Mars’ta Sıvı Suya İşaret Eden Yeni Veriler Bulundu
Tuzlu sular üzerine yapılan araştırmalar, donla kaplı bölgelerin Mars’ta gelecekteki yaşanabilirlik ve astrobiyolojik keşifler için en umut verici adaylar olduğunu gösteriyor.
Mars’taki sert, soğuk ve aşırı kuru koşullar nedeniyle bilim insanları uzun zamandır gezegenin yüzeyinde sıvı suyun bulunamayacağına inanıyor. Oysa sıvı su, bildiğimiz yaşam için temel bir bileşen. Varlığı için en umut verici olasılık, saf sudan çok daha düşük sıcaklıklarda sıvı halde kalan tuz açısından zengin çözeltiler olan tuzlu sularda yatıyor. Yine de, bu tür tuzlu suların Mars koşullarında gerçekten oluşup oluşamayacağı belirsizliğini koruyor.
Arkansas Üniversitesi Uzay ve Gezegen Bilimleri Merkezi’nde doçent olan Vincent Chevrier, yirmi yılını bu soruyu araştırarak geçirdi. Şimdi, bir cevabı olduğuna inanıyor: “Evet, oluşabilir.”
Chevrier, bulgularını Nature Communications Earth and Environment dergisinde yayınlanan yakın tarihli bir çalışmada sundu ve sıvı tuzlu suların Mars’ta gerçekten oluşabileceğine dair ikna edici bir argüman ortaya koydu.
Bir Araştırmacının Yirmi Yıllık Görevi
Chevrier, Viking 2’nin Mars’taki iniş alanından alınan meteorolojik verileri bilgisayar modellemesiyle birleştirerek, eriyen kırağı nedeniyle kış sonu ve ilkbahar başında kısa bir süreliğine tuzlu su oluşabileceğini belirledi. Bu, Mars’ın yüzeyinde tamamen sıvı su bulunmadığı varsayımına meydan okuyor ve benzer süreçlerin özellikle orta ve yüksek enlemlerde olmak üzere diğer kırağılı bölgelerde de meydana gelebileceğini öne sürüyor.
1976’da Mars’a inen Viking 2’den alınan veriler, Chevrier’in deyişiyle, “Mars’taki donu net bir şekilde gözlemleyen, tanımlayan ve karakterize eden tek görevdi.” Eriyen kırağı, Mars’ta sıvı tuzlu su bulmak için en iyi şansı sunar, ancak bir sorun var: Mars’taki don hızla süblimleşme eğilimindedir, bu da Mars’ın benzersiz atmosfer koşulları nedeniyle sıvı halde zaman geçirmeden katı halden gaz haline geçtiği anlamına gelir.
Ancak Viking 2 verilerini Mars İklim Veritabanı’ndan alınan verilerle birleştirerek Chevrier, kış sonu ve ilkbahar başında tuzlu su oluşumu için koşulların uygun olduğu kısa bir zaman aralığı olduğunu tespit edebildi. Özellikle, gün içinde iki noktada koşulların ideal olduğu bir Mars ayı (kabaca iki Dünya ayına eşdeğer) dönemi vardır: kabaca sabahın erken saatleri ve öğleden sonra geç saatler.
Mars’ta bol miktarda tuz bulunur ve Chevrier uzun zamandır perkloratların tuzlu su oluşumu için en umut verici tuzlar olduğunu, çünkü son derece düşük ötektik sıcaklıklara (tuz-su karışımının erime noktası) sahip olduklarını ileri sürmüştür. Kalsiyum perklorat tuzlu suyu eksi 75 santigrat derecede katılaşırken, Mars’ın ekvatorunda ortalama yüzey sıcaklığı eksi 50 santigrat derecedir; bu da kalsiyum perklorat tuzlu suyunun sıvı kalabileceği bir bölge olabileceğini düşündürmektedir.
Tuzlu Sular Ne Zaman ve Nerede Var Olabilir?
Bilinen verilere dayanan modelleme, kış sonu ve ilkbahar başında bir ay boyunca günde iki kez, kalsiyum perklorat tuzlu sularının oluşabileceği mükemmel bir zaman aralığı olduğunu doğruladı çünkü sıcaklık tam olarak eksi 75 °C civarında seyrediyor. Günün diğer saatlerinde ise hava ya çok sıcak ya da çok soğuk oluyor.
Chevrier’in bulguları tuzlu suların varlığını kesin olarak kanıtlamasa da, bunların düzenli olarak az miktarda da olsa var olduklarına dair güçlü bir kanıt sunuyor. Geçmiş veya gelecekteki bir iniş aracı tarafından kalsiyum perklorat tuzlu suyuna dair doğrudan bir kanıt bulunsa bile, bu büyük miktarlarda olmazdı. Kalsiyum perklorat, Mars regolitinin yalnızca yaklaşık %1’ini oluşturur ve Mars’ta oluşan buz tabakası son derece incedir; bir milimetreden çok daha incedir. Bu nedenle, çok fazla su üretmesi, hatta insan yaşamını destekleyecek kadar su üretmesi pek olası değildir.
Ancak bu, gezegenin çok daha soğuk ve kuru bir gezegene uyum sağlamış bir yaşamı destekleyemeyeceği anlamına gelmiyor.
Her iki durumda da Chevrier, tuzlu suların yerleşik koşullar altında oluşabileceğini bulmaktan cesaret alıyor ve daha fazla doğrulama bekliyor. Makalesinin sonuç bölümünde şunları belirtiyor: “Tuzlu su oluşumu ile mevsimsel don döngüleri arasındaki güçlü korelasyon, geçici su aktivitesinin en olası olduğu belirli dönemleri vurguluyor ve bu da gelecekteki astrobiyolojik araştırmaların planlanmasına rehberlik edebilir.
“Yerinde higrometreler [havadaki nem içeriğini ölçmek için] ve kimyasal sensörlerle donatılmış robotik iniş araçları, tuzlu su oluşumunu doğrudan tespit etmek ve bu sıvıların kalıcı olduğu zaman ölçeklerini sınırlamak için bu mevsimsel aralıkları hedefleyebilir.”
Kaynak: https://scitechdaily.com
Mars’ın Su Sırrı: Okyanuslar Yüzeyden Yeraltına Nasıl Geçti?