Yanıklara Maruz Kalma, İnsan Evriminde Önemli Bir Rol Oynamıştır
Bilim insanları, milyonlarca yıl boyunca düzenli olarak ateş kullanımının insan DNA’sında iz bıraktığını keşfetti.
Çalışma, yanıkları iyileştirme ve enfeksiyonlarla mücadele etme yeteneğimizin, yüksek sıcaklıklardan kaynaklanan sürekli yaralanma riskine yanıt olarak evrimleştiğini gösteriyor.
“Genetik-kültürel eşevrim” nedir ?
Bunlar, doğal çevrenin değil, kültürel bir başarının -ateşin kullanımının- bir türün biyolojisini değiştirdiği nadir durumlardır. Diğer hayvanlarda yanıklar rastgele ve neredeyse her zaman ölümcüldür, bu nedenle günümüzde insanların şiddetli termal strese dayanmasını sağlayan özel savunma mekanizmalarını geliştirmemişlerdir.
Bir milyondan fazla yıldır, ateşin kontrolü, yemek pişirmekten endüstriyel gelişmeye kadar insanlığın başarısının temelini oluşturmuştur. Ancak bu durum, bizi gezegendeki düzenli olarak termal yaralanmalara maruz kalan ve bunlardan kurtulan tek tür haline de getirmiştir.
Hayvanlar içgüdüsel olarak alevlerden kaçınırken, insanlar alevlerle iç içe yaşar; bu da neredeyse herkesin yaşamı boyunca hafif ila orta derecede yanıklar yaşamasına neden olur. Araştırmacılar, yaralanmaya karşı bu eşsiz duyarlılığın doğal seçilimde güçlü bir faktör olduğuna inanıyor. Çalışma, BioEssays dergisinde yayınlandı .
Evrim, vücutları iltihaplanma süreçlerini daha hızlı tetikleyen ve bakterilerin nüfuz etmesini önlemek için yaraları daha etkili bir şekilde kapatan insan atalarını destekledi.
Primatlardan elde edilen karşılaştırmalı genomik verilerin analizi, insanlarda bağışıklık tepkisinden ve doku yenilenmesinden sorumlu genlerde hızlandırılmış değişikliklerin varlığını doğruladı. Bu adaptasyonlar, antibiyotiklerin olmadığı, küçük bir yanığın bile enfeksiyon nedeniyle ölümcül olabileceği bir dünyada hayatta kalmalarına yardımcı oldu.
Hayatta kalmanın genetik bedeli
Atalarımızı orta dereceli yaralanmalardan koruyan mekanizmalar, modern koşullarda bize karşı çalışabilir. Şiddetli, geniş çaplı yaralanmalar söz konusu olduğunda, yüzyıllar boyunca gelişen vücudun aşırı tepkisi, sistemik iltihaplanmaya, yara izine ve organ yetmezliğine yol açar.
Çalışmanın baş yazarı Dr. Joshua Cuddihy şunları belirtiyor : “Çalışmamız, doğal seçilimin, küçük ama sık görülen yanık yaralanmalarından sonra hayatta kalmayı artıran özellikleri desteklediğini gösteriyor.
Bununla birlikte, bu aynı adaptasyonlar evrimsel ödünleşmeleri de beraberinde getirmiş olabilir ve bu da insanların neden şiddetli yanıklardan kaynaklanan komplikasyonlara karşı özellikle savunmasız kaldığını açıklamaya yardımcı olur.”
Bu keşif, afet tıbbı hakkındaki düşüncelerimizi değiştiriyor ve laboratuvar hayvanlarında elde edilen yanık tedavisi sonuçlarının neden insanlara aktarılamadığını açıklıyor.
İnsanların benzersiz evrimsel süreci ve ateşin kültürel olarak kontrol altına alınması, diğer memelilerde bulunmayan özel bir biyolojik tepki yaratmıştır. Bu genetik özelliklerin anlaşılması, doktorların bireysel hasta tepkilerini ve yara izi oluşumuna yatkınlığı dikkate alarak kişiselleştirilmiş tedaviler geliştirmelerine olanak sağlayacaktır.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Yanıklara Maruz Kalma, İnsan Evriminde Önemli Bir Rol Oynamıştır
İnsanlık Ne Zaman Giyinmeye Başladı? Bilinen En Eski Dikilmiş Deri Bulundu