Çin Bir İlki Başardı: Derin Uzayda Mutasyon Islahı Deneyi, Pirinç Tohumlarını Filizlendirdi
Çin’in 23 günlük tarihi Chang’e 5 görevi, yalnızca Ay’dan değerli kayalar ve toprak örnekleri elde etmekle kalmadı, aynı zamanda ülkenin tarım ve ormancılık tarihinde en uzağa giden bir grup tohumu da geri getirdi.
Çok modüllü Chang’e 5 uzay aracının içine pirinç, yulaf, yonca ve orkide dahil 30’dan fazla tohum türü yerleştirildi ve yaklaşık 15 gün boyunca ayın çevresinde dolandı.
Bilim adamları, ay yörüngesindeki benzersiz bir ortama maruz kaldıktan sonra tohumlara ne olacağını kontrol etmek istediler ve ayrıca yararlı mutasyonlar geliştirebileceklerini umdular.
Ay’a gidiş-dönüş yapan 40 gram pirinç tohumundan bazıları filizlendi ve takip çalışmaları için hazır durumda.
Çin’in pirinç üzerinde yaptığı derin uzay kaynaklı mutasyon ıslahı deneyi bir ilk oldu.
Tohumlar, Çin Ziraat Üniversitesi, Pekin Ormancılık Üniversitesi, Güney Çin Tarım Üniversitesi ve Çin Tarım Bilimleri Akademisi gibi çok sayıda yerel kuruluş tarafından, Pekin merkezli Çin Yüksek Teknoloji Sanayileşme Derneği tarafından düzenlenen uzay tabanlı bir mutasyon yetiştirme programında seçildi.
23 Aralık’ta Çin Ulusal Uzay İdaresi’nde düzenlenen törenle katılımcı kuruluşlara teslim edildiler.
Yönetimin Ay Keşif ve Uzay Program Merkezi direktörü Liu Jizhong, programın Çinli araştırmacıların ilk kez derin uzayda mutasyon üretme deneyleri yaptığını ve bilim insanlarına iyi fırsatlar sunduğunu söyledi.
Pirinç ve turpgillerden bir tür olan Arabidopsis thaliana tohumlarını Chang’e 5 gemisinde bulunduran Profesör Sun Yeqing, tohumlarını derin uzay ortamında teşhir etmeleri için görevin araştırmacılara değerli bir fırsat verdiğini ve kozmik ışınların dünyada yaşamın büyümesi ve evrimi üzerindeki etkisi konusundaki çalışmalarını derinleştirmek için onlara olanak sağlayacağını söyledi.
Uzay temelli mutasyon ıslahı, bir uzay uçuşu sırasında tohumları mikro yer çekimi, boşluklar ve kozmik radyasyon gibi kuvvetlere maruz bırakma ve ardından onları daha fazla gözlem ve ekim için Dünya’ya geri gönderme sürecini ifade eder.
Araştırmacılar, uzayda yetiştirilmiş tohumlardan yetiştirilen birkaç nesil bitkiyi gözlemleyip inceliyor ve mutasyonlarını araştırıyor. Bazıları olumlu ve arzu edilirken diğerleri olumsuz kaldı. Olumlu mutasyona sahip olanlar tutulacak ve analiz edilecek, sertifikalandırıldıktan ve onaylandıktan sonra çiftçilere tanıtılacaktır.
Uzay ıslahı, mutasyonları yer temelli deneylere göre daha hızlı ve daha kolay bir şekilde oluşturabilir ve başka türlü dahil edilmesi zor olan bazı arzu edilen özellikleri ortaya çıkarabilir.
Araştırmacılar, doğal veya geleneksel olarak yetiştirilmiş bitki türleriyle karşılaştırıldığında, pozitif mutasyonlara sahip uzayda geliştirilen versiyonların genellikle daha yüksek besin içeriği, daha yüksek yıllık verim, daha kısa büyüme süreleri ve hastalıklara ve böcek zararlılarına karşı daha iyi direnç gösterdiğini açıkladı.
Çin, tohumları uzaya taşımak için bir uydu kullanarak 1987’de ilk uzay ıslah deneyini gerçekleştirdi.
O zamandan beri, Shenzhou insanlı uzay aracı ve kurtarılabilir uydular da dahil olmak üzere yüzlerce çeşit tohum ve fide düzinelerce Çin uzay gemisiyle seyahat etti.
Çin Yüksek Teknoloji Sanayileşme Derneği başkan yardımcısı Liang Xiaohong, uzay ıslahının Çin’de tahıllardan sebze ve meyvelere kadar geniş ölçekli yetiştirme için onaylanmış 200’den fazla yeni mutasyona uğramış bitki türünün üretilmesine yardımcı olduğunu söyledi.
Chang’e 5 robot görevi, 24 Kasım’ın başlarında Hainan eyaletinde Long March 5 ağır kaldırma taşıyıcı roketiyle başlatıldı. Misyon, son ay maddelerinin alınmasından 44 yıl sonra tarihi bir başarıya işaret ederek 1,731 gram ay kayası ve toprağı Dünya’ya iade etti.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: chinadaily
/Çin Bir İlki Başardı: Derin Uzayda Mutasyon Islahı Deneyi, Pirinç Tohumlarını Filizlendirdi/