Uzmanlar 400 Mesleği Demans Riski Açısından Sıraladı ve En Üst Sırada Yer Alan Meslek Karşısında Şaşkına Döndüler
Beyin sağlığınızı iyileştirmenin bir yolu var mı ? British Medical Journal’da yayınlanan ve taksi veya ambulans şoförü olmanın bunamaya karşı koruma sağlayabileceğini ortaya koyan yeni bir çalışma bu merak uyandıran soruyu gündeme getirdi .
Harvard Üniversitesi’nden araştırmacılar, milyonlarca Amerikalının çalışma hayatlarını ve ölüm nedenlerini inceledi. Yaklaşık 400 mesleği karşılaştırdıktan sonra, taksi ve ambulans şoförlerinin Alzheimer hastalığından ölme olasılığının en düşük olduğunu buldular.
Yolunuzu bulmakta iyi olmak, daha uzun süre kalmanıza yardımcı olabilir. En azından teori bu. Örneğin, otobüs şoförlerinin aynı korumaya sahip olmadığı görülüyor, muhtemelen aynı güzergahları kullanmalarından kaynaklanıyor.
“Bulgularımız, taksi ve ambulans şoförleri tarafından gerçekleştirilen sık navigasyon ve mekansal işlemleme görevlerinin, Alzheimer hastalığına karşı bir miktar koruma ile ilişkili olabileceği olasılığını ortaya koymaktadır,” diye yazdı yazarlar.
Bu, potansiyel olarak önemli bir bulgu çünkü demans büyük bir ölüm nedeni. 2012 ile 2021 yılları arasında İngiltere’de demans kadar çok insanı öldüren başka bir hastalık yoktu . Alzheimer Araştırma Vakfı’na göre , yalnızca 2023 yılında 75.000 İngiliz bu hastalığa yenik düştü.
Kanser, kalp hastalığı ve diğer kronik hastalıklardan kurtulma konusunda daha iyi hale geldikçe, daha uzun yaşıyoruz ve bu da bunama riskini artırıyor. Peki, harita uygulamalarımızı silip yön bulma yöntemleriyle daha uzun ve sağlıklı bir hayata mı yönelmeliyiz?
Bu, navigasyonun uzun vadeli beyin sağlığı için iyi olduğuna dair tek kanıt değil. Daha eski araştırmalar, Londra taksi şoförü olmak için eğitim almanın beynin yapısını değiştirdiğini ortaya koymuştur.
Londra taksi şoförlerinin, başkentin sokaklarını ne kadar iyi bildiklerini ölçen, oldukça zorlu bir sınav olan ‘Bilgi Sınavı’na girmeleri meşhurdur.
UCL’deki araştırmacılar, sürücülerin sınava hazırlanırken hipokampuslarının , tıpkı çok sayıda dambıl kaldırma egzersizi yapmış bir pazı kası gibi büyüdüğünü keşfettiler. Hipokampus, yön bulma ve mekansal işlemlemede önemli bir rol oynar, ancak Alzheimer hastalığı başladığında küçülmeye ve işlevini yitirmeye başlayan ilk beyin bölgesidir.
UCL’de Taxi Brains projesini yürüten bilişsel sinirbilim profesörü Hugo Spiers , “Mekânsal yönelim ve navigasyonun gerileyen ilk şeyler arasında olduğuna dair kanıtlar var” diyor .
“[Bunların azalması] hafıza kaybından bile önce başlayabilir .” Sık sık gezinmek hipokampüsün boyutunu artırıyorsa, bu durum hastalığa karşı sizi koruyan bir tür fiziksel ve bilişsel rezerv sağlayabilir. Bu, beyin sağlığına yönelik daha geniş bir yaklaşımın parçası olabilir.
Spiers, “Örneğin, daha yüksek bir eğitim seviyesine sahipseniz, daha fazla bilişsel rezervle başladığınızı biliyoruz,” diyor. “Eğitimli olmak, daha çok düşünmek, Alzheimer hastalığında bozulan türden şeyleri gerektiren bir işe sahip olmak faydalı görünüyor.”
Ancak Harvard araştırmasının bir dezavantajı da var. Araştırmacılar taksi ve ambulans şoförlerinin Alzheimer hastalığından ölme olasılığının daha düşük olduğunu bulurken, aynı zamanda genç yaşta ölme olasılıklarının da daha yüksek olduğunu tespit ettiler.
Bu bir sorun çünkü Alzheimer, yaş ilerledikçe görülme olasılığı artan bir hastalık. Eğer bu mesleklerde çalışan insanlar Alzheimer’a yakalanacak kadar uzun yaşamıyorlarsa, bu bazı sonuçları açıklayabilir.
Spiers, “Bu makale taksi şoförü olmanın reklamı değil; ne yazık ki taksi şoförleri daha erken ölüyor” diyor. “Ancak daha da önemlisi, araştırmacılar yaş faktörünü düzelterek analizlerini yeniden yaptılar ve yine de önemli bir etki buldular.”
Dikkate alınması gereken bir diğer nokta ise çalışmanın tarihsel ölüm verilerine baktığıdır. Çalışmada ele alınan sürücülerin çoğunun, bugün çoğumuzun yaptığı gibi, yol bulmak için GPS kullanmadığı muhtemeldir. Spiers, “Bu ilginç bir bağlam çünkü bu sonuçlar toplum değiştikçe değişebilir” diyor.
Ona göre hepimiz yön bulma becerilerimizi geliştirmeye ihtiyaç duyuyoruz ve bunun en iyi yollarından biri de dışarı çıkmak.
Spiers, “Son yıllarda gördüğümüz kanıtların çoğunu üçgenleme yöntemiyle değerlendirecek olursam, beyniniz için yapabileceğiniz en iyi şeylerden biri doğada koşuya veya yürüyüşe çıkmaktır,” diyor. “Mümkünse bir ormana gidin ve biraz kaybolmaya çalışın. GPS’e güvenmeyin, kendi yolunuzu bulun.”
Ona göre bu, sadece mekânsal düşünmeyi değil, aynı zamanda aktif olmayı ve doğayla iç içe olmayı da içeriyor; bunların hepsi sağlıklı yaşlanma için iyi olduğu bilinen şeyler. Arkadaşlarınızla birlikte gitmek de Alzheimer’a karşı ekstra bir destek sağlıyor çünkü daha fazla sosyal bağlantı kurmak da yardımcı oluyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Uzmanlar 400 Mesleği Demans Riski Açısından Sıraladı ve En Üst Sırada Yer Alan Meslek Karşısında Şaşkına Döndüler
Doğanın En Neşeli Kamuflajı: Bilim İnsanları Dağların Zirvesinde “Gülen” Örümcek Buldu