144 Yıllık Gizli Bir Deneyden Elde Edilen Hibrit Tohumlar Canlandırıldı
1879 yılında botanikçi William J. Beal, dünyanın en eski bilim deneylerinden birine başladı ve 50 tohumla dolu 20 cam şişeyi kuma gömdü. Yüz kırk dört yıl sonra, aynı üniversitedeki bilim insanları bu tohumları yeniden dirilterek ve aralarında muhtemelen deneyin bir parçası olması amaçlanmayan melez bir bitki bularak çalışmalarına devam ettiler.
Beal, yabani otların ne kadar süre canlı kaldığını görerek çiftçilere yardımcı olmakla ilgileniyordu. Bu süreci hızlandırmanın bir yolunu bulamayınca, 23 farklı yabani ot türünden 20 cam şişeye 50 tohum koymaya ve bunları ağızları aşağı bakacak şekilde gömmeye karar verdi, böylece içlerinde su birikmeyecekti. Daha sonra her beş yılda bir tohumları kazıp çıkaracak ve hala canlı olup olmadıklarını görmek için çimlendirecekti.
Bu uygulama 1920’ye kadar her beş yılda bir devam etmiş, bu tarihten sonra 10 yılda bire, 1980’de ise 20 yılda bire düşürülmesi kararlaştırılmıştır. 2021 yılında (bir önceki yıl pandemi nedeniyle bunu yapmak mümkün olmamıştı), 14. tohum şişesi hala büyüyüp büyümediklerini görmek için gizli, açıklanmayan yerinden çıkarıldı.
Genel çalışma, çoğu bitki türünün deneyin ilk 60 yılı içinde tohum canlılığını kaybettiğini ortaya koyarken, ekip Verbascum cinsi bitkilerin yüksek bir yüzdesinin hala büyüyebildiğini tespit etti.
Beal ekibinin lideri, bitki biyoloğu ve emeritus profesör Frank Telewski yaptığı açıklamada, “Benim için en büyük sürpriz tohumların tekrar çimlenebilmesiydi” dedi. “Bu kadar eski bir şeyin hala büyüyebilmesi şaşırtıcı.”
Ekip o zamandan beri ilk kez yetişen tohumların (144 yıllık bir deney için fena değil) DNA’sını diziledi ve bitki türlerini belirledi. Ekip, yanlışlıkla bir melezin deneye dahil edildiğinden şüphelenmişti ve dizilemeden sonra önsezilerinin doğru olduğunu gördüler.
Michigan Eyalet Üniversitesi’nde bitki biyolojisi yardımcı doçenti olan Grace Fleming, “Moleküler genetik çalışması gördüğümüz fenotipleri doğruladı, yani bitkiler Verbascum blattaria veya güve sığırkuyruğu ve Verbascum blattaria ile Verbascum thapsus veya adi sığırkuyruğunun bir melezi idi,” diye ekledi. “Beal sadece Verbascum thapsus tohumlarını eklediğini belirtmişti, dolayısıyla şişeler hazırlanırken bir karışıklık olmuş olmalı.”
Şu anda deney 2100 yılında sona erecek, ancak tohumlar yaşayabilir olduklarını göstermeye devam ederse çimlenme arasındaki aralık uzatılarak bu sürenin uzatılması gerekebilir.
Üniversitede bitki biyolojisi profesörü olan Lars Brudvig, “Deneyin başlangıcından bu yana geçen 140 yılı aşkın sürede, tohum bankasının uzun ömürlülüğü sorusu, nadir türlerin korunması ve ekosistem restorasyonu da dahil olmak üzere yeni bir önem kazandı; örneğin, eski tarım arazilerine çayır dikimleri” diye ekledi.
“Bulgularımız, Verbascum gibi hangi bitki türlerinin bu tür bir restorasyon projesi için sorunlu yabani otlar olabileceği ve bir tarlanın restore edilmeden önce ne kadar süre tarım yapıldığına bağlı olarak hangi diğer türlerin olmayabileceği konusunda bilgi vermeye yardımcı oluyor.”
Kaynak:https://www.iflscience.com
Derleyen: Figen Berber