Kozmik Işınlar Terracotta Ordusu Mezarının Sırlarını Ortaya Çıkarabilir
Kozmik ışınlar, içinde ölümcül tuzaklar, sıvı cıva yatakları ve eski bir harita olduğu söylentisi bulunan Çin’in İlk İmparatoru’nun uzun süredir mühürlü mezarını taramak için kullanılabilir.
75 metre yüksekliğindeki piramitsel bir höyüğün altına gömülü olan mezar, Xi’an’da bir nekropolde yer almakta ve meşhur Terracotta Ordusu tarafından korunmaktadır. Binlercesi mezarın doğusunda bulundu, sanki Qin Shi Huang’ı hayatta fethettiği doğu eyaletlerini ölümünde de korumak için, her heykel bir zamanlar parlak bir şekilde boyanmıştı.
Uygun koruma teknikleri geliştirilmeden önce kuru Xi’an havasına maruz kalmaları, askerlerin çoğunun renginin solmasına sebep oldu. Bu nedenle, Çinli yetkililer uzun süredir, içindeki herhangi bir eserin korunmasını garanti edene kadar, mezarın kendisinin ortaya çıkarılmasına izin vermek konusunda isteksiz davrandılar.
Yeni bir öneri, yapının düzenini üç boyutlu olarak haritalamak için 2.229 yıllık mezarın altına yerleştirilen atom altı parçacık dedektörlerini kullanmak.
Qin Shi Huang (MÖ 259-210), MÖ 221’de tüm Çin’i fethetmeyi ve birleştirmeyi başardı ve yaklaşık iki bin yıl süren bir imparatorluk yarattı. Çin Seddi’nde inşaata başlamak, ülke çapında bir yol ağı kurmak ve yazı ve birimleri standartlaştırmak da dahil olmak üzere pek çok başarısı var. Onun cömert mezar alanı 1974’te ortaya çıkarıldı ve hem filmlere hem de video oyunlarına ilham verdi.
Uzaydan gelen yüksek enerjili kozmik ışınlar, Dünya’nın atmosferiyle etkileşime girdiğinde, bazıları ‘müon’ olarak adlandırılanlar da dahil olmak üzere bir atom altı parçacıklar yağmuru yaratırlar. Tarama tekniği – ‘müon tomografisi’ – müonların içinden geçtikleri malzeme tarafından emilme hızını ölçen dedektörler ile bir X-ışını gibi çalışır.
Nasıl kemikler bir radyografide kontrast oluşturmak için etten daha fazla X-ışınlarını emiyorsa, taş ve metal de daha fazla müon geçişini engeller. Aynı yaklaşım daha önce 2017’de Giza’daki Büyük Piramit içinde önceden gizlenmiş, 30 metre uzunluğundaki bir odanın varlığını ortaya çıkarmak için kullanılmıştı.
Müon tarama tekniği, Pekin Normal Üniversitesi’nden fizikçi Yuanyuan Liu ve meslektaşları tarafından önerildi. Araştırmacılar, Sichuan eyaletinin yaklaşık 6 km altında gömülü olan, dünyanın en derin kozmik ışın tesisi olan Çin Jinping Yeraltı Laboratuvarı’ndaki karanlık maddeyi araştırmak için normalde kozmik ışınları kullanırlar.
Ekip, Times‘a verdiği demeçte, “Uzun bir tarihe sahip eski bir uygarlık olarak Çin, arkeolojik araştırmaya ihtiyaç duyan çok sayıda kültürel kalıntıya sahiptir” dedi. ‘İmparatorluk mezarları gibi bazı büyük eserlerin iç yapısını bozmadan tespit etmek için, arkeolojide kullanılan geleneksel jeofizik yöntemlerin belirli sınırlamaları vardır.
Ekip, önerilerini test etmek için mezar kompleksinin modellerini oluşturmada mozoleyle ilgili mevcut arkeolojik ve tarihi verileri kullandı. Daha sonra bunları, modellerinde odaları gerçekten görüntüleyebildiklerini göstermek için iki müon dedektörünün üstüne toprağa gömdüler.
Ekip, “Ön görüntüleme sonuçları, ilk Qin imparatorunun mozalesinin yeraltı odası için müon absorpsiyonlu görüntülemenin uygulanabilirliğini kanıtlıyor” dedi. Testlerine dayanarak gerçek hayattaki mezarı taramak için her biri yaklaşık bir çamaşır makinesi boyutunda olan en az iki müon dedektörünün 100 metre mezar yüzeyi içinde farklı yerlere yerleştirilmesi gerektiği sonucuna vardılar.
Çalışmaya dahil olmayan Jeofizikçi Yang Dikun,“Bugünlerde saha çalışması için inşa ettiğimiz ve kullandığımız müon dedektörleri, bir çocuk tarafından taşınabilecek kadar küçüldü” dedi. Bununla birlikte, Dr Yang, kozmik ışın yaklaşımının potansiyel zorlukları konusunda uyardı. Ana sorun, dedektörlerin fiziksel olarak türbe kompleksinin altına, ona veya içindeki eserlere zarar vermeden fiziksel olarak yerleştirilmesi gerektiğidir.
Ayrıca hatırı sayılır bir sabır gerektiriyor, diye ekledi. Diğer görüntüleme tekniklerinden farklı olarak, müon tomografi anlık olmaktan uzaktır ve dedektörlerin, anlamlı analiz için yeterli parçacık sayımı yapana kadar çalışması gerekecektir.
Dr Liu ve ekibi tarafından yapılan simülasyonlar, mezar yapısının net bir görüntüsünü elde etmek için dedektörlerin en az bir yıl boyunca yerinde bırakılması gerektiğini öne sürdü. Çalışmanın tüm bulguları Acta Physica Sinica dergisinde yayınlandı.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
/Kozmik Işınlar Terracotta Ordusu Mezarının Sırlarını Ortaya Çıkarabilir /