Meditasyon ve Farkındalığın Konuşmadığımız Karanlık Bir Tarafı Var
Farkındalık, evde ücretsiz olarak uygulayabileceğiniz bir şey olduğundan, genellikle stres ve zihinsel sağlık sorunları için mükemmel bir çözüm gibi görünüyor.
Farkındalık, şu anda ne hissettiğinizin, düşündüğünüzün ve duyumsadığınızın farkında olmaya odaklandığınız Budist temelli bir meditasyon türüdür. Hindistan’da bulunan ilk kayıtlı kanıt 1.500 yıldan daha eskidir. Budistlerden oluşan bir topluluk tarafından yazılan Dharmatrāta Meditasyon Kutsal Kitabı, çeşitli uygulamaları tanımlamakta ve meditasyondan sonra ortaya çıkabilecek depresyon ve anksiyete belirtilerine dair raporlar içermektedir. Ayrıca psikoz, dissosiyasyon ve depersonalizasyon (insanların dünyanın “gerçek dışı” olduğunu hissetmesi) ataklarıyla ilişkili bilişsel anomalileri de detaylandırmaktadır.
Son sekiz yılda bu alanda yapılan bilimsel araştırmalarda bir artış olmuştur. Bu çalışmalar, olumsuz etkilerin nadir olmadığını göstermektedir. ABD’de düzenli olarak meditasyon yapan 953 kişilik bir örneklem kullanılarak yapılan 2022 tarihli bir araştırma, katılımcıların yüzde 10’undan fazlasının günlük yaşamları üzerinde önemli olumsuz etkileri olan ve en az bir ay süren yan etkiler yaşadığını göstermiştir.
2020’de yayınlanan ve 40 yılı aşkın bir süredir devam eden araştırmaların gözden geçirilmesine göre, en yaygın yan etkiler anksiyete ve depresyondur. Bunları psikotik veya sanrısal semptomlar, dissosiyasyon veya depersonalizasyon ve korku veya dehşet takip etmektedir. Araştırmalar ayrıca, olumsuz etkilerin daha önce ruh sağlığı sorunları olmayan kişilerde, meditasyona yalnızca ılımlı bir şekilde maruz kalan kişilerde ortaya çıkabileceğini ve uzun süreli semptomlara yol açabileceğini ortaya koymuştur.
Batı dünyası da uzun süredir bu olumsuz etkilere ilişkin kanıtlara sahipti. Bilişsel-davranışsal bilim hareketinin önemli isimlerinden Arnold Lazarus, 1976 yılında meditasyonun gelişigüzel kullanıldığında “depresyon, ajitasyon ve hatta şizofrenik dekompansasyon gibi ciddi psikiyatrik sorunlara” yol açabileceğini söylemiştir.
Farkındalığın insanların refahına fayda sağlayabileceğine dair kanıtlar var. Sorun şu ki, farkındalık koçları, videolar, uygulamalar ve kitaplar insanları potansiyel olumsuz etkiler konusunda nadiren uyarıyor. Yönetim profesörü ve Budist öğretmen Ronald Purser, 2023 tarihli McMindfulness kitabında farkındalığın bir tür “kapitalist ruhanilik” haline geldiğini yazmıştır. Sadece ABD’de meditasyon 2,2 milyar ABD Doları (1,7 milyar Sterlin) değerindedir. Farkındalık endüstrisinin önde gelen isimleri meditasyonla ilgili sorunların farkında olmalıdır.
Farkındalık hareketinin arkasındaki önemli isimlerden biri olan Jon Kabat-Zinn, 2017 yılında Guardian’a verdiği bir röportajda “[olumlu etkilere ilişkin] araştırmaların yüzde 90’ının vasatın altında olduğunu” itiraf etmiştir. Jon Kabat-Zinn, 2015 Birleşik Krallık Mindfulness Tüm Partiler Parlamento Raporu’na yazdığı önsözde, mindfulness meditasyonunun nihayetinde “insan ve bireysel vatandaşlar olarak, topluluklar ve toplumlar olarak, uluslar olarak ve bir tür olarak kim olduğumuzu” dönüştürebileceğini öne sürüyor. Farkındalığın sadece tek tek insanları değil, insanlığın gidişatını değiştirme gücüne yönelik bu dini benzeri coşku, savunucular arasında yaygındır. Farkındalık pratiği yapan pek çok ateist ve agnostik bile bu pratiğin dünyada barış ve şefkati artırma gücüne sahip olduğuna inanmaktadır.
