Laboratuvarda Yetiştirilen İnsan Embriyo Modeli Kan Hücreleri Üretiyor
Araştırmacılar, insan kök hücrelerinden kan kök hücreleri üretebilen üç boyutlu embriyo benzeri yapılar oluşturdular. Bu yeni teknoloji, kişiselleştirilmiş tıbbın ve kan hastalıklarının incelenmesinin önünü açıyor.
Hematopoietik (kan oluşturan) kök hücreler, her türlü kan hücresine dönüşebilen olgunlaşmamış hücrelerdir. Kırmızı kan hücreleri vücuda oksijen taşırken, beyaz kan hücreleri enfeksiyonlarla savaşır ve bağışıklık savunması sağlar. Yetişkinlerde hematopoietik kök hücreler kemik iliğinde bulunur ve sürekli olarak yeni kan hücreleri üretir; her saniye yaklaşık iki milyon. Bu hücrelerin nakli lösemi, lenfoma ve diğer ciddi kan hastalıklarının tedavisinde kullanılır.
İngiliz bilim insanları, hematopoietik hücreler üretmek için temelden yeni bir yöntem geliştirdiler. “Hematoid” adı verilen bu yapılar, tıpkı insan embriyolarında olduğu gibi, laboratuvarda yaklaşık iki haftalık bir gelişimden sonra kendi kendini organize ederek kan üretmeye başlıyor.
Hematopoietik “organ”
Cambridge Üniversitesi Gurdon Enstitüsü’nden başyazar Dr. Jitesh Neupane, “Kanın kırmızı renginin fincanda çıplak gözle bile görülebildiği an heyecan vericiydi” dedi .
Gözlemler, gelişimin sekizinci gününde hematoidlerde atan kalp hücrelerinin oluştuğunu ve on üçüncü günde kırmızı kan lekelerinin ortaya çıktığını gösterdi. Bilim insanları ayrıca, hematoidlerdeki kan kök hücrelerinin, T hücreleri gibi özelleşmiş bağışıklık hücreleri de dahil olmak üzere çeşitli kan hücresi türlerine farklılaşabildiğini gösterdi.
Hematozlar, insan embriyosunun dördüncü ila beşinci haftasına karşılık gelen gelişim aşamasını taklit eder. Bu kritik dönem, embriyonun rahme yerleşmiş olması nedeniyle doğrudan incelenemez. Yeni model, kan oluşumunu incelemek, lösemi gibi hastalıkları modellemek ve nakil için uzun ömürlü kök hücreler üretmek için olanaklar sunuyor. İlk kök hücreler vücuttaki herhangi bir hücreden üretilebildiği için, teknoloji kişiselleştirilmiş tıp için büyük bir potansiyele sahip.
Ancak hematoidler, gerçek embriyolardan önemli ölçüde farklıdır: Birçok embriyonik dokudan, yumurta kesesinden ve daha ileri gelişim için gerekli olan plasentadan yoksundurlar, bu nedenle tam gelişmiş embriyolara dönüşemezler. Sonuçlar Cell Reports dergisinde yayınlandı .
Bu teknolojinin en büyük avantajı, sürecin doğal olmasıdır. Mevcut kan kök hücresi üretim yöntemleri, büyümeyi desteklemek için bir protein kokteyli eklenmesini gerektirir. Yeni yaklaşım ise doğal gelişimi taklit ediyor: Hücreler, gerekli ortamı kendileri oluşturarak aynı anda hem kan hücrelerini hem de atan kalp hücrelerini oluşturuyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Laboratuvarda Yetiştirilen İnsan Embriyo Modeli Kan Hücreleri Üretiyor