RNA’yı Düzenleyerek Yaşlanmayı Yavaşlatan Protein Tanımlandı
Koreli bilim insanları, PELOTA proteininin yaşlanmayı yavaşlatmada ve ömrü uzatmada merkezi bir rol oynadığını gösterdi. Bu protein, hücrelerdeki RNA kalite kontrolünde ve “çöp toplama”da hayati bir rol oynuyor.
Şimdiye kadar yaşlanma araştırmaları DNA’ya odaklanmıştı. Ve haklı olarak da öyle. DNA, oksidatif stres, UV radyasyonu ve diğer faktörlerden kaynaklanan hasarları zamanla biriktirir.
Kromozomların uçlarındaki telomerler her hücre bölünmesiyle kısalır. DNA onarım sistemleri daha az verimli çalışır. Epigenetik değişiklikler gen ifadesini bozar.
Mitokondriyal DNA’daki mutasyonlar enerji metabolizmasını etkiler. Tüm bunlar hücresel yaşlanmaya ve yaşa bağlı hastalıklara yol açar. Ancak yeni çalışmada bilim insanları dikkatlerini RNA’ya çevirdi.
Yaşlandıkça hücrelerimizdeki DNA ve proteinlerin kalitesi bozulur ve bunun dejeneratif hastalıklara neden olduğu düşünülmektedir. Ancak yaşlanma ve RNA arasındaki ilişki yeterince anlaşılamamıştır.
Koreli bir araştırma ekibi, ribozomlar (hücrelerin içindeki protein üreten makineler) için PELOTA adı verilen bir kalite kontrol faktörünün yaşlanmayı yavaşlatmada ve yaşam süresini uzatmada merkezi bir rol oynadığını keşfetti.
RNA, yaşlanma sürecinde DNA’dan daha az önemli değildir
Kısa ömrü nedeniyle yaşlanma araştırmalarında yaygın olarak kullanılan bir nematod olan C. elegans’ı kullanan bilim insanları, PELOTA adlı bir proteinin uzun ömür için gerekli olduğunu keşfettiler.
PELOTA eksikliğinde ribozom kalite kontrolü bozulur. Bu, anormal mRNA’ların (erken durdurma kodonları veya diğer kusurları olanlar gibi) zamanında tanınmayıp yok edilemediği anlamına gelir.
Arızalı mRNA, ribozomlara yerleşerek hatalı, eksik veya toksik proteinlerin sentezlenmesine yol açar. Aynı zamanda, çalışma PELOTA eksikliğinin hücresel “çöp toplama” sistemi olan otofajiyi baskıladığını göstermiştir.
Sonuç çift taraflı bir darbedir: Hücre daha fazla kusurlu protein üretir ve bunları daha kötü kullanır. “Yanlış” proteinler birikerek zararlı kümeler oluşturabilir, hücresel yapıların işleyişini bozabilir ve nihayetinde hücre yaşlanmasını hızlandırabilir.
PELOTA bir nevi “kalite kontrolörü” görevi görerek, ribozomların zarara yol açmadan önce sorunlu mRNA’lardan kurtulmasına yardımcı olurken, aynı zamanda hücresel temizleme sistemlerini aktif tutuyor.
Bu mekanizma farelerde ve insanlarda benzerdi. Çalışma ayrıca, PELOTA kaybının kas yaşlanmasına ve Alzheimer hastalığına katkıda bulunabileceğini ve yaşa bağlı bozukluklarla bir bağlantı olabileceğini ortaya koydu.
Ortak yazar Profesör Seung Jae W. Lee şunları belirtiyor: “Kalite kontrolü ile yaşlanma arasındaki bağlantı DNA ve protein düzeylerinde iyi kurulmuş olsa da, RNA kalite kontrolünün yaşam süresi düzenlemesine işlevsel olarak katkıda bulunduğuna dair moleküler kanıtlar oldukça sınırlıdır.
Çalışma, anormal RNA’ların uzaklaştırılmasının yaşlanmanın düzenleyici ağında çok önemli olduğuna dair güçlü kanıtlar sunmaktadır.”
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: RNA’yı Düzenleyerek Yaşlanmayı Yavaşlatan Protein Tanımlandı
Bir Embriyonun Rahme Nasıl “Tutunduğu” İlk Kez Videoya Alındı