Roma Yapıları Binlerce Yıl Ayakta Kalırken, Bizimkiler Neden 50 Yılda Çöküyor?
Kolezyum MS 80 yılında inşa edilmiştir ve hala ayaktadır ve turistleri ağırlamaktadır. Modern beton köprüler ise bazen 30-50 yıl sonra çatlar. Her şey antik Roma betonunun bileşimiyle ilgilidir.
Kaliforniya Üniversitesi ve Del Norte Üniversitesi’nden bilim insanları, iki soruya cevap bulmak için antik Roma betonunu inceledi: Günümüzde yeniden üretilebilir mi ve modern betondan daha çevre dostu mu?
Roma betonu bizimkinden nasıl farklıdır?
Modern beton, 1450°C’de pişirilmiş çimento – kireç taşı + kil – kum veya kırma taş ve sudan oluşur. Roma betonu ise çimentonun bir kısmı, kırık tuğla, taş, kireç ve deniz suyu yerine volkanik kül – puzolan – kullanılarak yapılır.
Puzzolan, kireç ve suyla reaksiyona girerek alüminyum-tobermorit mineralini oluşturan silisyum dioksit ve alüminyum oksit içerir. Mikro çatlakları doldurur ve modern betonun aksine, tuzla parçalanan deniz suyuyla güçlendirilir.
Eski tarifi tekrarlamak mümkün mü?
Bilim insanları, farklı oranlarda kireç ve puzolan kullanılan dört antik Roma tarifini, 19. yüzyıldan beri standart olan modern Portland çimentosuyla karşılaştırdı.
Roma betonunun, modern betondan daha çevre dostu olmadığı ortaya çıktı. Üretiminde aynı miktarda kireçtaşı ve su gerektiriyor ve kirecin yanması nedeniyle benzer miktarda CO₂ emisyonu yapıyor.
Ancak bazı tuhaflıklar da var. Antik Roma betonunun üretimi daha az zararlı emisyon yayar – kükürt ve azot oksitler %11-98 oranında azalır.
Dayanıklılık da cabası: Roma betonu 2000 yıldan fazla dayanırken, modern beton 50-100 yıl dayanıyor; antik teknolojinin genel ekolojik ayak izinin daha düşük olduğu ortaya çıkıyor.
“Betonun ömrünün uzatılması yeni malzeme üretme ihtiyacını azaltabilirken, daha güçlü beton da çevresel etkileri azaltabilir.” Subby Miller
Neden Roma teknolojisini kullanmıyoruz?
Modern beton 28 günde sertleşirken, Roma betonu aylar sürer. 21. yüzyılda hiç kimsenin bir köprünün açılması için bir yıl bekleyecek zamanı veya isteği yok.
Üstelik Romalılar donatı kullanmadıkları için betonları paslanmıyordu. Günümüzde çelik çubuklar olmadan çok katlı binalar ve köprüler inşa etmek imkânsızdır, ancak betonu yıkanlar bunlardır.
Ana malzeme olan puzolanla ilgili de bir sorun var. Puzolan sadece volkanik bölgelerde, İtalya ve İzlanda’da çıkarılıyor. Diğer ülkelere taşınması pahalı ve çevre dostu değil.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Roma Yapıları Binlerce Yıl Ayakta Kalırken, Bizimkiler Neden 50 Yılda Çöküyor?
Bilimsel Veriler Haftada Dört Gün Çalışmanın Etkinliğini Ortaya Koydu