NASA En Şaşırtıcı Yıldızın 20 Yıllık Videosunu Yayınladı

NASA En Şaşırtıcı

NASA En Şaşırtıcı Yıldızın 20 Yıllık Videosunu Yayınladı

Eta Carinae’nin çarpıcı patlaması muhtemelen insanlığın şimdiye kadar tanık olduğu en dramatik astronomik olaydı ve NASA patlamadan sonrasını gösteren yeni bir hızlandırılmış görüntü yayınladı.



Chandra X-ışını Gözlemevi’nin yirmi bir yıllık gözlemleri bir araya getirilerek Eta Carinae’nin filmi yapıldı. Film, ölçeğini ifade edecek sıfatlardan yoksun olduğumuz kadar büyük bir patlamanın artçı etkilerinin izini sürüyor.

19. yüzyılın ortalarında 18 yıl boyunca en parlak yıldızlar sıralaması, daha önce sönük olan Eta Carinae yıldızının listelere girip birkaç kez zirve yaparak Sirius’un ardından ikinci sıraya yerleşmesiyle altüst oldu. Kepler’in 1604’teki süpernovasından bu yana dünya böyle bir şey görmemişti ve Eta Carinae çok daha uzun süre parlak kaldı. Bu olaydan sorumlu olan yıldız şimdi o olayda savrulan tozla örtülüdür ve optik gökbilimcileri ne olduğunu anlama arayışlarında hayal kırıklığına uğratmaktadır, ancak X-ışınları gibi spektrumun diğer bölümlerinde çalışan araçlar daha başarılıdır.

Eta Carinae’nin gözlemlenmesini engelleyen tek şey toz değildi. O kadar güneyde yer alıyor ki, çağın en büyük teleskoplarından hiçbiri onu göremedi. Ancak son yıllarda, And Dağları’nın yükseklerinde önde gelen aletler inşa edildiğinde ve uzay teleskopları tüm gökyüzünü görebildiğinde astronomlar arayı kapatmaya başladı.

Eta Carinae aslında iki büyük yıldızdır. Küçük olanın kütlesi Güneş’in yaklaşık 30-80 katıdır. Daha büyük olanın ise şu anda 90-100 Güneş kütlesi civarında olduğu düşünülmektedir. Bu onu galaksi bölgemizdeki en büyük yıldızlardan biri yapar, ancak 200 yıl önce hala daha muazzamdı. Ekstra parlaklığı üreten “Büyük Patlama” Güneş’in kütlesinin 10 ila 45 katını fırlattı, bu da neden Chandra gibi araçlara ihtiyaç duyduğumuzu açıklıyor.

Chandra bile iki yıldızı ayrı ayrı görecek çözünürlükten yoksundur, ancak tespit edebildiği X-ışını emisyonlarının çarpık halkası gökbilimcilere davranışları hakkında çok fazla fikir vermiştir.

Bu gözlemler, Büyük Patlama sırasında fırlayan maddenin saatte 7 milyon kilometre (4,5 milyon mil/saat) gibi olağanüstü bir hızla genişlediğini ortaya koyuyor. Bu hızla Güneş’ten Dünya’ya bir günden daha kısa bir sürede ulaşır.

Eta Carinae’yi çevreleyen, Büyük Patlama ve önceki olaylarda fırlatılan madde bulutu Homunculus Nebulası olarak bilinir. İlk X-ışını teleskopları, içinde parlak bir kaynak halkası olduğunu ortaya çıkarmıştır. Ancak şimdi gökbilimciler üç kat daha büyük ikinci bir X-ışını üretim kabuğu tespit ettiler.

NASA’dan Dr. Michael Corcoran yaptığı açıklamada “Bu soluk X-ışını kabuğunu 1840’lardaki Büyük Patlama’nın patlama dalgası olarak yorumladık” dedi. “Eta Carinae’nin arka planının başka türlü bilemeyeceğimiz önemli bir bölümünü anlatıyor.”

Eta Carinae's complex surroundings reveals the interactions between the legacies of at least two eruptions
Eta Carinae’nin karmaşık çevresi, en az iki patlamanın mirası arasındaki etkileşimleri ortaya koyuyor
Resim Kredisi: NASA/SAO/GSFC/M. Corcoran ve diğ.

Kabuk ve Homunculus’un şekillerindeki benzerlik Corcoran ve meslektaşlarının her ikisinin de aynı olayın ürünü olduğu sonucuna varmalarına yol açtı. Büyük Patlama’nın 800 ila 220 yıl önce meydana gelen başka bir olaydan önce gerçekleştiğini düşünüyorlar. Bu olaydan kaynaklanan düşük yoğunluklu gaz insan standartlarına göre son derece hızlı hareket ediyor, ancak yine de Büyük Patlama’dan gelen yeterince yavaş malzeme yetişiyor ve milyonlarca dereceye ulaşan ve Chandra’nın gördüğü X-ışınlarını serbest bırakan bir şok dalgası yaratıyor. Homunculus’taki görünür materyal, hızın yaklaşık üçte biri ile hareket ederek geride kalıyor.

Maryland Üniversitesi’nden Dr. Kenji Hamaguchi, “Bu soluk X-ışını kabuğunun şekli aklımda kalan bir olay örgüsü” dedi. “Bu bize soluk kabuğun, Homunculus’un ve parlak iç halkanın muhtemelen yıldız sistemindeki patlamalardan kaynaklandığını gösteriyor.”

Sonunda Eta Carinae, parlaklığı en parlak yıldızlardan ziyade dolunaya daha yakın olan bir hipernova haline gelecek, ancak bunun ne zaman bekleneceği sorusu cevapsız kalmaya devam ediyor.

Çalışma The Astrophysical Journal’da açık erişimlidir.

Kaynak: https://www.iflscience.com

Derleyen: Figen Berber

En Parlak Yıldızların Gezegenleri Parçaladığı Bulundu

Bir yanıt yazın

Bu site, istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanıyor. Yorum verilerinizin nasıl işlendiği hakkında daha fazla bilgi edinin.

Çok Okunan Yazılar