Kuzey Amerika’nın İlk İnsanları, 24.000 Yıl Kadar Önce Deniz Buzu Karayolu İle Gelmiş Olabilir.
Arkeolojideki en sıcak tartışmalardan biri, insanların Kuzey Amerika’ya ilk kez nasıl ve ne zaman ulaştığıdır. Arkeologlar geleneksel olarak insanların, tahminen 13.000 yıl önce buz tabakaları arasında kısa süreliğine açılan buzsuz bir koridordan geçtiklerini savunmaktadır.
Ancak New Mexico’da yaklaşık 23.000 yıl öncesine tarihlenen insan ayak izleri de dahil olmak üzere giderek artan sayıda arkeolojik ve genetik bulgu, insanların kıtaya çok daha önce geldiklerini göstermektedir. Bu ilk Amerikalılar muhtemelen Asya ve Kuzey Amerika arasındaki kara köprüsü olan Beringia’dan Pasifik kıyı şeridi boyunca seyahat ettiler ve buz tabakalarının büyük miktarda suyu bağlayarak deniz seviyesinin düşmesine neden olduğu son buzul maksimum döneminde ortaya çıktılar.
Şimdi, 15 Aralık Cuma günü San Francisco’daki Amerikan Jeofizik Birliği Yıllık Toplantısı’nda (AGU23) sunulacak araştırmada, Kuzeybatı Pasifik’in paleoiklim rekonstrüksiyonları, deniz buzunun insanların daha güneye gitmesinin bir yolu olabileceğine işaret ediyor.
İlk Amerikalıların Pasifik Kıyısı boyunca seyahat etmiş olabileceği fikri yeni değil. İnsanlar muhtemelen en az 16.000 yıl önce kıtanın büyük bölümünü kaplayan devasa buz tabakalarının güneyindeydi.
Buzsuz koridorun bu ilk gelenlerden önce binlerce yıl boyunca açık olmayacağı göz önüne alındığında, bilim insanları bunun yerine insanların bir “yosun otoyolu” boyunca hareket etmiş olabileceğini öne sürdüler. Bu teori, ilk Amerikalıların kıyı sularında bulunan bol miktarda ürünü takip ederek teknelerle yavaşça Kuzey Amerika’ya doğru seyahat ettiklerini savunuyor.
Arkeologlar, Batı Kanada’da 14.000 yıl öncesine kadar uzanan kıyı yerleşimlerine dair kanıtlar buldular. Ancak 2020’de araştırmacılar, o dönemde eriyen buzullardan gelen tatlı suyun, insanların kıyı boyunca seyahat etmesini zorlaştıracak güçlü bir akıntı yaratmış olabileceğini belirttiler.
Tehlikeli su üzerinde buzdan otoyol
ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu’ndan Summer Praetorius ve meslektaşları, insan göçünün yaşandığı bu önemli dönemlerdeki okyanus koşullarına dair daha kapsamlı bir resim elde etmek için kıyıdaki okyanus tortularında bulunan iklim vekillerini inceledi. Verilerin çoğu küçük, fosilleşmiş planktonlardan geldi. Bu organizmaların bolluğu ve kimyası okyanus sıcaklıklarının, tuzluluk oranının ve deniz buzu örtüsünün yeniden yapılandırılmasına yardımcı oluyor.
Praetorious’un sunumu, AGU23’te mevcut buzul çağı olan Pleistosen döneminde Beringia ve Kuzey Pasifik’in iklim tarihi ve jeolojisi üzerine bir oturumun parçası. Bir hafta süren konferans, bu yıl Dünya ve uzay bilimleri yelpazesinden 24.000 uzmanı San Francisco’ya getirdi ve 3.000 çevrimiçi katılımcıyı birbirine bağladı.
Praetorious’un ekibi iklim modellerini kullandı ve buzul rüzgârları ve düşük deniz seviyeleri nedeniyle yaklaşık 20.000 yıl önce son buzul maksimumunun zirvesinde okyanus akıntılarının bugünkü gücünün iki katından fazla olduğunu buldu. Praetorius, kürek çekmenin imkansız olmasa da, bu koşulların tekneyle seyahat etmeyi çok zorlaştıracağını söyledi.
Ancak kayıtlar, bölgenin büyük bir kısmının yaklaşık 15.000 yıl öncesine kadar kışın deniz buzuna ev sahipliği yaptığını da gösterdi. Praetorius, soğuğa adapte olmuş bir halk olarak, “bu korkunç buzul akıntısına karşı kürek çekmek zorunda kalmak yerine, belki de deniz buzunu bir platform olarak kullanıyorlardı” dedi.
Kuzey Kutbu insanları bugün deniz buzu boyunca köpek kızakları ve kar arabalarıyla seyahat ediyor. Praetorius, ilk Amerikalıların da dolaşmak ve deniz memelilerini avlamak için ‘deniz buzu otoyolunu’ kullanmış olabileceklerini ve bu süreçte yavaş yavaş Kuzey Amerika’ya doğru yol aldıklarını söyledi. İklim verileri, kıyı rotası boyunca koşulların 24.500 ila 22.000 yıl önce ve 16.400-14.800 yıl önce, muhtemelen kış deniz buzunun varlığının da yardımıyla göçe elverişli olabileceğini gösteriyor.
Arkeolojik alanların çoğunun su altında olduğu düşünüldüğünde, insanların seyahat etmek için deniz buzunu kullandığını kanıtlamak zor olsa da, teori, insanların bir kara köprüsü veya kolay okyanus yolculuğu olmadan Kuzey Amerika’ya nasıl ulaşmış olabileceğini anlamak için yeni bir çerçeve sunuyor.
Praetorius, deniz buzu otoyolunun, daha ilerideki diğer insan göçleriyle karşılıklı olarak dışlanmadığını söylüyor. Ekibin modelleri, Alaska akıntısının 14.000 yıl önce sakinleştiğini ve insanların kıyı boyunca tekneyle seyahat etmesini kolaylaştırdığını gösteriyor.
“Hiçbir şey ihtimal dışı değil” dedi. “Eski insan yaratıcılığı bizi her zaman şaşırtacak.”
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: Kuzey Amerika’nın İlk İnsanları, 24.000 Yıl Kadar Önce Deniz Buzu Karayolu İle Gelmiş Olabilir.
Uzun Zamandır Beklenen Keşif: Castle Rock Petroglifleri, Pueblo Tarihini Yeniden Yazıyor.