Peru’daki Şaşırtıcı Keşif: Avcı-Toplayıcılar Tarımı Bilmeden Nasıl Megalitik Plaza İnşa Etti

Peru'daki Şaşırtıcı Keşif: Avcı-Toplayıcılar Tarımı Bilmeden Nasıl Megalitik Plaza İnşa Etti?

Peru’daki Şaşırtıcı Keşif: Avcı-Toplayıcılar Tarımı Bilmeden Nasıl Megalitik Plaza İnşa Etti?

Piramitlerin Mısır ufkunu süslemesinden yaklaşık bir asır önce, Stonehenge’in inşasıyla aynı zamanlarda, dünyanın yarısında avcılar ve toplayıcılar çiftçilerinkine rakip olacak megalitik taş yapılar inşa ediyorlardı.

Bugüne kadarki en eski örneklerden biri olan ve büyük dik taşlardan yapılmış 18 metre (yaklaşık 60 ayak) genişliğinde dairesel bir plaza, yakın zamanda Peru’nun kuzeyindeki Callacpuma adlı bir vadide kazıldı.



İlk olarak yaklaşık altmış yıl önce bulunan antik alandan elde edilen bulgular, plazanın yaklaşık 4.750 yaşında olduğunu gösteriyor. Bu da onu tüm Amerika’da bulunan en eski monolitik yapılardan biri yapıyor.

Circular Plaza Peru'da
Peru’nun kuzeyindeki yaylalarda bulunan antik dairesel plazanın tepeden görünümü.

Anıtsal yapı, bu bölgede tarımın gerçek anlamda yükselişinden önce inşa edilmekle kalmamış, aynı zamanda seramik gibi teknolojilerden de öncesine dayanmaktadır.

Araştırmanın arkasındaki arkeologlar, “Peru’nun kuzey dağlık bölgelerinde, Callacpuma’daki plazayı inşa eden insanlar gıda üretimini denemeye başlamış olabilirler, ancak muhtemelen hala nispeten hareketli avcı-toplayıcılardı” diye yazıyor.

Bu nedenle plaza, yeni grup kimliklerini ilk kez müzakere etmek için bir araya gelen erken göçebe toplumların uzun süredir kayıp olan bir buluşma yeri olabilir.

Bazı anıtsal yapıların zaman çizelgesi.

Araştırmacı ekip, “[Callacpuma plazası] And Dağları’ndaki insanlar arasında kolektif inşaat, yer inşası ve sosyal bütünleşmenin kritik bir erken örneğidir” diye yazıyor.

Bu olağanüstü alan, her biri muhtemelen yaklaşık 50 metre uzaklıktaki çıplak ana kayadan yontularak çıkarılmış şekilsiz ve harçsız megalitik taşlardan inşa edilmiş iki eşmerkezli duvarla sınırlandırılmıştır.

Bu büyük ve ağır levhalar alana taşındıktan sonra, taşlar dikey olarak devrilmiş ve birbirlerine yakın bir şekilde arka arkaya yerleştirilmiştir. Oluşturdukları dairesel yapı iki girişe sahipti ve iki ya da üç oda içeriyordu.

Arkeologlar, bu mimari tarzın bölge için nadir olduğunu söylüyor.

Yakınlarda bulunan odun kömürünün radyokarbon tarihlemesi, plazanın M.Ö. 2632 ile 2884 yılları arasında, muhtemelen dini veya sosyal amaçlarla kullanıldığını gösteriyor.

Bu tarihleri bir perspektife oturtmak gerekirse, İnkaların Machu Picchu’yu 15. yüzyılda MS 1450 civarında inşa ettikleri ve Mayaların da ilk monolitlerini MÖ 1050 ile 750 yılları arasında inşa ettikleri düşünülüyor.

Peru kıyılarında bulunan ve Sechin Bajo adı verilen daha eski bir megalitik yapı, M.Ö. 3000 yıllarında inşa edilmiş bir batık plaza içermektedir. Ancak daha eski olan bu anıt, taş ve toprakla doldurulmuş taş yüzeyli duvarlardan yapılmıştır – farklı bir mimari tarz.

Callapcuma’daki plaza, bölgedeki benzer erken plaza inşa geleneklerinin bir dalı olabilir. Bu alanın keşfi, insan topluluklarının kalıcı, megalitik yapılar inşa edebilmeleri için mutlaka çiftçilik yapmaları gerekmediği fikrini destekliyor.

Göçebe avcı ve toplayıcıların bu tür başarıları gerçekleştirecek teşvik ya da beceriden yoksun olduğunu varsaymak, giderek artan bir incelemeyle karşı karşıya olan modası geçmiş bir bakış açısıdır.

Ne de olsa dünyanın bilinen en eski megaliti olan Göbekli Tepe, 11.000 yıl önce bugün Türkiye sınırları içinde kalan bölgede avcı-toplayıcı bir toplum tarafından inşa edilmişti. Uzmanlar bu insanların muhtemelen ölülerini uğurlamak ya da kutsal törenler düzenlemek için bu alanda bir araya geldiklerini düşünüyor.

Dairesel Plaza Planı
Antik dairesel plazanın planları (b) kullanılan taşların yakın çekimiyle (a). (Toohey ve diğ.,

“Callacpuma alanını inceleyen araştırmacılar, “Güney Amerika And Dağları dışında, örneğin Göbekli Tepe’deki erken anıtsal kolektif mimari örneğinde olduğu gibi, kıyı ve dağlık Orta And Dağları’nın Geç Prekermik döneminde anıtsal ritüel mimarinin inşası, belki de küçük gruplarla ilişkili inanç sistemlerinden daha kolektif ve bölgesel olarak odaklanmış inanç ve eylemlere geçişi içeren değişen bir sosyal dünyayı temsil ediyordu” diyor.

Taşlardan oluşan çember bugün pek bir şeye benzemiyor olabilir, ancak insanoğlu hakkında önemli bir hikaye anlatıyorlar.

Derleyen: Deniz KAFKAS

Kaynak: Peru’daki Şaşırtıcı Keşif: Avcı-Toplayıcılar Tarımı Bilmeden Nasıl Megalitik Plaza İnşa Etti?

Bilim insanları Dünya Tarihinden Milyonlarca Yılın Nerede Kaybolduğunu Cevapladı

Bilim insanları Dünya Tarihinden Milyonlarca Yılın Nerede Kaybolduğunu Cevapladı

Bir yanıt yazın

Bu site, istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanıyor. Yorum verilerinizin nasıl işlendiği hakkında daha fazla bilgi edinin.

Çok Okunan Yazılar