Yarasalar İlham Verdi! Görme Engelliler 2.5 Ayda Dillerini Tıklatarak Yürümeyi Öğrenebilir
Bir araştırmaya göre, görme engelli insanlara yarasalar ve yunuslar gibi ekolokasyon yapmaları öğretilebiliyor, bu da onların dillerinin bir tıklatmasıyla kendi yollarını bulmalarının yolunu açıyor. Ekolokasyon, bir hayvan, çevredeki nesnelerden sıçrayan ve çevredeki alan hakkında bilgi sağlayan yankıları geri döndüren bir ses çıkardığında gerçekleşir.
Araştırmacılar, insanlara tekniğin sadece on hafta içinde öğretilebileceğini ve görme kaybı olan hastalara hareketliliklerini ve bağımsızlıklarını geliştirmek için ekolokasyon eğitimi verilmesi gerektiğini söyledi. Tık sesleri, dilin ortasını veya önünü saniyede bir veya iki kez ağız çatısından keskin bir şekilde aşağı doğru çekerek oluşturulur. Gürültüden gelen yankılar daha sonra bir kişinin çevresini ‘görmek’ için kullanılır.
Yankı, beyindeki görsel işleme alanını harekete geçirir ve uzman ekolokatörlerin zihinlerinde üç boyutlu ‘görüntüler’ oluşturmasına olanak tanır. Yarasalar, karanlıkta gezinmek ve yiyecek bulmak için bu beceriyi kullanır. Bir nesnenin nerede olduğunu, boyutunu ve şeklini belirlemelerine yardımcı olur.
Bir araştırma ekibi, insanların bu tekniği nasıl öğrendiklerini belirleyen faktörleri araştırdı. On haftalık bir eğitim programı boyunca ekip, körlüğün ve yaşın tıklama tabanlı ekolokasyon öğrenimini nasıl etkilediğini ve bu beceriyi öğrenmenin görme engelli insanların günlük yaşamını nasıl etkilediğini araştırdı.
Yaşları 21 ile 79 arasında değişen on iki göremeyen ve 14 gören katılımcı, çalışma süresi boyunca iki ila üç saatlik 20 eğitim oturumuna katıldı. Görme engelli katılımcılar, eğitimin günlük yaşamları üzerindeki etkilerini değerlendiren üç aylık bir takip anketine de katıldılar.
Araştırmacılar, hem gören hem de göremeyen insanların tüm ölçümlerde önemli ölçüde geliştiğini ve bazı durumlarda eğitimin sonunda uzman ekolokatörlerle karşılaştırmalı olarak performans gösterdiğini buldu.
Bazı durumlarda gören insanlar, göremeyenlerden daha iyi performans gösterdiler. Çalışma ayrıca, ne yaşın ne de körlüğün katılımcıların öğrenme hızında veya ekolokasyon becerilerini yeni, eğitimsiz görevlere uygulama yeteneklerinde sınırlayıcı bir faktör olmadığını buldu.
Ayrıca, takip anketinde, göremeyen tüm katılımcılar gelişmiş hareketlilik bildirdi ve yüzde 83’ü daha iyi bağımsızlık ve refah hissettiğini bildirdi.
Araştırmacılar, genel olarak sonuçların tıklamaya dayalı ekolokasyon öğrenme yeteneğinin yaş veya görüş düzeyi ile güçlü bir şekilde sınırlı olmadığını gösterdiğini söylüyor. Bunun görme kaybı olan veya ilerleyici görme kaybının erken aşamalarında olan kişilerin rehabilitasyonu için olumlu etkileri olduğunu söylüyorlar.
Dr Thaler, “Görme engelli katılımcılarla bu kadar coşkulu geri bildirim alan başka bir çalışma düşünemiyorum. “Bu konuda çok heyecanlıyız ve hala iyi bir işlevsel görüşe sahip olabilen, ancak ilerleyen dejeneratif göz koşulları nedeniyle daha sonra görmelerini kaybetmesi beklenen insanlara tıklama tabanlı ekolokasyon konusunda bilgi ve eğitim sağlamanın mantıklı olacağını düşünüyoruz.”
Tıklama tabanlı ekolokasyon, şu anda görme engelli insanlar için hareketlilik eğitimi ve rehabilitasyonunun bir parçası olarak öğretilmemektedir.
Uzmanlar, sosyal ortamlarda gerekli tıklamaları yapma konusunda algılanan bir damgalama nedeniyle bazı kişilerin bunu kullanmakta isteksiz olma olasılığının da olduğunu söylüyor. Buna rağmen, sonuçlar, ekolokasyon kullanan görme engelli insanların ve ekolokasyona yeni başlayanların, sosyal durumlarda bunu kullanmaktan emin olduklarını gösteriyor. Çalışma PLOS One dergisinde yayınlandı.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kör Robot Cassie Yolunu Hissederek Karanlıkta Yürüyor, Merdiven Çıkıyor
Kör Robot Cassie Yolunu Hissederek Karanlıkta Yürüyor, Merdiven Çıkıyor
/Yarasalar İlham Verdi! Görme Engelliler 2.5 Ayda Dillerini Tıklatarak Yürümeyi Öğrenebilir/