Tatsız Domateslerin Sebebi Bulundu, Eski Domatesler Geri Gelebilir
Tatsız domatesler tarihe karışıyor olabilir. Lezzet genleri tekrar yetiştiriliyor.
Nihayet! Damak tadı olan herkesin zaten bildiği bir şey bilimsel olarak doğrulandı: Süpermarket domatesleri genel olarak çiğ patates kadar lezzetlidir, yani temelde hiç lezzetleri yoktur.
Moleküler biyolog James Giovannoni, insanlar uzun mesafeli taşımacılığın zorluklarına dayanabilecek sert kabuklu, yavaş olgunlaşan ticari bir domates geliştirmeye çalıştıkça, lezzet genlerinin geride kaldığını söylüyor.
Giovannoni, tüketicilerin özellikle süpermarket çeşitlerini büyükannelerinin eskiden yetiştirdiği domateslerle, hatta geçen yaz bahçelerinde yetiştirdikleri domateslerle karşılaştırdıklarında yıllardır lezzet skandalı hakkında şikayet ettiklerini söyledi.
“Pek çok insan taze bir şeftalinin tadının nasıl olması gerektiğini bilmiyor çünkü daha önce hiç şeftali yetiştirmemişler, ama domatesler biraz farklı” dedi. “Evinizde herhangi bir şey yetiştiriyorsanız, balkonunuzda bile olsa muhtemelen bir domates bitkisidir, bu yüzden insanlar iyi bir domatesin tadının nasıl olması gerektiğini biliyor.”
Yine de Amerikalıların domates almaya devam ettiğini, ABD Tarım Bakanlığı’na göre 2017 yılında erkek, kadın ve çocuk başına 20 kilodan fazla domates tüketildiğini ve bunun da domatesi patatesten sonra en çok tüketilen ikinci ürün haline getirdiğini söyledi.
Giovannoni, “Renk katıyorlar ve üzerlerini çiftlik sosuyla kapladığınızda zaten tadına bakmıyorsunuz,” diye esprili bir şekilde konuştu. Ancak şimdi yetiştiricilerin elinde, domatesleri pazarda dayanıklı tutarken, onlara yeniden lezzet katacak bir anahtar var.
USDA’nın Tarımsal Araştırma Servisi Bitki, Toprak ve Beslenme Araştırma Laboratuvarı’ndan Giovannoni ve Boyce Thompson Enstitüsü’nde biyoinformatik bilimcisi olan diğer araştırmacı Zhangjun Fei, her ikisi de Ithaca, New York’ta, 725 farklı kültür domatesi ve yabani akrabaları için bir pan-genom – temelde tüm gen seti – oluşturdular ve daha önce belgelenmemiş 5.000 gen keşfettiler.
Giovannoni, yabani domateslerin çok lezzetli olduğunu ancak aynı zamanda bezelye büyüklüğünde küçük olduklarını söyledi. İnsanlar, Güney Amerika kökenli yabani çeşitlerin daha büyük mutantlarını yetiştirmeye başladı.
Araştırmacılar, TomLoxC olarak adlandırılan belirli bir genin, başta Solanum pimpinellifolium olmak üzere lezzetli yabani çeşitlerin %91’inde mevcut olduğunu keşfetti. Giovannoni, bazen lüks restoranlarda garnitür olarak kullanılan frenk üzümü domateslerinin, domates aroması katmak için küçük bir üzüm salkımı gibi bir sap üzerinde servis edildiğini söyledi.
Ancak sürpriz – TomLoxC, yadigârlar da dâhil olmak üzere ekili çeşitlerin yalnızca yaklaşık %2’sinde mevcuttu.
Giovannoni, TomLoxC’nin aslında lezzetten çok koku sağladığını, ancak aromatik maddelerin tatların büyük bir bileşeni olduğunu söyledi. “Domatesin lezzetinin tek nedeni bu değil. Bunun büyük bir kısmı şeker ve asitler ve ikisi arasındaki dengedir. Ancak aromatikler önemlidir. Lezzet algınız, tat alma tomurcuklarınızın size ne söylediği ve koku alma sisteminizin size ne söylediğidir.”
Araştırmacılar artık kritik bir lezzet genini ortaya çıkardıklarına göre, yetiştiriciler yeni ticari çeşitler yaratırken bu geni de karışıma eklemeye başlayabilirler. Ve artık hangi genlerin belirli nitelikleri sağladığını bildiklerine göre, uzun raf ömründen TomLoxC aromasına kadar istedikleri tüm nitelikleri içerip içermediklerini görmek için yeni bitkilerini sadece birkaç santim boyundayken test edebilirler.
Giovannoni, “Yetiştiricilik daha çok bir sanattı,” diyor ve ekliyor: “Bu da onu daha hassas bir bilim haline getiriyor.”
Yetiştiricileri beklemek istemiyorsanız, işte size evde ekebileceğiniz ya da özel pazarlarda ve çiftçi marketlerinde arayabileceğiniz TomLoxC genine sahip mevcut domates çeşitlerinin bir listesi – hem ata yadigarı hem de hibrit türler.
Bahçıvanın Lokumu olarak da bilinen Sugar Lump’ın golf topu büyüklüğünde meyveleri vardır. Diğerleri kiraz büyüklüğünde domateslerdir.
Kaynak: https://www.latimes.com
Derleyen: Figen Berber
https://www.bizsiziz.com/bilim-insanlari-d-vitamini-eksikligini-gidermek-icin-genetigi-degistirilmis-domatesler-yaratti/