılmaz bir bozulma ve çürüme süreci olarak algılama biçimimizi sonsuza dek değiştirecektir.
Ancak bilim insanları aşırı iyimserliğe karşı uyarıyor: Bir hap yutup 10 yıl daha genç görünmenin mümkün olduğu zaman hala çok uzakta.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Hücre Yenileyici İlacın İnsan Klinik Denemeleri Başladı
Beyin Yaşlanmasını Yavaşlatan ve Hafızayı Geri Kazandıran Burun Spreyi Geliştirildi