Venüs’ün Atmosferinde Devasa Eş Merkezli Halkalar Keşfedildi
Gökbilimciler, Venüs’ün atmosferinde yalnızca polarize ışıkta görülebilen devasa eş merkezli halkalar tespit etti. Bu eşsiz fenomen, William Herschel Teleskobu üzerindeki deneysel ExPo cihazı kullanılarak yapılan kısa bir 36 dakikalık gözlem sırasında gözlemlendi.
Bilim insanları, aletsel hatayı ortadan kaldırmak için verileri doğrulamak üzere birkaç yıl harcadılar ve sonunda sinyalin fiziksel nitelikte olduğu sonucuna vardılar.
Atmosferlerde yerçekimi dalgaları nasıl çalışır ? Atmosferik yerçekimi dalgaları (uzay-zaman yerçekimi dalgalarıyla karıştırılmamalıdır), bir hava tabakasının bir engel veya ısınma nedeniyle yukarı doğru yer değiştirmesi ve ardından yerçekimi tarafından tekrar aşağı çekilmesiyle oluşur.
Dünya’da, genellikle karakteristik “dalgalı” bulut bantları oluştururlar. Venüs’ün yoğun atmosferinde, bu tür salınımlar binlerce kilometreye kadar uzanarak gaz yoğunluğunda güçlü dalgalanmalar yaratabilir.
2010 yılında araştırmacılar Venüs’ün gündüz tarafının test gözlemlerini gerçekleştirdiler. ExPo cihazı, normal, polarize olmayan radyasyonu filtreleyerek doğrusal olarak polarize edilmiş ışığı kaydetti. Bu, gezegenin gaz zarfının gizli ayrıntılarını ortaya çıkarmalarına olanak sağladı.
Elde edilen görüntüler, geniş alanları kapsayan büyük ölçekli halka yapılarını açıkça gösterdi. Başlangıçta, keşfedenler, halkaların gezegenin diskindeki en parlak noktadan ışın yaydığı için bir dedektör arızası veya dijitalleştirme etkisi olduğundan şüphelendiler. Ancak, daha sonraki testler bunun bir arıza olmadığını gösterdi.
Delft Teknoloji Üniversitesi’nden fizikçi Gourav Mahapatra, anomalinin doğası hakkındaki hipotezi test etmek için bilgisayar modellemesi kullandı. Atmosferik yerçekimi dalgalarının neden olduğu üst atmosfer yoğunluğundaki %5-10’luk dalgalanmaların, tam olarak bu polarizasyon desenini oluşturabildiği bulundu. Ancak halkalar dalgaların kendisi değil, saçılan ışıkta oluşan optik izleridir.
Venüs’teki Dalgalar
“Halkaların varlığı doğrulanırsa, en önemli sonuç, büyük ölçekli dalga aktivitesinin Venüs’ün üst atmosferinin geniş bölgelerinde tutarlı yoğunluk yapıları oluşturabileceğinin kanıtı olacaktır. Bu heyecan verici çünkü bu tür dalgalar gezegen boyunca enerji taşıyor,” diye açıkladı Gourav Mahapatra.
Bu tür süreçler, Dünya’nın komşusu Venüs’ün en büyük gizemlerinden biri olan süperdönüşü açıklayabilir; Venüs atmosferi gezegenin etrafında sadece dört Dünya gününde dönerken, katı gezegenin kendisi 243 günde bir döner. Belki de yoğun bulutlardan geçen dalgalar, farklı yükseklikler arasında momentum ve enerji aktararak atmosferi çok yüksek hızlarda döndürüyor.
Ne yazık ki, ExPo cihazı uzun zaman önce söküldüğü için aynı ekipmanı kullanarak gözlemi tekrarlamak mümkün değil. Makalenin yazarları, dünyanın dört bir yanındaki gökbilimcileri yeni polarimetreler kullanarak gizemli yapıları aramaya devam etmeleri için teşvik etmek amacıyla toplanan verileri yayınlamaya karar verdiler.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Venüs’ün Atmosferinde Devasa Eş Merkezli Halkalar Keşfedildi
Karadeliklerin Merkezinde Sonsuz Bir Nokta Değil, 3 Boyutlu Bir Yüzey mi Var?