Mars’ın Dönüşü Hızlanıyor, Ancak Bilim İnsanları Nedenini Bulamıyor
Mars’ın içinden alınan kayıtlar Kızıl Gezegen’in dönüşünün bugüne kadarki en doğru ölçümünü sağladı.
Artık emekli olan Insight’tan elde edilen verilere göre Mars’ın dönüşü her yıl yaklaşık dört milisaniye hızlanıyor. Bu çok küçük bir miktardır, bir Mars gününün uzunluğunu Mars yılı başına sadece bir milisaniye kısaltır, bunun nedeni hemen belli değildir.
Ancak bu keşif Mars’ın ve geçmişteki evriminin daha iyi anlaşılmasını sağlayabilir. Bu ivmeyi açıklamak için şu anda tercih edilen hipotezler arasında kutup buzullarındaki malzeme birikimindeki uzun vadeli eğilimler ve Mars’ın iç dinamikleri yer alıyor.
NASA’nın Jet İtiş Gücü Laboratuvarı’nda gezegen jeofizikçisi olan Bruce Bannert şunları söyledi. ‘Uzun zamandır Mars’ta Insight gibi bir jeofizik istasyonu kurmaya çalışıyordum.
InSight’ın gücü tükendi ve Aralık 2022’de emekliye ayrılacak, ancak dört yıllık çalışması sırasında elde edilen veriler bilim insanlarına üzerinde düşünecekleri çok şey verdi. Mars keşif aracının Mars’ın iç kısımlarına yönelik gözlemleri yalnızca dört yıl sürmüş olsa da, Mars’a ilişkin anlayışımızda devrim yaratmıştır. Sismik kayıtlar sadece Mars’ın iç yapısını değil, aynı zamanda sıvı çekirdeğin bileşimini ve devam eden kabuk deformasyonunu da ortaya çıkardı.
Bu aydınlatıcı ölçümler sismik kayıtlardan değil, InSight Rotasyon ve İç Yapı Deneyi (RISE) aracı ile Dünya’daki NASA Derin Uzay Ağı arasındaki radyo iletişiminden elde edildi.
Dünya ve Mars hareket ettikçe ve döndükçe, sinyaller ikisi arasında sıçradı ve bilim insanlarının Mars’ın dönüşünü doğru bir şekilde ölçebilecek radyo frekanslarındaki ince değişiklikleri aramasına izin verdi.
Mars’ın Dünya ile iletişim halinde olduğu 900 güne dayanarak, ekip çok küçük ivmeler buldu. Bu durum Mars’ın kütlesinin yeniden dağılımıyla ilgili olabilir. Ay, okyanusları çekerek Dünya’nın kütlesini yeniden dağıtır.
Mars’ta okyanus yoktur. Bilim insanlarının ivmelenmenin en olası nedenini belirlemek için daha derin bir analiz yapmaları gerekiyor.
RISE verileri ayrıca bilim insanlarının sıvı hareketinin neden olduğu natasyon adı verilen yalpalamayı ölçerek Mars çekirdeğinin ölçümlerini iyileştirmelerini sağladı. Sismik veri ölçümleri, Mars çekirdeğinin yarıçapının 1,780-1,830 km (1,137 mil) ile çok büyük olduğunu ve gezegenin yarıçapı olan 3,390 km’nin yarısından fazla olduğunu göstermektedir. Sismik analizler de çekirdeğin yoğunluğunun santimetre küp başına 6.2 ila 6.3 gram arasında olduğunu göstermiştir.
RISE verileri, 1.835 km’lik bir çekirdek yarıçapı ve santimetreküp başına 5,9 ila 6,3 gramlık bir çekirdek yoğunluğu ile bu ölçümlerle takdire şayan bir şekilde uyuşmaktadır. Ancak, gezegenin doğası gereği, yoğunluklar eşit olarak dağılmamıştır. Çekirdeklerin yoğunluğu değişkenlik göstermektedir ve gelecekteki analizlerde araştırılması gerekmektedir.
Belçika Kraliyet Gözlemevi’nden gökbilimci Sébastien Le Maistre şunları söyledi: ‘Bu tarihi bir deney.
Bu keşiflerin beklentisiyle deneyi hazırlamak için çok fazla zaman ve enerji harcadık.” RISE hala Mars hakkında pek çok şey ortaya koyuyor.
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: Mars’ın Dönüşü Hızlanıyor, Ancak Bilim İnsanları Nedenini Bulamıyor
Bilim İnsanları Mars’ta İlginç Yeni Organik Molekül Sinyalleri Tespit Etti