Mars’ta Antik Yaşamın Sırrını Taşıyabilecek 16 Bölge
Yeni bir araştırma, antik Mars’ın bir zamanlar Dünya’nın bazı büyük su havzalarıyla karşılaştırılabilir ölçekte geniş nehir drenaj sistemlerine ev sahipliği yaptığını ortaya koyuyor.
Milyarlarca yıl önce, yağışlar Mars’ın yüzeyini şekillendirdi. Su, arazide hareket ederek vadilerde ve nehir kanallarında birikti ve sonunda kraterleri doldurarak taştı. Bu akıntılar daha sonra kanyonlardan geçerek bir zamanlar gezegende var olan büyük bir okyanusa ulaşmış olabilir.
Dünya’da, büyük nehir sistemlerini çevreleyen bölgeler bilinen biyolojik açıdan en zengin yerler arasındadır. İyi bilinen bir örnek, on binlerce belgelenmiş türe ev sahipliği yapan Amazon Nehri havzasıdır. Bilim insanları, Mars’ın bir zamanlar Dünya’dakilere benzer nehir ağlarına ev sahipliği yapmış olması durumunda, bu alanların sıvı suyun hala mevcut olduğu erken yaşam için uygun koşullar sağlamış olabileceğine inanıyor.
Austin’deki Teksas Üniversitesi araştırmacıları tarafından PNAS’ta yayınlanan yeni bir çalışma, Mars’taki büyük nehir drenaj sistemlerini net bir şekilde tanımlayan ilk çalışmadır. Ekip, gezegendeki yaşam için en umut verici ortamlardan bazılarını sunabilecek 16 geniş havzanın haritasını çıkardı.
UT Jackson Jeoloji Okulu’nun Dünya ve Gezegen Bilimleri Bölümü’nde yardımcı doçent ve makalenin ortak yazarı Timothy A. Goudge, “Mars’ta nehirler olduğunu uzun zamandır biliyorduk,” dedi. “Ancak nehirlerin küresel ölçekte büyük drenaj sistemleri halinde ne ölçüde organize olduğunu gerçekten bilmiyorduk.”
Bu anlayışı kazanmak için Goudge ve doktora sonrası araştırmacı Abdallah S. Zaki, Mars’ın vadi ağlarını, göllerini ve nehirlerini haritalayan daha önce yayınlanmış birkaç veri setini birleştirdi. Bu kaynakları birleştirerek, drenaj sistemlerinin tam kapsamını yeniden oluşturabildiler ve genel boyutlarını hesaplayabildiler.
Gezegen Çapında Bir Yeniden Yapılandırma
Analizleri, vadi sistemleri, akarsular, göller, kanyonlar ve tortu birikintilerinden oluşan 19 ana grup ortaya çıkardı. Bunlardan 16’sı, en az 100.000 kilometrekarelik bir alanı kaplayan birbirine bağlı su havzaları oluşturdu; bu da Dünya’daki büyük bir nehir havzasının minimum boyutuyla eşleşiyor. Bu, tüm Mars yüzeyinde bu tür özellikleri belirlemeye yönelik ilk kapsamlı çabayı temsil ediyor.
Araştırmaya liderlik eden Zaki, “Yapılabilecek en basit şeyi yaptık. Sadece haritalarını çıkardık ve bir araya getirdik,” dedi.
Dünya’da, en az 100.000 kilometrekarelik bir alanı kaplayan büyük su havzaları, Mars’takinden çok daha yaygındır; 91 tane var. Gezegenin en büyüğü olan Amazon Nehri havza sistemi yaklaşık 6,2 milyon kilometrekaredir. Teksas’ın Colorado Nehri havza sistemi ise 103.300 kilometrekarelik alanıyla ancak büyük sayılabilecek bir alan.
Mars’taki Paraná Valles drenaj sistemini oluşturan vadi ağları, göller ve nehirler. Kaynak: Abdallah S. Zaki ve diğerleri.
Bu büyük nehir havzalarının bulunduğu yerlerde yaşam başlar. Genel bir kural olarak, nehir ne kadar büyükse, sistem boyunca o kadar fazla besin taşınır. Bu nedenle, gezegendeki en çeşitli ekosistemlerden bazıları en büyük drenaj havzalarında bulunur. İndus Nehri havzası gibi bu havzaların en geniş alanları genellikle insan medeniyetinin beşiği olarak kabul edilir.
Dünya’da tektonik aktivite, suyun nereye akacağını belirleyen ve onu diğer sistemlere bağlayan dağlar, vadiler ve diğer çeşitli topografyalar oluşturmuştur. Bu değişken topografya, büyük bir drenaj sistemini oluşturan unsurların bir parçasıdır. Araştırmacılar, Mars’ta tektonik aktivite olmadığı için daha az sayıda büyük drenaj sistemine sahip olduğunu belirtti.
Yine de, büyük drenaj sistemleri gezegenin eski arazisinin yalnızca %5’ini oluşturmasına rağmen, araştırmacılar bunların Mars’taki nehirler tarafından aşındırılan toplam malzemenin yaklaşık %42’sini temsil ettiğini buldu.
Zaki, tortulların besin içerdiğinden, geçmiş yaşam belirtileri aramak için en iyi yerlerin bunlar olduğunu söyledi; Ancak tortunun tam olarak nereye gittiğini tespit etmek için daha fazla çalışma yapılması gerekiyor.
Yaşanabilirlik İşaretleri Aramak
“Mesafe ne kadar uzun olursa, kayalarla etkileşime giren su o kadar fazla olur, bu nedenle yaşam belirtilerine dönüşebilecek kimyasal reaksiyonların olasılığı o kadar artar,” dedi.
Mars, araştırmacıların daha küçük drenaj sistemlerinden oluşan bir mozaik olarak tanımladığı alanlarla kaplıdır. Her biri potansiyel olarak yaşanabilir bir ortamı temsil etse de, araştırmacılar 16 büyük drenaj alanının Mars’ın yaşanabilirliği için gelecekteki çalışmalar için en değerli alanlar olabileceğini söyledi.
Goudge, “Gelecekteki görevler ve yaşam aramak için nereye gidebileceğiniz konusunda düşünülmesi gereken gerçekten önemli bir konu,” dedi.
Bölüm Başkanı Danny Stockli, bu araştırmanın Jackson Okulu’ndan çıkan etkili çalışmaların bir başka örneği olduğunu söyledi.
“Tim Goudge ve ekibi, Mars’ın gezegen yüzeyinin ve hidrolojik süreçlerinin anlaşılmasına çığır açan katkılarda bulunarak bu alanda lider olmaya devam ediyor,” dedi.
Kaynak: https://scitechdaily.com