Medyada farkındalık üzerine yapılan tartışmalar da bir şekilde dengesiz olmuştur. 2015 yılında klinik psikolog Catherine Wikholm ile birlikte yazdığım Buddha Pill adlı kitabımda meditasyonun olumsuz etkileri üzerine yapılan araştırmaları özetleyen bir bölüm yer alıyordu. Bir New Scientist makalesi ve BBC Radio 4 belgeseli de dahil olmak üzere bu bölüm medyada geniş yer buldu. Ancak 2022 yılında meditasyon bilimi tarihindeki en pahalı çalışma (araştırma hayır kurumu Wellcome Trust tarafından 8 milyon ABD dolarından fazla finanse edilmiştir) medyada çok az yer almıştır. Çalışma, 2016-2018 yılları arasında Birleşik Krallık’taki 84 okulda 8.000’den fazla çocuğu (11-14 yaş arası) test etmiştir. Sonuçlar, farkındalığın bir kontrol grubuna kıyasla çocukların zihinsel refahını iyileştirmede başarısız olduğunu ve hatta zihinsel sağlık sorunları riski altında olanlar üzerinde zararlı etkileri olabileceğini göstermiştir.
Etik Çıkarımlar
Farkındalık uygulamalarını satmak, insanlara meditasyon dersleri vermek ve hatta farkındalığı klinik uygulamalarda yan etkilerinden bahsetmeden kullanmak etik midir? Bu etkilerin ne kadar çeşitli ve yaygın olduğuna dair kanıtlar göz önüne alındığında, cevap hayır olmalıdır. Ancak, birçok meditasyon ve farkındalık eğitmeni bu uygulamaların sadece iyi şeyler yapabileceğine inanıyor ve olumsuz etki potansiyelinden haberdar değil. Meditasyonun olumsuz etkilerinden muzdarip olan insanlardan duyduğum en yaygın açıklama, öğretmenlerin onlara inanmadığıdır. Onlara genellikle meditasyon yapmaya devam etmeleri ve bunun geçeceği söyleniyor.
Meditasyonun nasıl güvenli bir şekilde uygulanacağına dair araştırmalar henüz yeni başladı, bu da insanlara verilecek net bir tavsiyenin henüz olmadığı anlamına geliyor. Meditasyonun olağandışı bilinç durumlarıyla ilgilenmesi ve bu durumları anlamamıza yardımcı olacak psikolojik zihin teorilerine sahip olmamamız daha geniş bir sorundur. Ancak insanların bu yan etkiler hakkında bilgi edinmek için kullanabilecekleri kaynaklar vardır. Bunlar arasında ciddi yan etkiler yaşamış meditatörler tarafından hazırlanmış web siteleri ve bu konuya ayrılmış bölümleri olan akademik el kitapları bulunmaktadır. ABD’de bir farkındalık araştırmacısı tarafından yönetilen, akut ve uzun vadeli sorunlar yaşamış kişilere adanmış bir klinik hizmet bulunmaktadır.
Şimdilik, meditasyon bir esenlik veya tedavi aracı olarak kullanılacaksa, halkın zarar verme potansiyeli hakkında bilgilendirilmesi gerekmektedir.
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: Meditasyon ve Farkındalığın Konuşmadığımız Karanlık Bir Tarafı Var
https://theconversation.com/institutions/coventry-university-1346
Depresyon Tedavisinde Sessiz Devrim: Ketamin Hapı İlk Denemelerde Umut Veriyor
Depresyon Tedavisinde Sessiz Devrim: Ketamin Hapı İlk Denemelerde Umut Veriyor
Meditasyon ve Farkındalığın Konuşmadığımız Karanlık Bir Tarafı Var