Türk Bilim Kadınından Araştırma: Neden İki Burun Deliğine İhtiyaç Vardır?
Pennsylvania Üniversitesi sinir bilimcileri tarafından yapılan yeni bir araştırmanın gösterdiği üzere, bir koku burnumuza değdiğinde, beyin kokunun önce hangi burun deliğinden girdiğini ve bir dakika sonra hangisinden çıktığını tam olarak biliyor.
Beyin, her iki burun deliğinden gelen bilgileri toplayarak, kokuyu doğru bir şekilde tanımlamak için iki kez kontrol ediyor.
Beynin piriform korteks adı verilen ve her iki yarımküreye de yayılan bir bölgesi koku bilgisini alır ve işler. Ancak bilim insanları piriform korteksin iki tarafının kokulara birlikte mi yoksa bağımsız olarak mı tepki verdiğini bilmiyordu.
Bu soruyu incelemek için bilim insanları, beynin nöbetlerden sorumlu bölümlerini belirlemek üzere beyin ameliyatı geçirmiş epilepsi hastalarını çalışmaya dahil etti.
Deneye katılanların ameliyat sırasında bilinçleri yerindeydi ve bu sırada bilim insanları her bir burun deliğine yaklaşık bir santimetre giren tüpler aracılığıyla bir ya da her iki burun deliğine koku verdiler. Yazarlar, piriform korteksteki aktivitenin ölçümlerini almak için çalışmaya katılanların beyinlerine yerleştirilen elektrotları kullandılar.
Pennsylvania Üniversitesi’nde sinirbilimci olan ve çalışmanın eş yazarı Gülce Nazlı Dikeçligil şöyle diyor. Gerçekte, kokular nadiren sadece bir burun deliğine gelir. Aksine, bir burun deliğine diğerinden biraz daha önce girmeleri muhtemeldir. “Asıl soru, beyin bu potansiyel farklılıkları kullanabilir mi?”
Bulgular, beynin koku girdisinde gerçekten de bir zaman gecikmesi kullandığını gösteriyor. Bir burun deliğine bir koku verildiğinde, beynin o burun deliğine en yakın kısmı ilk tepki veren oldu ve bunu beynin karşı kısmındaki bir tepki izledi. Dikeçligil, “Görünüşe göre her bir burun deliğinden gelen koku bilgisine karşılık gelen iki koku temsili var” diyor.
Araştırmacılar kokuyu her iki burun deliğine aynı anda sunduklarında, beynin her iki tarafının da kokuyu tek bir burun deliğinden sunulduğu duruma göre daha hızlı tanıdığını gördüler. Dikeçligil, bunun koku kodlamada bir taraf diğerinin gerisinde kalsa bile, her iki tarafın da bir dereceye kadar birbiriyle etkileşime girdiğini gösterdiğini söylüyor.
Kokular ve sesler
Nörobilimci Kevin Bolding, “Doğrudan insan koku korteksinden elektriksel kayıtlar görmek nadirdir” diyor. Bulguların hayvan modelleriyle yapılan çalışmalarda elde edilenlerle tutarlı olduğunu ve çalışmaya güvenilirlik kazandırdığını söylüyor.
Beyin, insanların sesleri lokalize etmesine yardımcı olmak için her bir kulaktan gelen sinyalleri karşılaştırır, bu da benzer bir sistemin kokular için de var olup olmadığı sorusunu gündeme getirir.
Bununla birlikte, insanlar genellikle bir kokunun yönünü ayırt etmede çok iyi değildir. Araştırmacılar sağ veya sol burun deliğinden bir koku sunduklarında ve deney katılımcılarına kokunun hangi burun deliğinden geldiğini sorduklarında, sadece tahmin ettiklerinden daha iyi cevap vermediler.
Bununla birlikte, çift sinyallerin bir hata kontrol mekanizması olarak hizmet etmesi mümkündür. Balding, belki de beynimiz “etrafımızdaki koku kaynaklarını saptamak için kokladığımız şey hakkında doğrulayıcı veriler topluyor” diyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Türk Bilim Kadınından Araştırma: Neden İki Burun Deliğine İhtiyaç Vardır?
144 Yıllık Gizli Bir Deneyden Elde Edilen Hibrit Tohumlar Canlandırıldı