Yıkıcı Bir Mantar Hastalığı Muz Türünü Yok Etmek Üzere
Muz dünyanın en sevilen meyvelerinden biridir. Muzun yabani atasının binlerce yıldır evcilleştirilmesi, bugün dünya çapında milyonlarca kişi tarafından tüketilen lezzetli, yenilebilir meyvenin ortaya çıkmasını sağlamıştır.
Dünyada 1.000’den fazla muz çeşidi olmasına rağmen Cavendish muzu süpermarket raflarını dolduruyor ve neredeyse küresel ihracat pazarının tamamını oluşturuyor.
Ancak bir mantar hastalığının dünya genelindeki ekim alanlarını tehdit etmesi nedeniyle dünya muzlarının neredeyse yarısı yok olmanın eşiğinde.
Asya, Afrika, Orta Doğu, Avustralya ve Orta Amerika’daki Cavendish muzları, toprak kökenli bir mantar olan Panama hastalığına yakalanmış durumda.
Hastalık, bitkilerin damar sistemini hedef alarak ve topraktan aldıkları su miktarını azaltarak bitkilerin solmasına neden oluyor.
Uzmanlar kısa süre önce, süpermarketlerimizde en çok ihraç edilen Cavendish muzlarının yetiştirildiği Güney Amerika’da ‘felaket’ mantarının erken belirtilerini tespit etti.
Cavendish muzları küresel muz üretiminin ve ihracatının yüzde 47’sini oluşturmaktadır. Ancak bu muz türü, hastalık nedeniyle yok olan başka bir muz türünün yerine yetiştirilmiştir.
Big Mike olarak da adlandırılan Gros Michel, 1950’lere kadar ana türdü. United Fruit Company, Gros Michael’i popüler hale getirdi ancak 1947’de muz tarlaları ölmeye başlayınca Cavendish’i tanıttı.
Cavendish’in iplikçiğe karşı bağışıklığı vardı ve bu da pazara hakim olmasını sağladı.
Ancak 1997 yılında bilim insanları Avustralya’da Cavendish’i enfekte edebilecek TR4 adlı yeni bir tür buldu ve mantar 2015 yılına kadar tüm kıtaya yayıldı.
O zamandan beri dünyanın en büyük muz üreticileri olan Hindistan ve Çin’e yayıldı. Ayrıca Orta Doğu ve Afrika’ya da yayıldı ve çok yakın zamanda Güney Amerika’da bulundu.
Panama TR4, enfekte muz bitkilerinin, dikim malzemelerinin ve kontamine olmuş toprak ve suyun taşınması yoluyla insanlar, araçlar, makineler ve hayvanlar tarafından kolayca yayılmaktadır.
Enfeksiyon yapraklar sararmaya başladığında ortaya çıkar ve bu durum daha sonra solma ve kahverengileşmeye yol açar.
Muz bitkilerinin gövdesi daha sonra içten çürüyecek ve bu da kesilip açıldığında renk değişikliği olarak görünecektir.
Bilim insanları TR4’e dirençli bir Cavendish ya da Cavendish’in dirençli bir ikamesi üzerinde çalışıyor ve bunu genetiği değiştirilmiş bir versiyon geliştirerek yapıyor.
Bu, akademisyenlerin DNA bölümlerini değiştirmesine ve kaldırmasına olanak tanıyarak hastalığın tamamen ortadan kaldırılmasını sağlayan hassas bir teknik olan CRISPR-Cas9 kullanılarak mümkün olmaktadır.
Queensland Teknoloji Üniversitesi’nden (QUT) bir araştırma ekibi de QCAV-4 adı verilen genetiği değiştirilmiş bir Cavendish muz çeşidi geliştiriyor.
Hükümet ve endüstri ortaklığıyla geliştirilen QCAV-4 muzları, altı yılı aşkın bir süredir Kuzey Bölgesi’ndeki tarla denemelerinde yetiştirilmekte ve Panama Hastalığı TR4’e karşı oldukça dirençli olduğu kanıtlanmıştır.
Meyve, yabani güneydoğu Asya muzundan alınan tek bir gen olan RGA2 ile biyomühendisliği yapılmış bir Cavendish Grand Nain muzu.
Dale,”Cavendish için ihracat pazarı ciddi şekilde etkilenmeden önce bir çözüm bulunacağını kesin olarak söyleyebilirim” dedi.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Yıkıcı Bir Mantar Hastalığı Muz Türünü Yok Etmek Üzere
Ruki Nehri’nin Zifiri Karanlık Renginin Sebebi Ortaya Çıkarıldı