Uzayda Yetiştirilen İlk Fare Embriyoları Yerçekimsiz Ortamdan Etkilenmedi
İnsanlığın uzaya açılabilmesi için mikro yerçekiminde üreme ve gebeliğin nasıl gerçekleşeceğini bilmemiz gerekiyor. Üremeden doğuma kadar, bu koşullarda ebeveynler ve yavrular için neyin güvenli olduğunu bilmiyoruz. Ancak yeni araştırmalar bu konudaki cehaletimize yavaş yavaş meydan okuyor – Uluslararası Uzay İstasyonu’nda (ISS) yapılan yeni bir deney, embriyoların mikro yerçekiminde zararlı etkiler olmadan büyüyebileceğini gösteriyor.
Söz konusu embriyolar farelerdi ve Ağustos 2021’de UUİ’ye dondurulmuş döllenmiş hücreler olarak gönderilmişlerdi. UUİ’deyken çözüldüler ve vücut sıcaklığında özel bir düzenekte tutuldular. Dört gün boyunca zigotların büyümesine ve gelişmesine, normalde bir fetüs ve plasentaya dönüşecek hücrelerin bir araya geldiği blastosistlere dönüşmesine izin verildi.
Uzay istasyonunda, Dünya benzeri yapay bir yerçekimini simüle etmek için bir santrifüje yerleştirilen bir kontrol örneği ve Dünya’da bir kontrol örneği vardı. Gelişim aşamaları her üç düzenek için de aynıydı, ancak hayatta kalma oranları Dünya’ya kıyasla uzayda önemli ölçüde daha düşüktü.
Geçmişte araştırmacılar, yine farelerde, uzaya gitmenin erkek farelerin doğurganlığını ya da Dünya’ya döndüklerinde gebe kaldıkları yavruların sağlığını etkilemediğini göstermişlerdi. Bu yeni çalışma, memeli embriyolarının mikro yerçekiminde sağlıklı bir şekilde gelişebileceğini gösteren ilk çalışmadır.
Araştırmacılar makalede, “Mikro yerçekimi koşulları altında kültüre edilen embriyolar, normal hücre sayıları, iç hücre kütlesi, trofektoderm ve Uluslararası Uzay İstasyonu’nda yapay-1 g kontrolü ve yer-1 g kontrolü altında kültüre edilenlere benzer gen ekspresyon profillerine sahip blastokistlere dönüştü ve bu da yerçekiminin memeli embriyolarının blastokist oluşumu ve ilk farklılaşması üzerinde önemli bir etkisi olmadığını açıkça gösterdi” diye yazdı.
Görüntü, kontroller ile mikrogravite blastosistleri arasındaki karşılaştırmaları göstermektedir.
Resim kredisi: Wakayama ve diğerleri, iScience 2023 (CC BY-NC-ND 4.0)
Bulgular ilgi çekicidir, ancak blastosist aşamasından canlı bir gebeliğe geçmek için gerçekleşmesi gereken çok şey ve işlerin ters gitmesi için nispeten uzun bir süre vardır. Blastosist aşaması implantasyondan öncedir – insan terimleriyle, bu döllenmeden üç hafta sonrasına kadar olabilir. Uzay mekiği temelli bir deneyde hamile fareler mikro yerçekiminde birkaç gün tutulmuş ve bu durum bazı yavrularda çeşitli sağlık komplikasyonlarına yol açmıştır – ancak bu deney, kısmen uzayda gelişen sağlıklı fare yavrularına sahip olmanın imkansız olmadığını göstermiştir.
Astronotlar, yerçekimsiz ortamın kemik ve kasları üzerindeki etkilerini bertaraf etmek için çok fazla egzersiz yaparlar, ancak en aktif hamile astronot bile bu faydaları fetüse aktaramaz. Uzayda fetal gelişimin nasıl olabileceğini anlamak için daha çok çalışmaya ihtiyaç var; ekip bu alanda daha fazla çalışma yapmak ve uzayda geliştirilen blastosistleri Dünya’ya implante etmekle ilgileniyor.
Kaynak: https://www.iflscience.com
Derleyen: Figen Berber