Yeni Araştırmaya Göre Kargalar Aslında Yüksek Sesle Sayabiliyor
Kargaların yaratıcı ve zeki düşünme konusunda şaşırtıcı becerilere sahip oldukları bir sır değil, ancak yeni keşfedilen bir yetenek bizi hayrete düşürdü.
Bir grup bilim insanı kargaların yüksek sesle ‘sayabildiğini’, görsel ve işitsel ipuçlarına yanıt olarak belirli ve kasıtlı sayıda gaklama sesi çıkardığını gösterdi. Bal arıları gibi diğer hayvanlar sayıları anlama becerisi gösterirken, sayısal okuryazarlığın bu özel tezahürü henüz insan olmayan başka hiçbir türde gözlemlenmemiştir.
Almanya’daki Tübingen Üniversitesi’nden sinirbilimci Diana Liao liderliğindeki araştırma ekibi, “Amaçlı olarak belirli sayıda ses üretmek, sayısal yetenekler ve ses kontrolünün sofistike bir kombinasyonunu gerektirir” diye yazıyor.
“Bu kapasitenin insanlar dışındaki hayvanlarda var olup olmadığı henüz bilinmiyor. Kargaların, sayısal değerlerle ilişkili keyfi ipuçlarına yanıt olarak esnek bir şekilde bir ila dört arasında değişen sayıda ses üretebildiğini gösteriyoruz.”
Yüksek sesle sayma becerisi sayıları anlamaktan farklıdır. Sadece anlamayı değil, aynı zamanda iletişim amacıyla amaçlı ses kontrolünü de gerektirir. İnsanların sayıları saymak ve miktarları iletmek için konuşmayı kullandıkları bilinmektedir; bu yetenek küçük yaşlarda öğretilir.
Yeni yürümeye başlayan çocuklar saymayı öğrenirken, belirli miktarlarla ilişkili belirli sayıları öğrenmek biraz zaman alabilir. Bu arada, çocuklar bazen sesli bir çetele yapmak için rastgele sayılar kullanabilirler. “Bir, iki, üç” diye saymak yerine “bir, bir, dört” veya “üç, on, bir” diyebilirler. Seslendirmelerin sayısı doğrudur, ancak kelimelerin kendileri karmakarışıktır.
Sembolik saymanın biyolojik kökeni bilinmemektedir, ancak kargaların sıfır gibi zor sayısal kavramları anladıkları bilindiğinden, Liao ve meslektaşları daha sofistike sayı becerilerini araştırmak için iyi bir aday olduklarını düşündüler.
Deneyi gösteren bir diyagram. (Liao ve diğerleri, Science, 2024)
Araştırmacılar çalışmalarını üç leş kargası (Corvus corone) üzerinde yürüttüler ve rastgele bir sembol veya sesli işaret gösterildiğinde bir ile dört arasında değişen sayıda ses çıkarmaları için eğitildiler. Kargalar gerekli sayıda gaklamayı yaptıktan sonra, işlerinin bittiğini belirtmek için bir hedefi gagalamak zorunda kaldılar.
Araştırmacılar, her üç karganın da ipuçlarına yanıt olarak doğru sayıda gaklama yapabildiğini, ara sıra yapılan hataların çoğunlukla bir gaklama fazla ya da az olarak ortaya çıktığını tespit etti.
Araştırmacılar bunun, ilk seslendirmeden önce önceden planlanan ve sembolik olmayan yaklaşık bir sayı sistemi kullanan yeni yürümeye başlayan çocukların sayma şekline benzediğini söylüyor.
İlginç bir şekilde, bir dizideki ilk vokalizasyonun zamanlaması ve sesi, daha sonra kaç vokalizasyon yapıldığıyla bağlantılıydı ve bir dizideki her vokalizasyon, o dizideki yerine özgü akustik özelliklere sahipti.
Bu başarı özellikle kargalar için etkileyicidir çünkü kasıtlı seslendirmelerin üretilmesi daha zordur ve örneğin gagalama veya kafa hareketlerinden daha uzun tepki sürelerine sahiptir.
Bu, vahşi doğada kuş iletişimi için daha önce bilinmeyen bir kanala işaret ediyor olabilir. Örneğin çitlembikler, daha büyük yırtıcılar için yaptıkları alarm çağrılarında daha fazla sayıda “dee” sesi çıkarırlar.
Araştırmacılar makalelerinde, “Elde ettiğimiz sonuçlar, kargaların insanlar ve hayvanlar tarafından paylaşılan sembolik olmayan bir sayı tahmin sistemi olan ‘yaklaşık sayı sistemi’ni kullanarak esnek ve kasıtlı bir şekilde talimat verilen sayıda ses üretebildiğini gösteriyor” diyor.
“Kargalardaki bu yetkinlik, yeni yürümeye başlayan çocukların kardinal sayı kelimelerini anlamayı öğrenmeden önceki sayma becerilerini de yansıtmaktadır ve bu nedenle sayıların kombinatoryal bir sembol sisteminin parçası olduğu gerçek saymanın evrimsel bir öncüsü olabilir.”
Kaynak: https://www.sciencealert.com
Derleyen: Figen Berber