Antik Mayalar Top Sahalarını Acı Biber ve Halüsinojenik Bitkilerle Kutsamış Olabilir
Yeni bir araştırma, antik Maya kenti Yaxnohcah’ta inşa edilen bir top sahasının muhtemelen acı biber ve halüsinojenik sabah sefası tohumları içeren bir ritüel ile kutsandığını ortaya koydu.
Yüzyıllar önce çürümesine rağmen bu törensel sunu, çevresel DNA analizi kullanılarak sahanın altındaki bir tortu tabakası içinde tespit edildi.
Modern Batı kültüründe olduğu gibi, top oyunları Maya dünyasında da büyük önem taşıyordu ve arenalar genellikle en önemli tapınakların yakınına inşa edilirdi.
Oyuncuların bir topu taş bir çemberden geçirmeye çalıştığı pok-a-tok ve bugün hala Meksika ve Orta Amerika’daki yerli gruplar tarafından oynanan pelota gibi oyunlar sadece eğlence amaçlı değil, aynı zamanda siyasi ve ruhani açıdan da önemliydi.
Arkeologlar Yaxnohcah’ta kazı yaparken, başlangıçta ev yapıları için bir üs olarak kullanılan ve daha sonra bir top sahasına dönüştürülen bir platforma rastladılar.
Araştırmacılar platformun altında, muhtemelen oyun alanını kutsamak için gömülmüş olan dört şifalı bitkiye ait genetik materyal izleri keşfetti.
Çalışmanın yazarı Profesör David Lentz yaptığı açıklamada, “Antik Mayalar, yeni bir bina inşa ettiklerinde, tanrıların iyi niyetinden içinde yaşayan insanları korumasını isterlerdi” dedi.
“Bazı insanlar buna tanrılardan bir kutsanma almak ve onları yatıştırmak için bir ‘ensouling ritüeli’ diyor, ancak diğerleri bu uygulamayı bir “dünyayı düzeltme” ritüeli olarak adlandırıyor” diyor.
Bitkiler genellikle bu kurban sunularına dahil edilirken, malzemenin kendisi çoktan çürümüş olduğundan böyle bir demeti bulmak daha önce imkansızdı.
Ancak çalışmanın yazarları, yerel türlere karşı özellikle hassas olan özel problar kullanarak, çevredeki tortuda dört bitkiye ait DNA parçalarını tespit etmeyi başardılar.
Bunlardan en ilgi çekici olanı, yerel olarak xtabentun olarak bilinen ve tohumları LSD’ye benzer bir yapıya sahip saykodelik bileşikler içeren bir tür sabah sefasıdır.
Bugün, xtabentun poleniyle beslenen arılardan toplanan bal, güney Meksika’da bal likörü yapımında kullanılırken, eski Aztek rahipleri de tanrılarla iletişim kurmak için “yılan bitkisi” anlamına gelen coaxihuitl adını verdikleri bu bitkiyi içmişlerdir.
Yazılı kaynaklar bitkinin antik Mayalar tarafından muhtemelen “ritüel sarhoşluk ve kehanet için” kullanıldığını öne sürmektedir, ancak şimdiye kadar Maya bağlamında xtabentun kullanımına dair hiçbir arkeolojik kanıt bulunmamıştır.
Acı biber DNA’sının da tespit edilmesi, tıbbi olarak ve “şamanik kehanet” için kullanılan bu bitkinin tören sepetinde mevcut olduğunu düşündürmektedir.
Yazarlar, biberin sadece bir baharat olmaktan öte, Maya geleneğinde son derece iyileştirici olarak kabul edildiğini ve “tüberküloz, gecikmiş doğum, ishal, dışkıda veya idrarda kan, kulak ağrısı, hemoroid, cilt yaraları, artrit ve astım” için tedavi olarak kullanılmaya devam ettiğini açıklıyor.
Araştırmacılar, çevresel DNA örneklerinde ayrıca bir tür tıbbi mızrak ağacı ve jool olarak bilinen bir ağacın yapraklarını da tespit ettiler; bunlardan ikincisi tören bohçasını sarmak için kullanılmış olabilir.
Çalışmanın yazarları, “Halüsinojenik özellikleri nedeniyle, xtabentun bulgusu, bu olağandışı koleksiyonun amacının kehanetle bağlantılı olabileceğini düşündürüyor” diye yazıyor.
“Ancak daha da güçlü bir olasılık, bunun, yeni inşa edilen törensel top sahası alanıyla ilişkili sonraki faaliyetlerde kutsamalarını sağlayacak şekilde tanrılara yakarmak için tasarlanmış bir kutsama veya yeryüzünü düzeltme ritüelinin bir parçası olmasıydı” diye ekliyorlar.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Antik Mayalar Top Sahalarını Acı Biber ve Halüsinojenik Bitkilerle Kutsamış Olabilir
Maya Uygarlığının Gizemli Aynaları: Doğaüstü İletişim Aracı mıydı?