Yaşlanmanın Temel Mekanizmalarından Birini Baskılayan Bileşikler Geliştirildi
Bilim insanları, diyabet, ateroskleroz ve Alzheimer hastalığının gelişimine yol açan süreci engellemede mevcut analoglardan 120 kat daha etkili bileşikler sentezlediler.
Şekerin proteinlerle etkileşime girmesi sonucu oluşan ileri glikasyon son ürünleri (AGE’ler), yaşlanmanın ve yaşa bağlı hastalıkların gelişiminin başlıca sorumlularından biri olarak kabul edilir.
Bilim insanlarının geliştirdiği bu buluş, şekerlerin proteinlerle etkileşime girerek kolajen, elastin ve diğer yapıları tahrip eden zararlı moleküller ürettiği glikasyon üzerine yıllarca süren araştırmalara dayanmaktadır.
Yaşla birlikte, özellikle diyabet hastalarında, bu süreç önemli ölçüde hızlanır. Hasarlı proteinlerin birikmesi, kan damarlarının elastikiyetini kaybetmesine, dokuların normal işlevini yitirmesine ve kronik iltihaplanmaya yol açar.
Bu durum, diyabetik böbrek, retina ve sinir hasarının yanı sıra ateroskleroz, katarakt ve Alzheimer ve Parkinson gibi nörodejeneratif hastalıklarda da tam olarak meydana gelir.
Onlarca yıllık araştırmaya rağmen, bu zararlı moleküllerin oluşumunu doğrudan ve etkili bir şekilde engelleyebilecek hiçbir ilaç küresel pazarda hala mevcut değil. Klinik denemelere ulaşanlar ya etkisiz kaldı ya da ciddi yan etkilere neden oldu; bazıları ise ağızdan alındığında kan dolaşımına emilemiyor.
Bilim insanları geliştirdikleri bileşikleri standart bir antiglikasyon ajanı olan aminoguanidin ile karşılaştırdılar. Yeni bileşiklerin sadece glikasyonu 100 kat daha etkili bir şekilde engellemekle kalmayıp, aynı zamanda kendi antioksidan aktivitelerine de sahip oldukları ortaya çıktı. Bu bileşikler, doku hasarı ve yaşlanmanın bir diğer önemli mekanizması olan oksidatif stresten hücreleri koruyor.
Potansiyel uygulama alanları çok geniş. Tek bir ilaçtan değil, diyabet, ateroskleroz, romatoid artrit, katarakt ve nörodejenerasyonun komplikasyonlarının tedavisinin temelini oluşturabilecek bir platformdan bahsediyoruz. Görünüşte çok farklı olan bu hastalıkların hepsinin ortak bir noktası var: İnsan vücudunda glikasyon nedeniyle hasar görmüş proteinlerin birikmesinden kaynaklanıyorlar.
“Geliştirdiğimiz maddelere benzer özelliklere sahip moleküller doğada mevcuttur. Bunları biyolojik olarak aktif komplekslerin geliştirilmesinde kullanıyoruz. Bu projede moleküller kimyasal sentez yoluyla yapay olarak elde edildi, ancak güvenlikleri laboratuvar testlerinde kanıtlandı. Bu önemli bir başarıdır, çünkü ilaç üretiminde yalnızca doğal hammaddelerin kullanılması her zaman teknolojik olarak mümkün değildir,” diyor çalışmanın ortak yazarlarından ve Volgograd Devlet Tıp Üniversitesi Yenilikçi İlaçlar Bilimsel Merkezi’nde araştırmacı olan Roman Litvinov.
Geliştirilen buluşun patenti zaten alınmıştır. En umut vadeden bileşiklerin preklinik denemeleri şu anda devam etmektedir. Güvenlik ve etkinlik başarıyla doğrulanırsa, Rusya yaşlanmanın temel mekanizmalarına ve yaşa bağlı hastalıkların gelişimine müdahale edebilecek ilk orijinal ilaçları geliştirebilir.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Yaşlanmanın Temel Mekanizmalarından Birini Baskılayan Bileşikler Geliştirildi
Yaşlanmak Kader Değil mi? Bilim Dünyasını Sarsan Yeni Araştırma