Pompeii’de Kazı Yapan Arkeologlar Freskte Ortaya Çıkan Pizzanın Atasını Buldu
Bu yılın başlarında, bir arkeolog ekibi Pompeii volkanik mezarının içinde saklı olan bazı lezzetli sırları araştırdı. Tahmin edin ne oldu? Çok sevilen İtalyan pizzasının eski bir atasına benzeyen bir fresk ortaya çıkardılar!
İtalya Kültür Bakanlığı Salı günü yaptığı açıklamada, arkeologlardan oluşan bir ekibin Pompeii’de “pizzaya benzeyen” bir fresk natürmort keşfettiğini duyurdu. M.S. 79 yılında Vezüv Yanardağı’nda meydana gelen büyük bir patlamayla yerle bir olan bu gösterişli Roma kenti, anında kül ve sünger taşı katmanlarının altına gömülmüş ve bu sayede neredeyse 2.000 yıl boyunca korunabilmiştir.
İtalyan Bakanlığı, resmedilen şeyin aslında bugün bildiğimiz şekliyle tamamen evrimleşmiş bir pizza olmadığını kabul ediyor. Bakanlık, “Teknik olarak” freskin “yassı ekmeği” tasvir ettiğini çünkü bir pizzanın domates ve mozzarella içerdiğini kabul ediyor. Ancak arkeologlar, popüler modern yemeğin “uzak bir akrabası olabileceğini” söyledi. Bakanlık ayrıca ekmeğin “nar veya hurma ile yenmiş ya da baharat ve bir tür pesto sosu ile süslenmiş” olabileceğini söyledi. Aynı tepside bir şarap kadehi ve diğer meyveler de tasvir edilmiştir.
‘Pompeii pizzası’ freski, süslenmiş kırık bir duvarın parçasıdır.
Pompeii’nin Fırın Bolluğu
Fresk, büyük bir özel evin salonuna bitişik bir fırında keşfedildi. Kültür Bakanlığı, 19. yüzyılda kazılan alanda ocak ayında yapılan kazılarda ilk kez “antik pizzanın” tespit edildiğini açıkladı.
Ekmek, Pompeii’nin Romalı nüfusu için temel bir gıdaydı ve fırınlar kent sakinlerine ekmek ve diğer unlu mamulleri sağlayan hayati kuruluşlardı. Derin kül ve pomza katmanlarında yapılan arkeolojik kazılar; fırınlar, öğütme ekipmanları ve depolama alanlarıyla birlikte 80’den fazla fırını ortaya çıkarmıştır.
Fresk, Pompeii’deki Regio IX’un 10. alanındaki bir evde bulunmuştur.
Freskin Arkasındaki El Sanatları
Yassı ekmeğin freski aslında antik el sanatları ve beceriler kütüphanesine erişebileceğimiz bir portaldır. Tahıl, çoğunlukla buğday, hamur yapmak için suyla karıştırılmadan önce dairesel taş değirmen taşları kullanılarak un haline getirilirdi. Tatlı ekmek yapmak için bal, lezzet ve doku için de fındık, meyve ve sebze eklenirdi. Hamur farklı türde somunlar ve yassı ekmekler şeklinde şekillendirilir, ardından taş ya da tuğladan yapılmış kubbe şeklindeki ekmeklerin içine yerleştirilirdi.
Bu Ocak ayında Pompeii’de gözleme keşfedilmesi arkeolojik kayıtlara kesinlikle katkıda bulunurken, 2020’nin sonlarında bir thermopolium’da benzer bir fresk daha keşfedildi. Pompeii’nin Regio V’indeki pizza benzeri bazlamayı tasvir eden bu fresk, Roma İmparatorluğu’ndaki fast-food işletmelerinin erken dönem biçimlerine dair bilgiler sağladı.
Pizzanın Gizli Tarihi
Bazlamanın Antik Kökenleri
2021 yılının başlarında Ancient Origins News için Pompeii’de “antik bir fast food mekânı” olarak tanımlanan “Thermopolium “un açılış haberini yapmıştım. O makalede, antik Pompeii halkının “son derece çalışkan olduğunu ve kendi özel mutfaklarını karşılayamayan işçi sınıfı insanlar arasında çok popüler olan hazır sıcak yiyecekler” olduğunu açıklamıştım.
Yassı ekmeğin antik kökenleri yaklaşık 14.500 yıl önce Ürdün’ün Kara Çöl bölgesine kadar uzanmaktadır. Arkeologlar, eski bir avcı-toplayıcı toplum olan Natufian kültürü tarafından yapılan ve “Natufian ekmeği” olarak bilinen yassı ekmek benzeri somunların kömürleşmiş kalıntılarını ortaya çıkardı. Ekmek, yabani arpa ve yulafın un haline getirilip suyla karıştırıldıktan sonra sıcak taşlar üzerinde ya da basit fırınlarda pişirilmesiyle elde ediliyordu. Bu keşif, yassı ekmeğin belki de on binlerce yıldır insan mutfak tarihinin bir parçası olduğunu göstermektedir.
‘Dilim’in Yükselişi Pompeii Pizzasından Önceye Dayanıyor
Pizza benzeri bir yemeğe yapılan en eski “kayıtlı” (yazılı) atıf, M.Ö. 5. yüzyılda Antik Yunan’a kadar uzanmaktadır. Yunan şair Archestratus, “Hedypatheia” (Lüks Yaşam) adlı gastronomik şiirinde, üzerine çeşitli malzemeler konulan bir çeşit gözleme olan “plakous” adlı bir yemekten bahsetmiştir.
Latince “yassı ekmek” ya da “pişmiş hamur” anlamına gelen “pinsa” kelimesinden türetilen “pizza” kelimesi, yazılı kayıtlarda ilk olarak 10. yüzyılın sonlarında Güney İtalya’da herhangi bir özel malzemesi olmayan sade bir yassı ekmeğe atıfta bulunurken görülür. Ancak modern pizza, 18. ve 19. yüzyıllarda İtalya’nın Napoli kentinde; domates sosu, peynir ve çeşitli malzemelerle doldurulmuş yuvarlak, ince bir hamur olarak doğmuştur.
Kaynak: https://www.ancient-origins.net
Derleyen: Simge Kara
Bilim insanları 2030’da ne yiyeceğimizi tahmin etti: Laboratuvar etleri ve böcekli pizzalar