Mars’ın Su Sırrı: Okyanuslar Yüzeyden Yeraltına Nasıl Geçti?
Bir zamanlar okyanuslara, nehirlere ve göllere ev sahipliği yapan Mars, milyarlarca yıl önce çok daha ıslak bir dünyaydı – peki tüm bu suya ne oldu?
Bir çift UT Austin yüksek lisans öğrencisi bulmacanın eksik bir parçasını ortaya çıkardı: suyun yüzeyden Mars kabuğunun derinliklerine sızması için geçen süre.
Mars’ın Gizemli Su Döngüsü
Milyarlarca yıl önce Mars yüzeyinde nehirler ve göller akıyordu. Ancak bilim insanları Kızıl Gezegen’in antik su döngüsünün tam olarak nasıl işlediğini anlamakta uzun süre zorlandılar.
Şimdi, Austin’deki Teksas Üniversitesi’nden iki yüksek lisans öğrencisi büyük bir eksik parçanın tamamlanmasına yardımcı oldu. Araştırmaları, Mars’ın yüzey suyuna ne olduğu ve ne kadarının hala yeraltında saklanıyor olabileceği konusuna yeni bir ışık tutuyor.
Mohammad Afzal Shadab ve Eric Hiatt adlı öğrenciler bilgisayar modelleri kullanarak suyun Mars yüzeyinden yeraltındaki derin akiferlere sızmasının ne kadar süreceğini tahmin ettiler. Mars’ın erken dönemlerinde bu sürecin 50 ila 200 yıl arasında sürmüş olabileceğini buldular. Buna karşılık Dünya’da su, su tablasına sadece birkaç günde ulaşabiliyor.
Geophysical Research Letters dergisinde yayınlanan bulgular, Mars’ın bir zamanlar bol olan suyunu nasıl kaybettiğine dair önemli bir gizemin çözülmesine yardımcı oluyor.
UT Jackson Yerbilimleri Okulu’nun araştırmasına göre milyarlarca yıl önce Mars’taki su sızma oranlarını gösteren harita. Mars toprağına batan yüzey suyunun bir mil aşağıdaki su tablasına ulaşması 50 yıl (daha sıcak renkler) ile 200 yıl (daha soğuk renkler) arasında sürmüştür. Kredi: Mohammad Afzal Shadab
Mars Suyunun Gizli Derinlikleri
Ekip ayrıca yüzeyin altına sızan su miktarının muhtemelen muazzam olduğunu keşfetti – tüm gezegeni en az 300 fit suyla kaplamaya yetecek kadar. Bu, Mars’ın toplam suyunun önemli bir kısmının uzaya kaçmamış olabileceğini, bunun yerine toprağa battığını ve orada kaldığını gösteriyor.
Bu içgörü, araştırmacıların Mars’ın tüm su döngüsünün daha net bir resmini oluşturmalarına yardımcı oluyor. Şu anda Princeton Üniversitesi’nde doktora sonrası araştırmacı olan Shadab, suyun gezegenin kabuğu boyunca nasıl hareket ettiğini bilmenin, buharlaşmak, geri yağmak ve eski gölleri ve okyanusları doldurmak için ne kadar mevcut olduğunu tahmin etmeye yardımcı olabileceğini açıkladı.
Çalışmanın başyazarı Shadab, “Bunu, su ve karanın milyonlarca yıl boyunca birlikte bugünkü duruma nasıl evrildiğine dair [entegre bir modele] uygulamak istiyoruz” dedi. “Bu bizi Mars’taki suya ne olduğunu yanıtlamaya çok yaklaştıracak.”
Mars: Islaktan Kuruya
Günümüzde Mars, en azından yüzeyde, büyük ölçüde kurudur. Ancak 3 ila 4 milyar yıl önce – Dünya’da yaşamın başladığı zamanlarda – okyanuslar, göller ve nehirler Mars’ın dağları ve kraterleri boyunca vadiler oymuş ve kayalık yüzeyde kıyı şeridi oluşturmuştur.
Nihayetinde Mars’ın suyu Dünya’nınkinden farklı bir yol izledi. Suyun çoğu ya yerkabuğunda kilitli kalmış ya da Mars’ın atmosferiyle birlikte uzaya kaybolmuştur. Yüzeyin yakınında ne kadar su bulunduğunu anlamak, bilim insanlarının yaşam için gerekli kimyasal bileşenleri oluşturacak kadar uzun süre doğru yerlerde olup olmadığını belirlemelerine yardımcı olabilir.
UT Jackson Yerbilimleri Okulu’ndan kısa süre önce doktora derecesiyle mezun olan yazar Hiatt, yeni bulguların Mars’ın erken dönemlerine ilişkin alternatif bir tabloya katkıda bulunduğunu, bu tabloda Dünya’da olduğu gibi buharlaşma yoluyla atmosfere geri dönen ve okyanusları, gölleri ve nehirleri yeniden doldurmak için yağan suyun çok az olduğunu söyledi.
“Mars’ın erken dönemleri hakkında düşünme şeklim, sahip olduğunuz herhangi bir yüzey suyunun, okyanusların veya büyük göllerin çok geçici olduğudur” dedi. “Mars’ta su bir kez toprağa karıştığında, yok olmuş sayılırdı. O su bir daha asla geri gelmiyordu.”
Gelecekteki Keşifler İçin Umut
Araştırmacılar, bulguların Mars’taki potansiyel yaşam için tamamen kötü haber olmadığını söyledi. Hiatt, hiç değilse yer kabuğuna sızan suyun uzaya kaybolmadığını söyledi. Bu bilgi bir gün Kızıl Gezegen’de bir yerleşimi sürdürmek için gömülü su kaynakları arayan gelecekteki kaşifler için önemli olabilir.
Kaynak: https://scitechdaily.com