Yerin Yüzlerce Metre Altında Uzay Yolculuğu: Avustralya’nın Gizli Mağaralarında Dünya Dışı Yaşam İpuçları!
Nullarbor Ovası’ndaki belli belirsiz çöküntü izleri, yavaşça yukarı doğru çöken gömülü mağaraları açığa çıkararak diğer gizli mağara sistemlerinin bulunmasına dair ipuçları sunuyor.
Avustralya’nın güneyinde 200.000 kilometrekarelik bir alana yayılan uçsuz bucaksız ve düz Nullarbor ovaları, dünyanın en geniş kireç taşı bölgelerinden birini oluşturur. Bu bölge, yaklaşık 14 milyon yıl önce sığ bir antik denizinantik denizin çekilmesiyle meydana gelmiştir.
Bu süreç nihayetinde, günümüzün o bilindik kurak manzarasına yol açmıştır; söz konusu manzara; bitkiler, hayvanlar ve burayı “insanın ancak kötü rüyalarda görebileceği türden bir yer” olarak tanımlayan, çevre koşullarına uyum sağlamakta zorlanan Viktorya dönemi sömürgeci kâşifleri için önemli bir engel teşkil etmiştir.
Buna karşılık, Nullarbor ve Büyük Avustralya Körfezi (Great Australian Bight) bölgesinin yerli halkı olan Mirningler, on binlerce yıldır bu güney kıyısında yaşamlarını sürdürmektedir. Onlar, manzaraların değişimine ve yaklaşık 20.000 yıl önceki son buzul çağının oluşumu ve sona ermesiyle birlikte deniz seviyelerinin alçalıp yükselmesine tanıklık etmişlerdir.
Kaynak: GIAM ZRC SAZU Saha Ekibi Arşivi
Eğitimsiz bir göz için, Nullarbor Ovası aldatıcı derecede basit ve özelliksiz görünür. Ancak, bu muazzam ovanın altında, büyük ölçüde gizli kalmış olağanüstü bir yeraltı dünyası yatmaktadır.
Milyonlarca yıl boyunca su, kireç taşını aşındırarak kilometrelerce yeraltına uzanabilen karmaşık mağara ağları oluşturmuştur. Ne yazık ki, mağaralar kısmen sadece yüzeye çıktıkları yerlerde bilindiği ve erişilebildiği için yeterince anlaşılmamıştır.
Communications Earth & Environment dergisinde yayınlanan yeni çalışmamız, bu mağara sistemlerini derinlerde gömülü olsalar bile izlemenin yeni bir yolunu ortaya koyuyor. Çalışmamız, Nullarbor’daki daha önce gizemli olan sığ hendek özelliklerinin oluşumunu açıklamaya yardımcı oluyor. Ayrıca, kendi gezegenimizin ötesinde bile, başka yerlerdeki gizli mağaraları belirlemenin yeni bir yolunu sunuyor.
Bunda Kayalıkları, kurak kireçtaşı düzlüklerinin Büyük Avustralya Körfezi’ne doğru alçaldığı, uçsuz bucaksız ve dümdüz Nullarbor Ovası’nın çarpıcı sınırını oluşturur. Kayalıklarda belirgin kireçtaşı katmanları seçilebilir; burada Nullarbor Kireçtaşı, Wilson Bluff Kireçtaşı olarak bilinen beyaz ve daha tebeşirimsi katmanın üzerinde yer alır. Kaynak: Saha ekibi arşivi GIAM ZRC SAZU
Vadiler, ama nehirler tarafından oluşturulmamış
Nullarbor genelinde, arazinin çözünmeye karşı hassasiyetini ele veren işaretler —küçük mağara ağızları ve sığ çöküntüler— göze çarpar.
Ancak, kökeni ve önemi daha önce bilinmeyen yapılar da mevcuttur: kabaca kuzey-güney doğrultusunda uzanan, uzun (20 km’ye kadar) ve sığ (birkaç metre derinliğinde) hendekler. Yerden bakıldığında neredeyse hiç fark edilmeseler de, modern dijital arazi modellerinde bu yapıları net bir şekilde görebiliyoruz.
Bu sığ hendekler bir bakıma düz tabanlı vadileri andırsa da, nehirler tarafından oyulmamışlardır. Aniden başlayıp aniden sona ererler; Nullarbor çevresindeki yüksek kesimlere uzanan mevcut nehirlerle veya drenaj ağlarıyla herhangi bir bağlantıları yoktur.
Ayrıca tipik nehir dallanma modellerinden yoksundurlar ve içerdikleri tortular, akan suyun etkisiyle biriktiklerine dair hiçbir iz taşımaz.
Bu tuhaf yapıların nasıl oluştuğunu anlamak için çeşitli inceleme yöntemlerini bir araya getirdik.
Nullarbor’daki toprak bir yol, kuzey-güney doğrultusunda uzanan, tortuyla dolu, sığ ve neredeyse fark edilemeyecek kadar hafif eğimli uzun vadilerden birini takip ediyor. Ön planın sol tarafındaki daha gri alanlar, yüzeydeki kireçtaşını temsil ediyor. Kaynak: Saha ekibi arşivi GIAM ZRC SAZU
İlk olarak, dron ve hava fotoğraflarının yanı sıra uydu tabanlı ayrıntılı dijital arazi modellerini kullanarak hendeklerin haritasını çıkardık. Ardından, sondaj kuyularında ve mağaralarda toprak ve kaya katmanlarının ölçümlerini yaptık.
