Şizofrenlerin Neden ‘Sesler’ Duyduğu Ortaya Çıkarıldı
Tüm çabalara rağmen şizofreni hala tam olarak anlaşılabilmiş bir durum değil. Ancak sinirbilimcilerin yeni çalışması sayesinde, bilim insanları ve klinisyenler artık hastalıkta yer alan ciddi süreçlerden biri olan işitsel halüsinasyonları daha iyi anlıyor ve yeni tedaviler önerebiliyor.
Şizofreni hastaları genellikle sesleri ve sesler olmadığında bile “duyarlar”. Bu akıl hastalığına sahip kişilerin %80’i işitsel halüsinasyonlardan muzdariptir.
Bilim insanları uzun zamandır “seslerin” şizofreni hastası bir kişinin kafasının içinde sürekli olarak duyduğu iç konuşmasını başka birinin konuşması olarak algılamasıyla ortaya çıkabileceğini öne sürüyor.
Ancak şimdiye kadar hiç kimse bu fenomenin altında yatan sinirsel mekanizmaları açıklayamamıştı.
Xin Tian, “İşitsel halüsinasyonlarla ilgili çalışmalara bakarsanız, her zaman hastaların benliklerini kaybettiklerinden, iç gözlem yeteneklerini yitirdiklerinden, dış ve iç dünyalarını ayıran inhibisyon işlevinin bozulmuş olabileceğinden bahsederler” diyor.
Ancak bu “tuhaf duyguları” yaratan bir şey olmalı.
Yeni çalışma, şizofreni araştırmaları alanında cesaret verici bir haber oldu. Araştırmacılar, hastalığın mekanizmasının daha iyi anlaşılmasının tedavi seçeneklerinin genişletilmesine yardımcı olacağını umuyor.
Bu, neredeyse milyonlarca şizofreni hastasının hayatını önemli ölçüde değiştirebilir.
İşitsel halüsinasyonlar nedir?
İşitsel halüsinasyonları daha iyi anlamak için beyin işlevinin bazı özelliklerini açıklığa kavuşturmak gerekir. Bir kişi bir eylem gerçekleştirdiğinde, beyin ilgili sinirsel verilerin bir kopyasını motor korteksten duyu sistemine gönderir.
Bu kısmen, beynin kendi eylemlerinin neden olduğu hisler ile dış kaynaklardan gelenler arasında ayrım yapmasına yardımcı olur. Eğer sinyal içeriden geliyorsa, beyin duyusal tepkiyi susturur.
Bilim insanları bu sürecin insanlarda ve hayvanlarda bir öz farkındalık duygusu geliştirdiğini düşünüyor; çünkü bilim insanları bu süreçleri sineklerde ve balıklarda buldu.
Bu mekanizmanın etkilerini göstermenin bir yolu da gıdıklamadır. Dünyadaki en korkak insan bile kendini gıdıklamak için elinden geleni yapar.
Whitford, “Konuşurken ağzımı, dilimi ve gırtlağımı hareket ettiren birincil motor deşarjlarım var,” diyor. “Buradaki fikir, bu motor sinyallerin bir kopyasına sahip olmanız. Benim durumumda, nazal bir Avustralya aksanı duymayı bekliyorum.”
Şizofreni hastalarında bu beklentiler çarpıtılır. Hastalığın bir başka özelliği olan pasiflik, pek çok kişinin bir dış etken tarafından kontrol edildiklerine inanmalarına yol açar.
Bu öz farkındalık kaybı, şizofreni hastalarında motor ipuçlarının bozulduğunu gösteren araştırmalarla desteklenmektedir. İşitsel halüsinasyonlarda, dış ve iç ipuçlarının ayrımı bozulur.
Tian ve meslektaşları, halüsinasyonların büyük ölçüde duyusal sinyallerin bastırılmasındaki bozukluklardan kaynaklandığı sonucuna vardı.
Bu hipotezi doğrulamak için araştırmacılar 56 kişiden oluşan üç grubu test etti: şizofreni olmayan bir kontrol grubu, bozukluğu olan ancak işitsel halüsinasyonları olmayan kişiler ve bozukluğu ve işitsel halüsinasyonları olan kişiler.
Grup, bir elektroensefalograf kullanarak, insanlar konuşmak üzereyken beyin aktivitesindeki değişiklikleri kaydetti – hem konuşmanın içeriğini bilmeden konuşmaya hazırlanırken hem de belirli bir kelimeyi söylemeye hazırlanırken.
Bu farklı durumlar, araştırmacıların normalde bastırmaya dahil olan farklı motor sinyalleri analiz etmelerini sağladı.
Şizofrenisi olan her bir kişinin “bozuk” ve “gürültülü” duyusal (özellikle motor) sinyaller sergilediğini ve bu “garip” sinyallerin etkileşiminin birbirini etkilediğini ve halüsinasyonlara yol açtığını buldular.
Tien’e göre, ekibin bu mekanizmaları daha fazla araştıran daha büyük örneklerle yaptığı sonraki deneyler bulguları doğruladı. Tien, bu araştırmanın bilim insanlarının şizofreni tedavisinde transkraniyal manyetik stimülasyon gibi farmakolojik olmayan alternatifler sunmasına yardımcı olacağını umuyor.
“Bazı hastalar ilaçlara karşı gerçekten dirençli. Bunun nedeni, işlevsel ağı onlarla modüle etmenin zor olması olabilir,” diyor Tian. – “Teorimiz doğruysa, invazif olmayan nöromodülasyon tekniklerinin kullanılması halüsinasyonları hafifletebilir.”
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Şizofrenlerin Neden ‘Sesler’ Duyduğu Ortaya Çıkarıldı