Yakıt Olarak Kendini Yakan Bir Roket Motoru Üretildi
Mühendisler, kendi yapısının bir kısmını yakıt olarak kullanan ilk roket motorunu inşa etti ve fırlattı. Kendi kendini yakan (ya da otomatik ateşlemeli) motor, geleneksel roket tasarımlarına göre birçok potansiyel avantaja sahip. Bunların başında yakıt tasarrufu ve yörüngeye kargo yerleştirme maliyetinin düşürülmesi geliyor.
Otofajik motor kavramı neredeyse 100 yıl önce ortaya atılmıştır. O zamanlar böyle bir roket ancak hayal edilebilirdi. Ve şimdi, nihayet, bir şeyler meyve vermeye başladı.
Kendi kendine ateşlenen motorun (ya da otofagus – adı Yunanca “kendi kendini yiyen” anlamına gelen kelimeden geliyor) temel avantajı yakıt tasarrufu sağlamak ve yörüngeye kargo yerleştirme maliyetini düşürmek.
Motor, gövdesinin yapıldığı plastiğin yanmasından elde edilen ısıyı kullanarak çalışıyor. Eritilen plastik, motorun yanma odasına ek yakıt olarak besleniyor ve normal sıvı yakıtla birlikte yanıyor.
Bu, otofajik motora sahip bir aracın yerleşik tanklarında daha az yakıta ihtiyaç duyacağı ve açığa çıkan kütlenin bunun yerine faydalı yükler için kullanılabileceği anlamına gelir.
Gövde yanması, Dünya’nın yörüngesinde bulunan ve gelecekteki görevlere engel olabilecek feshedilmiş uydu ve roket kalıntıları olan uzay enkazı sorununun çözülmesine de yardımcı olabilir.
Bilim insanları bu olası uygulamaya otofajik roketler adını veriyor: Bu roketler çok küçük uyduları (“nanosatellitler”) yörüngeye fırlatabilir.
Günümüzde bu tür uydular büyük, geleneksel yakıtlı roketlerle fırlatılmaktadır. Bu tür araştırma uydularının her bir paketi oldukça nadir fırlatılmayı beklemek zorundadır ve yörüngeye fırlatılmaları oldukça pahalıdır.
Otofajik motor
Otofajik roket motoru kavramı ilk kez 1938 yılında ortaya atılmış ve patenti alınmıştır. Ancak Glasgow Üniversitesi’ndeki mühendisler 2018’de bunu başarana kadar böyle bir tasarım hiç kontrollü bir şekilde fırlatılmamıştı.
Şimdi mühendisler sıvı yakıt ve eriyen plastik bir gövdenin nasıl kullanılacağını gösterdiler. Bunu yaparken motor destek mekanizması deforme olmadı. Bu, uygulanabilir bir otofajik motorun geliştirilmesinde önemli bir adım.
Ekip makalelerinde, bir dizi kontrollü deneyde 100 Newton itiş gücü elde edebilen Ouroborous-3 otofajik motorunu anlatıyor.
Mühendisler şöyle yazıyor: “Ouroborous-3 otofajik yakıt kaynağı olarak yüksek yoğunluklu polietilen plastik boru kullanıyor ve bunu roketin ana itici gazı olan gaz oksijen ve sıvı propan karışımıyla birlikte yakıyor.”
“Testler Ourobourous-3’ün herhangi bir roket motoru için kilit bir gereklilik olan eşit şekilde yanma yeteneğine sahip olduğunu göstermiştir. Aynı zamanda plastik gövde, kullanılan yakıtın beşte birine kadarını sağlamaktadır.”
Roketin yanması kontrol edilebiliyor: ekip, motoru çalıştırma ve yeniden başlatma, motoru açma/kapama düzenini titreştirme becerisini gösterdi.
Tüm bu yetenekler, gelecekteki roket iticilerin fırlatma rampasından yörüngeye kadar olan yükselişlerini kontrol etmelerine yardımcı olacaktır.
Başyazar Profesör Patrick Harkness şöyle diyor: “Bu sonuçlar, tamamen işlevsel bir otofajik roket motorunun geliştirilmesine yönelik temel bir adımdır.”
Otofajik motor, Birleşik Krallık Uzay Ajansı yarışmasını kazanan 23 uzay teknolojisi projesinden biridir. Glasgow merkezli ekip, prototip motorun daha ileri pilot testlerini gerçekleştirmek üzere 290.000 £ ile ödüllendirildi.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Yakıt Olarak Kendini Yakan Bir Roket Motoru Üretildi