Son olarak, tıpkı bir röntgenin vücudumuzun iç yapılarını dışarıdan görmemizi sağlamasına benzer bir mantıkla, Yerküre’nin içini “görmek” için özel jeofizik teknikler kullandık.
Yapılan çalışma, sığ yüzey hendeklerinin derinlerdeki kırık kaya bölgelerinin üzerinde yer aldığını ve yer yer bilinen mağara sistemleri ile obruklarla aynı hizada bulunduğunu ortaya koydu.
Bu durum, söz konusu hendeklerin, derinlerde gömülü mağara sistemlerinin yüzeye yansıyan silik izlerinden ibaret olduğu anlamına geliyor. Bu sistemler, milyonlarca yıl süren bir süreçte, üzerlerindeki kaya katmanlarını aşarak yavaş yavaş “yukarı doğru çöküp” yüzeye ulaşıyor.
Bu çalışmanın sonuçları, bilim insanlarının dünya genelindeki mağara arazilerini yorumlama biçimini değiştirecek. Bulgular, gördüğümüz yüzey yapılarını açıklayabilmek için düşündüğümüzden çok daha derinlere bakmamız gerektiğini gösteriyor.
Saha ekibinden bir üye, tortuları kaydetmek ve jeolojik yapının kalınlığını ve olası bozulmalarını ölçmek amacıyla, alttaki mağara sistemine ulaşmak için bir çöküntü alanına iple iniyor. Kaynak: GIAM ZRC SAZU saha ekibi arşivi.
Mağaraların keşfi, yeraltı sularının korunmasına yardımcı olabilir
Yeraltında nerelerde boşluklar bulunabileceğini anlamak; hem yüzey (binalar, yollar) hem de yeraltı (tüneller, kanalizasyon hatları) mühendislik çalışmalarının planlanması, jeolojik tehlikelerin azaltılması ve yeraltı su kaynaklarına erişilip bunların korunması açısından önem taşıyabilir.
Kayaların suyla çözünmesi sonucu mağaraların ve obrukların oluştuğu, çukurlarla dolu karstik araziler; Dünya’nın buzdan arınmış yüzeyinin %15’ini oluşturur ve küresel nüfusun %10 ila %25’ine su sağlar.
Daha temel bir düzeyde ele alındığında, mağaralar önemli bilimsel arşivlerdir. Yüzeydeki ayrışma ve erozyon süreçlerinden korundukları için mağaralar, aksi takdirde zamanla yok olup gidecek olan kadim ortamların ve ekosistemlerin birer anlık görüntüsünü muhafaza edebilirler.
Ayrıca bu mağaralar, izole bir ortamda evrimleşip uyum sağlamış, sıra dışı ve hassas canlı türlerine de ev sahipliği yapabilir. Bunlar, Dünya üzerinde hakkında en az araştırma yapılmış canlılar arasındadır.
Daha fazla bilgi edinmek için öncelikle mağara yapılarını tespit etmemiz gerekir. Çalışmamızın sonuçları da bu açıdan büyük önem taşıyabilir.
Nullarbor Ovası’nın altındaki etkileyici Abrakurrie Mağara sistemi. Fotoğraf, mağara sisteminin boyutlarının bir ekip üyesini nasıl cüce gibi gösterdiğini ve mağaranın zamanla üzerindeki kaya katmanlarını aşarak yüzeye doğru ilerlemesini sağlayan çökme süreçlerine dair kanıtları (görüntüdeki kaya blokları ve moloz yığını) gözler önüne seriyor. Kaynak: Saha ekibi arşivi GIAM ZRC SAZU
Mars’ta mağara bulmaya yönelik ipuçları
Bu yeni çalışmanın etkileri, kendi gezegenimizin sınırlarını bile aşıyor. Mağaralar istikrarlı bir ortam ve zararlı uzay radyasyonuna karşı koruma sunduklarından, diğer gezegenlerde yaşam arayışı açısından umut verici keşif alanları oluştururlar.
Güneş Sistemimizdeki gezegen yüzeylerinin haritalanması sonucunda, Mars’ta karstik yapılarla ilişkili olduğu düşünülenler de dahil olmak üzere çok sayıda potansiyel mağara tespit edilmiştir.
Nullarbor’ın kuru ve durağan yüzeyi, Mars gibi artık dinamik bir su döngüsüne sahip olmayan gezegenlerdeki gizli mağara sistemlerinin yüzeydeki belli belirsiz izlerini tespit etmeye yardımcı olacak mükemmel bir benzer (analog) ortam sunar. Mağaralar yaşam barındırmasa bile, gelecekteki insan kaşifler için cazip üsler olabilirler.
Dünyada veya diğer gezegenlerde, ilk bakışta sıradan görünen daha nice manzara, acaba altında büyük mağara sistemleri mi saklıyor? Bunu henüz bilmiyoruz; ancak incelediğimiz bu çöküntü alanlarının tek örnek olması pek olası değil. Benzer ve göze çarpmayan yer şekillerinin başka yerlerde de gözden kaçırılmış olması muhtemeldir.
Bazen en olağanüstü keşifler, halihazırda anladığımızı sandığımız manzaraların içinde, herkesin gözü önünde ama dikkat çekmeden bizi bekler.
Kaynak: https://scitechdaily.com
Dokos Batığı: Antik Denizcilerin Sırları ve Dünyanın En Eski Gemi Enkazlarından Birinin Keşfi