Taş Devri Sırları: 48.000 Yıllık Aşı Boyası Madeni Bulundu
Uluslararası bir araştırmacı ekibi tarafından yürütülen yeni bir çalışmada, dünyanın en eski aşı boyası madenini belirlemek için lüminesans tarihleme ve jeokimyasal analizler kullanıldı.
Bu tarihi alan, Güney Afrika’da bir ülke olan Eswatini’de bulunan Aslan Mağarası’nda yer almaktadır.
Araştırmacılar madeni yaklaşık 48.000 yıl öncesine tarihlendirmekle kalmadılar, aynı zamanda aşı boyasının madenden yakın bölgelere nasıl yayıldığını da gösterebildiler.
Araştırmacılar 15 Taş Devri bölgesinden 173 örneği analiz ederek aşı boyası çıkarma, kullanma ve taşıma ağlarını yeniden yapılandırdılar. Çalışma geçtiğimiz günlerde Nature Communications dergisinde yayınlandı.
Aşı boyası, demir açısından zengin malzemelerden yapılan ve doğal olarak oluşan bir pigmenttir. İnsanlar tarafından binlerce yıldır mağara resimlerinde, sembolik nesneleri ve kişisel süs eşyalarını süslemek için kullanılmaktadır.
Aşı boyası birçok toplumda kültürel, tarihi ve manevi öneme sahiptir ve bu nedenle araştırmacılara insan toplumunun gelişimi ve insanın kendini ifade etmesi konusunda değerli bilgiler sunar.
Aşı Boyasının Jeokimyasal Parmak İzi
Araştırmacılar bu çalışma için Aslan Mağarası bölgesindeki aşı boyasının jeokimyasal parmak izini çıkardı. Bu amaçla, aşı boyası eserlerinin küçük örnekleri nötron ışınlamasıyla güvenli bir şekilde radyoaktif hale getirilir. Ortaya çıkan ürünlerden bazıları radyoaktif olabilir.
Bu radyoaktif maddeler bozunmaya başladıklarında karakteristik enerjiler yayarlar. Bunlar ölçülebilir ve böylece malzemenin nereden geldiği ve nasıl oluştuğu hakkında bilgi sağlayabilir.
Bu şekilde, eserlerin kökeni ve taşınma yolları yeniden yapılandırılabilir. Araştırmacılar bu yönteme ek olarak, numunenin moleküler bağlarını titreştiren gelişmiş lazer teknolojisi kullandılar. Bu titreşim aşı boyasının mineral bileşimini gösteriyor.
Lüminesans Tarihleme: Geçmişe Açılan Bir Pencere
Köln Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü’ndeki Köln Lüminesans Laboratuvarı’ndan Dr. Svenja Riedesel örneklerin tarihlendirilmesine katkıda bulundu.
Lüminesans tarihleme, kuvars veya feldispat gibi malzemelerin zaman içinde çevrelerinden küçük miktarlarda enerji emmesi gerçeğine dayanmaktadır.
Bu enerjinin ana kaynağı, çevremizde bulunan yerdeki doğal radyasyondur. Malzemenin kristal yapısındaki küçük kusurlar bu enerjiyi depolar.
Riedesel, “Bir malzemenin yaşını belirlemek için bir numune alır ve laboratuvarda ışığa veya ısıya maruz bırakırız” dedi. “Bu şekilde depolanan enerji tekrar açığa çıkar ve lüminesans olarak bilinen zayıf bir ışık üretilir.”
Açığa çıkan ışık miktarı, malzemenin ne kadar süredir güneş ışığına veya ısıya maruz kalmadığını gösterir.
Riedesel, Lion Cavern’in artık terk edilmiş maden mağaralarının içindeki malzemeleri tarihlendirmek için kuvars taneleri kullandı.
Lüminesans örneklerinin sonuçları, mağaraların en az 42.000 yıl önce madencilikle oluşturulduğunu gösteriyor. Bu, Aslan Mağarası’nda 48.000 yıl önce aşı boyası çıkarıldığını gösteren daha önceki jeokronolojik bulguları doğrulamaktadır.
Coğrafyacı, “Optik Uyarımlı Lüminesans tarihlemenin yardımıyla, buranın dünyanın bilinen en eski aşı boyası madeni olduğunu kanıtlayabildik” diye özetledi.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Taş Devri Sırları: 48.000 Yıllık Aşı Boyası Madeni Bulundu