İngilizce ve Sanskritçe gibi Hint-Avrupa dilleri 8.100 Yıl Önce Ortak Bir Ataya Sahipti.
Dil, düşüncemizi, kültürümüzü ve toplumumuzu şekillendiren, insanlığın en temel ve tanımlayıcı özelliklerinden biridir. Bugün var olan çok sayıda dil arasında Hint-Avrupa ailesi en önemli ve yaygın olanlardan biridir. Avrupa’dan Asya’nın bazı bölgelerine kadar uzanan bu aile, İngilizce, Sanskritçe ve milyarlarca insan tarafından konuşulan diğer birçok dili içermektedir. Ancak yüzyıllar boyunca bu dil ailesinin kökenleri gizli kalmış, dilbilimciler ve antropologlar arasında tartışmalara ve rakip teorilere yol açmıştır. Ancak, dilbilim uzmanlarından oluşan uluslararası bir ekibin çığır açan araştırması, bu eski gizeme ışık tutarak Hint-Avrupa dillerinin ortak atasına ve dil mirasımızı birbirine bağlayan karmaşık ipliklere bir bakış sunuyor.
Hint-Avrupa Dillerinin Köklerini Keşfetmek
Geçtiğimiz üç yüzyıl boyunca, belirli dillerin ortak kökenlerine ilişkin kanıtlar artmaya devam ederek gelişen dilbilimsel antropoloji alanını teşvik etti ve Science dergisinde yayınlanan yeni bir çalışma, 52 antik veya tarihi dil de dahil olmak üzere 161 Hint-Avrupa dilinin “yeni bir çekirdek sözlüğünü” oluşturmak için dilbilimsel analizi kullanıyor. Kapsamlı bir “veri kümesi” oluşturulması, tüm Hint-Avrupa dillerinin köklerine işaret ediyor. İngilizce ve Sanskritçenin ortak ataları gibi görünen bu diller, 8.100 yıl kadar önce konuşulmaya başlanmış olabilir.
Tarihlendirmemiz, çeşitli filogenetik modeller ve duyarlılık analizleri karşısında sağlamdır,” diyor çalışmanın ortak yazarı Russell Gray. Antik DNA ve dilbilimsel filogeninin birleşimi, 200 yıllık Hint-Avrupa dil bulmacasının cevabının tarım ve bozkır teorilerinin bir karışımında yattığını gösteriyor.”
Bu çığır açan çalışma, 80’den fazla dilbilim uzmanından oluşan uluslararası bir ekibin ortak çabasıdır. Dilbilimsel analiz, gelişmiş bilgisayarlar, arkeoloji ve antik DNA’yı bir araya getiren ekip, Hint-Avrupa dil ailesinin ortak atası olan Proto-Hint-Avrupa dilini başarılı bir şekilde yeniden yapılandırdı.
Bu büyük ekip, Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü’nün Dil ve Kültürel Evrim Bölümü’nden araştırmacılar tarafından bir araya getirildi.
Bu diller nereden geldi? Glottolog’un veri tabanına göre, günümüzde konuşulan yaklaşık 400 Hint-Avrupa dili var, ancak bölgesel çeşitler, lehçeler ve diller arasındaki ayrım biraz öznel olabilir. Dikkat çekici bir şekilde, dünya nüfusunun neredeyse yarısı bu dillerden birini konuşmaktadır.
Bu dillerin yayılması, bugün batıda İrlanda’dan doğuda Çin’e, kuzeyde İskandinavya’dan güneyde Hindistan’a kadar uzanan binlerce yıllık geniş bir dönemde gerçekleşmiştir.
On yıllardır, bu alandaki uzmanlar Proto-Hint-Avrupa dillerinin kökeni konusunda iki ana kampa bölünmüştür. Bir grup, atasal Hint-Avrupa dilinin yaklaşık 9.000 yıl önce bugünkü Türkiye, Lübnan ve Irak’ı kapsayan Bereketli Hilal’in kuzey kesiminde konuşulduğunu iddia etmektedir.
Bu bölge tarımın doğuşuna tanıklık etmesi açısından önemlidir ve tarım genişledikçe ilk köylü dilleri geniş mesafelere yayılmıştır. Bu durum “Anadolu Hipotezi” ya da “Tarımsal Hipotez” olarak bilinmektedir.
Öte yandan, bazı hipotezler bozkır nüfusunun yaklaşık 6.000 ila 4.500 yıl önce hem batı hem de doğu yönünde, kabaca Pontus-Hazar bozkırına ve çevresine göç ettiğini öne sürmektedir. Bunun en önemli örneklerinden biri, dillerini Avrupa’ya taşıyarak Hint-Avrupa dilleri olan İtalik, Cermen ve Kelt dillerinin ortaya çıkmasına neden olan Yamnayalardır.
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: İngilizce ve Sanskritçe gibi Hint-Avrupa dilleri 8.100 Yıl Önce Ortak Bir Ataya Sahipti.