Yüksek Kan Basıncı ve Beyin Anormallikleri, Demansın Oluşumunda İlk Kez Bağlantılı Olarak Belirlendi
Dünya çapında bir milyardan fazla yetişkin, bireyleri sinir sistemi de dahil olmak üzere çeşitli organlara zarar verme riski altına sokan bir durum olan yüksek kan basıncı ile yaşamaktadır.
Önceki çalışmalar yüksek kan basıncını (hipertansiyon) bilişsel bozukluk riskinin artmasıyla ilişkilendirmiş olsa da zihinsel sağlıktaki düşüşün arkasındaki mekanizmalar hiçbir zaman bilinmemiştir.
Şimdi uluslararası bir araştırma ekibi, kardiyovasküler sistem zorlandığında beynin hangi bölgelerinin zarar görme olasılığının daha yüksek olduğunu keşfetti.
Jagiellonian Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden tıbbi biyolog Mateusz Siedlinski, “Çalışmamız ilk kez, beyinde yüksek tansiyon ve bilişsel bozulma ile potansiyel olarak nedensel olarak ilişkili olan belirli yerleri tespit etti.” diyor.
Siedlinski ve meslektaşları, demansa katkıda bulunan yüksek tansiyonun neden olduğu hasarı bulmak için Birleşik Krallık Biyobankası’ndaki 33.000 bireysel kayıttan elde edilen genetik ve görüntüleme verileri ile gözlemsel analizlerin bir kombinasyonunu kullandı.
Bu birleşik yaklaşım, araştırmacıların uzun süreli hipertansiyonun beynin neresinde bilişsel işlevlerde azalmaya yol açan yapısal değişikliklere neden olabileceğini ve bu değişikliklerin beyin tarama görüntülerinde neye benzediğini belirlemelerini sağladı.
Kardiyovasküler Doktor Tomasz Guzik, “Bu bölgelerin yüksek tansiyonun hafıza kaybı, düşünme becerileri ve bunama gibi bilişsel işlevleri etkilediği yerler olabileceğini düşündük.” diyor.
“Bulgularımızı İtalya’da yüksek tansiyonu olan bir grup hastayı inceleyerek kontrol ettiğimizde, beynin belirlediğimiz bölümlerinin gerçekten de etkilendiğini gördük.”
Daha önceki çalışmalar, toplam beyaz beyin maddesi ile demans arasında ilişki olduğunu ancak bilişsel işlev arasında ilişki olmadığını ortaya koymuştu. Bu yeni çalışmanın yöntemiyle sağlanan gelişmiş ayrıntılar, beyaz maddenin bazı bölgelerinin bilişsel sağlığı belirlemede diğerlerinden daha büyük bir rol oynadığını ve dokunun geniş ölçümlerini nörolojik bozukluk için güvenilmez bir gösterge haline getirdiğini gösterdi.
Beyaz maddenin belirli kısımlarına odaklanan Siedlinski ve ekibi, hem yüksek tansiyon hem de kötüleşen beyin fonksiyonlarıyla ilgili dokuz farklı alanda değişiklikler buldu.
Ön beynin tabanında bulunan ve putamen adı verilen bir bölüm, uyaranlara verdiğimiz tepkiler ve öğrenme için çok önemlidir. Belirlenen diğer bölgeler yürütme işlevi, karar verme ve duygusal düzenlemenin yanı sıra farklı beyin bölgeleri arasında iletişim kanalları olarak işlev gören beyaz madde yollarıyla ilgilidir.
Dahası, ekip yapısal değişikliklerin öncelikle sistolik basınç (kalbiniz attığında arterlerdeki basınç) ile diyastolik basınç (atımlar arasındaki basınç) arasındaki farkın bir sonucu olduğunu buldu. Daha yüksek sistolik kan basıncı ve nabız basıncı (sistolik kan basıncı eksi diyastolik kan basıncı) bilişsel gerilemeyi etkilerken, sistolik basınç dikkate alındığında daha yüksek diyastolik kan basıncının koruyucu bir etkiye sahip olduğu görülmüştür.
Bu durum, kan basıncı ile bilişsel gerileme arasındaki potansiyel bağlantıları inceleyen önceki çalışmalarda görülen karışık sonuçları açıklayabilir.
Birleşik Krallık biyobankası çoğunlukla beyaz, orta yaşlı insanlardan elde edilen verileri içerdiğinden, bu bulguların farklı demografik özellikler için de geçerli olduğunu doğrulamak için daha fazla araştırma yapılması gerekmektedir. Bununla birlikte, sonuçlar araştırmacılara araştırmalara devam etmeleri için umut verici yönler sunmaktadır.
Guzik, “Bulgularımızın, yüksek tansiyonu olan kişilerde bilişsel bozukluğu tedavi etmek için yeni yollar geliştirmemize yardımcı olabileceğini umuyoruz.” diyor. “Bu beyin yapılarındaki genleri ve proteinleri incelemek, yüksek tansiyonun beyni nasıl etkilediğini ve bilişsel sorunlara nasıl yol açtığını anlamamıza yardımcı olabilir.
Guzik, “Dahası, beynin bu belirli bölgelerine bakarak, yüksek tansiyon bağlamında kimin daha hızlı hafıza kaybı ve bunama geliştireceğini tahmin edebiliriz.” diye devam ediyor.
“Bu, hassas tıbba yardımcı olabilir, böylece en fazla risk altındaki hastalarda bilişsel bozukluğun gelişmesini önlemek için daha yoğun tedavileri hedefleyebiliriz.”
Bu araştırma European Heart Journal’da yayımlanmıştır.
Kaynak: https://www.sciencealert.com
Derleyen: Simge Kara
Anti-Aksiyete (Kaygı Bozukluğu) İlaçlarının Beyni Nasıl Demansa Sürüklediği Bulundu