Neslinin Tükendiği Bilinen Dev Bir Kaplumbağa Türü Keşfedildi: Canlı ve Sağlıklı
Yüzyılı aşkın süredir neslinin tükendiği düşünülen dev bir kaplumbağa türü, tropik bir adada canlı ve sağlıklı bir şekilde keşfedildi.
Fernandina Adası Galapagos dev kaplumbağası (Chelonoidis phantasticus veya ‘fantastik dev kaplumbağa’) bir zamanlar sadece 1906’da bir bilimsel keşif sırasında toplanan tek bir örnekten biliniyordu. Ta ki, 2019’da Fernandina Adası’nda dolaşan Fernanda adlı dev bir dişi kaplumbağa bulunana kadar.
Bilim insanları, 116 yaşındaki erkek numuneyle birlikte Fernanda’nın DNA’sını çıkardılar. Communications Biology’de dün yayınlanan bir makalede araştırmacılar, ikisinin Chelonoidis phantasticus kaplumbağası olduğunu ve diğer tüm Galapagos dev kaplumbağa türlerinden genetik olarak farklı olduğunu ortaya koyuyor.
Fernandina Adası, Charles Darwin’in 1835’te ziyaret ettiği ve evrim teorisine ilham verdiği Galapagos Adaları’nın batı tarafında aktif bir yanardağdır.
Sırtında eyer benzeri çukura sahip olma, Galapagos kaplumbağalarına özgüdür ve phantasticus kaplumbağası bunu diğer türlerden daha belirgin bir şekilde gösterir.
Fernanda ayrıca başka bir yerden de taşınmış olabilir, çünkü kaplumbağalar yüzemezken bir kasırga veya fırtına sırasında adalar arasında yüzebilir veya denizciler tarafından taşınabilir.
Evrimsel araştırmacı Grant ve ekibi, bir kan örneğinden Fernanda’nın genomunu sıraladı ve müze örneğinin yanı sıra diğer 13 Galapagos dev kaplumbağa türüyle karşılaştırdı.
“Dürüst olmak gerekirse, şaşırdım, Fernanda’nın 100 yıldan uzun bir süre önce o adada bulduklarına çok benzediğini ve her ikisinin de diğer adaların kaplumbağalarından çok farklı olduğunu gördük.”
Canlı bir örneğin bulunması umut veriyor ve hala birçok gizem olduğu için yeni sorular da başlatıyor. Örneğin;
- Fernandina’da üreme programı başlatmak için tekrar tutsak alınabilecek daha fazla kaplumbağa var mı?
- Kaplumbağalar Fernandina’yı nasıl kolonileştirdi ve diğer dev Galapagos kaplumbağalarıyla evrimsel ilişkileri nedir?
‘Bu aynı zamanda geçmişi anlamak için müze koleksiyonlarını kullanmanın önemini de gösteriyor.’
Ada, iç kısmına erişimi engelleyen geniş lav alanları nedeniyle büyük ölçüde keşfedilmemiş olsa da, son keşifler sırasında daha fazla hayvan dışkısı ve en az iki kaplumbağanın bazı izleri bulundu.
Evrimsel biyolog Peter Grant, Fernanda’nın genomunun Chelonoidis phantasticus’un farklı Galápagos türlerinin bir karışımının ürünü olduğunu gösterdiğini söylüyor.
En yakın akrabaları, en yakın ve çok büyük ada olan Isabela’da değil, çok uzakta olan başka bir adada, Española’dadır. Ataların Fernandina’ya nasıl ulaştığı sorusu ise askıda kaldı.
Fernanda şu anda Santa Cruz Adası’ndaki bir kurtarma ve üreme tesisi olan Galápagos Ulusal Parkı Kaplumbağa Merkezi’nde.
Grant şunları ekledi: ‘Keşif bize izole yerlerde uzun süre kalabilen nadir türler hakkında bilgi veriyor. Biyologları, bir popülasyonun son birkaç bireyini onları yok olmanın eşiğinden geri getirmek için daha fazla aramaya teşvik ediyor.”
Şimdilik Fernanda, Pinta Adası Galapagos dev kaplumbağalarının sonuncusu olarak ünlenen Lonesome George ile benzer bir konumda.
Yalnız George, yaşamının son yıllarını esaret altında geçirdi, ancak asla üremedi ve 2012’de yaşlılıktan ölümünün ardından türlerinin soyu tükendi.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Tavuklar Nasıl Orman Kuşuyken Uçamayan Kanatlı, Tapınılırken Yenilir Oldu?
/Neslinin Tükendiği Bilinen Dev Bir Kaplumbağa Türü Keşfedildi: Canlı ve Sağlıklı /