Anne Ahtapotlar Neden Trajik Bir Ölüm Sarmalında Yaşamlarını Sonlandırıyor?
Ahtapotları sevmemek elde değil; tuhaf görünümlüler, son derece zekiler ve pek çok çılgınlık yapabiliyorlar. Bu da başlarına gelenleri daha da trajik kılıyor; bazı ahtapot türlerinin dişileri yumurtalarını bıraktıktan sonra yemeyi kesiyor ve ölene kadar yavaş yavaş kuruyup gidiyorlar. Ölüm spirali olarak bilinen bu sürecin tetikleyicisi uzun zamandır araştırmacıların kafasını karıştırıyordu, ancak görünen o ki cevap artık ortaya çıkarıldı.
1970’lerde bilim insanları, ahtapotların yumurtladıktan sonra bile yaşamaya devam etmesine yol açan ölüm spiralini ahtapot optik bezine bağlamıştı. Araştırmayı yürüten Dr. Jerome Wodinsky, o dönemde Washington Post’a yaptığı açıklamada, sürecin optik bez tarafından salgılanan bir hormon tarafından kontrol edildiğine inandığını söylemişti.
2022’ye geldiğimizde Wodinksy’nin en azından kısmen haklı olduğu ortaya çıktı. Chicago Üniversitesi’nden araştırmacılar, kolesterol ve sterol hormonlarına odaklanarak anne ahtapotun optik bezinden salgılanan kimyasalları analiz etmeye başladı. Ekip tarafından daha önce yapılan çalışmalar bu moleküllerin bir rol oynayabileceğini düşündürüyordu.
Araştırmacılar, anne ahtapotlardaki optik bezin kolesterol metabolizmasında önemli bir değişim yaşadığını ve bunun da steroid hormon üretiminde eşit derecede ciddi değişikliklere yol açtığını keşfetti. Bu, hepsi bir şekilde kolesterolü içeren ve ölüm sarmalı davranışına yol açtığı görülen üç farklı yolla gerçekleşir.
Çalışmanın yazarı Clifton Ragsdale yaptığı açıklamada, “Çarpıcı olan, ölmeden hemen önce çıldırmış gibi göründükleri bu değişim sürecinden geçmeleridir” dedi. “Belki bu iki süreçtir, belki de üç ya da dört. Şimdi, steroid hormonlara giden ve bu hayvanların gösterdiği etkilerin çokluğunu açıklayabilecek, görünüşte bağımsız en az üç yolumuz var.”
Bu yollardan biri, kolesterolün öncü molekülü olan 7-dehidrokolesterol (7-DHC) seviyelerinin artmasıyla sonuçlanır. İnsanlarda, bu dönüşümde rol oynayan enzimdeki bir mutasyon, tekrarlayan kendine zarar vermeyi içerebilen genetik bir bozukluğa yol açmaktadır. Bazı ahtapotlar ölüm sarmalları sırasında kendini yaralama davranışları sergilediğinden, bu bulgu özellikle önemlidir.
Çalışma, ölüm spiralinin nasıl kontrol edildiğine dair uzun zamandır beklenen içgörüyü sağlarken, bu trajik sürecin her ahtapot türünde gerçekleşmediği de bir gerçek. Çalışmanın başyazarı Z. Yan Wang şimdi bu türlerden biri olan küçük Pasifik çizgili ahtapotunun üremeden sonra neden kendini yok etmediğini keşfetmek için optik bezine bakıyor.
Wang, “Optik bez diğer tüm yumuşak vücutlu kafadanbacaklılarda var ve çok farklı üreme stratejilerine sahipler” dedi. “Bu çok küçük bir bez ve yeterince takdir edilmiyor ve bence kafadanbacaklılarda yaşam öyküsü yörüngelerinin bu kadar büyük çeşitliliğine nasıl katkıda bulunduğunu keşfetmek heyecan verici olacak.”
Kaynak: https://www.iflscience.com
Derleyen: Figen Berber