Zorlu Çöl Şartları Turkana Halkının DNA’sını Nasıl Değiştirdi?
Kuzey Kenya, en zorlu bölgelerden biri olan Turkana’ya ev sahipliği yapar. Yağmur orada nadir görülür ve güneş kavurucudur. Ancak orada hâlâ bir halk yaşıyor: Turkana çobanları. Bilim insanları uzun zamandır bu kadar zorlu koşullarda nasıl hayatta kaldıklarını merak ediyor. Meğerse mesele DNA’daymış.
Modern tıbbi bakış açısına göre, Turkana yaşam tarzı ciddi sağlık sorunlarına yol açmalıdır. Kenyalılar sürekli susuz kalıyor ve et ve kanda bol miktarda bulunan pürin içeren aşırı yüksek bir diyet tüketiyorlar. Bu da gut hastalığına, yani eklem iltihabına yol açıyor.
Ancak Turkana halkı genellikle sağlıklıdır ve gut hastalığı yerli halk arasında oldukça nadir görülür. ABD ve Kenya’dan bir bilim insanları ekibi, Turkana Sağlık ve Genom Projesi kapsamında geniş çaplı bir çalışma yürüttü ve çalışma Science dergisinde yayımlandı .
Bilim insanları, 367 Turkana insanının genomlarının tamamını dizileyerek DNA’larındaki milyonlarca küçük varyasyonu analiz ettiler. Son beş ila altı bin yılda, Kuzey Afrika’daki iklim giderek kuraklaştıkça, evrimin yerel halkın ısı ve su kıtlığına daha iyi uyum sağlamasına yardımcı olan genleri değiştirdiği ortaya çıktı.
Bu nedenle, su dengesini düzenlemekten ve vücuttaki zararlı maddeleri uzaklaştırmaktan sorumlu organ olan böbreklerde aktif olan STC1 geni, Turkana’da benzersiz bir şekilde çalışır. Vücudun suyu idareli kullanmasına ve pürin açısından zengin yiyecekleri verimli bir şekilde işlemesine yardımcı olarak gut hastalığını önler.
Ancak bu durum, ana vatanlarını terk etmeye can atan Turkana halkı için zorluklar yaratıyor. Bilim insanları buna “evrimsel uyumsuzluk” diyor. STC1 geni, Kenya’daki yerlilerin hayatta kalmasına yardımcı olurken, kentsel ortamlarda da rol oynuyor. Suyu korumak ve eti işlemek için mükemmel bir şekilde ayarlanmış olan vücut, aşırı kalori, tuz ve şekere maruz kaldığında bozuluyor. Bu da obezite, hipertansiyon ve diyabet riskini artırıyor.
Araştırmacılar Turkana’da şehir sakinleri ile köylerde kalan akrabalarının gen aktivitelerini karşılaştırdıklarında, onları kronik hastalıklara yatkın hale getiren bir dengesizlik buldular.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Zorlu Çöl Şartları Turkana Halkının DNA’sını Nasıl Değiştirdi?
Miyazaki’nin Animeleri Gençlerde Kaygıyı Azaltıyor ve Hayata Anlam Katıyor